LogoAdVanDerHelm
  • 350 height vredesplein
  • 350x900 Rotterdamsebaan zegening2
  • 350 height adintorentje

Bezoek van de burgemeester

Enkele weken geleden vroeg burgemeester Jan van Zanen of hij de Jacobuskerk kon bezoeken. Ik heb hem een rondleiding gegeven en uitleg van de symboliek, die het kerkgebouw zo rijk maakt. Op zaterdag 28 augustus kwam hij opnieuw: nu om het orgel te beluisteren. Het Adema orgel, het grootste van Den Haag en één van de grootse orgels in Nederland, is een belangrijke trekpleister voor orgelliefhebbers. Het orgel dat met name geschikt is voor de Franse romantiek, maar ook voor de begeleiding van de volkszang en het Gregoriaans in de liturgie, is een minder zichtbaar maar goed hoorbaar topstuk van het kerkgebouw. De titularis van het orgel, onze dirigent organist Jos Laus, was die ochtend bereid om de burgemeester een paar mooie klanken te laten horen en zelfs een letterlijk inkijkje in het orgel te geven. De burgemeester, die zelfs begon mee te zingen, stelde gerichte vragen waaruit zijn grote interesse bleek. Hij ging weg, trots op dit prachtige orgel in 'zijn' stad!

2021 Burg van Zanen orgel 1 2021 Burg van Zanen orgel 2 2021 Burg van Zanen orgel 3

Klik op deze foto's om ze in detail te bekijken.

Retraite in Frankrijk

Gelukkig kon ik weer op retraite! Sinds meer dan vijftien jaar ga ik jaarlijks op retraite in de abdij van de Benedictijnen in Frankrijk: Sainte Marie de la pierre qui vire (www.apqv.fr). Waarom zo ver weg? Tijdens mijn studie bezocht ik een paar keer per jaar de Sint Paulusabdij in Oosterhout. Daar heb ik veel geleerd aan spiritualiteit, liturgie en monastiek leven. Later is de abdij gesloten vanwege de leeftijd van de abdijgemeenschap. Toen ik mijn retraites weer wilde oppakken, herinnerde ik me dat de Sint Paulusabdij veel inspiratie haalde uit deze Franse abdij. Dus zocht ik contact en de broeders waren heel hartelijk in hun reactie. Sindsdien ben ik ieder jaar gegaan (behalve vorig jaar). De abdij die ook een aantal jongere broeders heeft, ligt in het midden van de bossen van de Morvan, Bourgondië. Er kan dus volop gewandeld worden en gefietst (maar fietsen valt tegen door het heuvelachtige gebied).

De liturgie is in het Frans met een ritme van vijf gebedstijden en de eucharistie. Een bijzonderheid zijn de vigiles die tussen 02.00 en 03.00 uur gevierd worden. Deze langste van alle gebedstijden kent twee series van vier psalmen, een lange Bijbeltekst en een lezing van kerkvaders, heiligen of kerkelijke documenten. Op de vooravond worden de vigiles besloten met een plechtige lezing van het evangelie van de zondag door Vader Abt. Vader Abt is frère Luc die al jong monnik werd en pas na de keuze, toen hij abt werd, tot priester gewijd is. Het is bij de Benedictijnen geen automatisme meer dat monniken tot priester gewijd worden.

De abdij is zeer bekend vanwege het keramiek dat er gefabriceerd wordt. Er is ook een biologische boerderij waarvan de producten in heel Frankrijk te koop zijn. Ook prachtig vind ik de kunst van fr. Yves. Deze monnik verbeeldt al vele jaren Bijbelse verhalen in tekeningen, die zeer sprekend zijn. In de loop van de jaren is zijn stijl steeds kernachtiger en aansprekender geworden.

Het gastenverblijf kan wel meer dan vijftig mensen ontvangen. Soms komen er groepen jongeren, zoals scouts, om enkele dagen in de abdij te verblijven. Wanneer u in de buurt komt, is de abdij een omweg zeker waard, maar trek er dan wel een paar uur voor uit.

*Klik op een foto om deze nader te bekijken.

2021 retr gastenhuis
Het gastenhuis
2021 retr gastenkwartier abdij winkel
Toegang gastenkwartier en abdijwinkel
2021 retr voorgevel abdijkerk
Voorgevel van de abdijkerk
2021 retr interieur kerk
Interieur van de kerk
2021 retr landschap 1
2021 retr landschap 2

Nieuwe benoeming in Zoetermeer

De bisschop van Rotterdam heeft mij benoemd als parochieadministrator van de H. Nicolaasparochie te Zoetermeer met ingang van 1 mei. Tot die datum was de parochie sinds het vertrek van pastoor Jaap van de Bie zonder leiding, terwijl er grote kwesties rond reorganisatie en kerksluiting aan de orde zijn. Daarom heeft de bisschop een dringend beroep op mij gedaan. Per 1 september zal de benoeming worden omgezet in die van pastoor van de parochie. Tot die tijd bouw ik mijn activiteiten in de parochie Maria Sterre der Zee af.

Ik blijf rector van de kerk van Antonius van Padua (Boskant) waar de zusters van het Mensgeworden Woord hun activiteiten van gastvrijheid, gebed en aanbidding organiseren. Ik blijf eveneens voorzitter van de Haagse Gemeenschap van kerken. Bovendien blijf ik voorzitter van de stichting Prinsjesdagviering. Ik blijf ook in Den Haag wonen; mijn werk voor de parochie in Zoetermeer gebeurt vanuit het parochiebureau aldaar.

Op 12 september zal vicaris Lex van Deelen mij in mijn nieuwe functie installeren. Op 26 september neem ik afscheid van de parochie in Den Haag tijdens een eucharistieviering in de kerk van de H. Jacobus.

 

 

 

Samen met mijn leeftijdscohort ben ik gevaccineerd!

 Vaccineren is naastenliefde

Een echte leider let ook goed op de boodschap

 Dit artikel is op 3 juli 2020 verschenen in Trouw, lees het op site van Trouw of hieronder

Op 17 maart 2021 kiest Nederland. De verkiezingsposters van de afgelopen vijftien jaar laten goed zien wat centraal staat bij verkiezingen: gezichten, personen, de mens achter de politicus. Meer en meer staan lijsttrekkers en hun Twitter en Instagram centraal.

Lijsttrekkers geven een politieke partij een gezicht. En een koers. Op dit moment is dat goed zichtbaar bij het CDA: de keuze voor Hugo de Jonge, Mona Keijzer, Martijn van Helvert of Pieter Omtzigt heeft consequenties voor de koers van de partij. Maar zitten lijsttrekkers niet de boodschap in de weg? Een balans waarbij de inhoud wint van de persoon zal het politieke debat versterken.

Opvallend is hoeveel (kandidaat) lijsttrekkers er op het verkiezingspodium staan die blijk geven van een authentiek persoonlijke christelijke levensovertuiging, en dat niet alleen bij partijen van christelijke signatuur. Zij zijn echter geen vertegenwoordiger van een zuil of een kerkelijk instituut, maar zij hebben op eigen wijze hun christelijke overtuiging een plek gegeven in hun leven. Het is een andere generatie dan de naoorlogse christenen die stem en gezicht gaven aan hun confessionele achterban.

Ik schrijf dit op de dag van de geboorte van Johannes de Doper (24 juni). De voorloper van het evangelie is een soort lijsttrekker van het evangelie. Wat kan zijn boodschap zijn aan lijsttrekkers van nu? Voor Johannes was een niet te missen moment aangebroken van inkeer en ommekeer. De inwoners van de stad Jeruzalem trokken de woestijn in om zich te laten onderdompelen in zijn boodschap. De manier waarop Johannes te werk gaat, is echter een reden tot zelfonderzoek van lijsttrekkers die op het podium worden gehesen.

Het gaat mij in deze fase om de grondhouding van de lijsttrekker. Het spel van de politiek wordt steeds ruwer, zo heeft de Raad van State deze maand in een ongevraagd advies geschreven. Dat zullen we in de komende debatten ook merken. De inhoud en de waarheid komen in de knel bij het verlangen naar de sympathie van de kiezer . Natuurlijk wil de lijsttrekker groter worden en meer gezien worden. Het is de verleiding van populistische leiders: zelf in beeld komen met scherpe uitspraken, waarbij de waarde van de waarheid ondergesneeuwd raakt. De echte uitdaging voor de nummers één is om leider en tegelijkertijd nummer twee te zijn: dienstbaar aan inhoud en samenleving.

Johannes de Doper als lijsttrekker voor het evangelie is een non-conformist die de aandacht op zich vestigt en mensen uit hun comfortzone trekt en uitdaagt de nodige keuzes te maken. Typisch voor hem is dat hij vindt dat hij vervolgens zelf kleiner moet worden en Christus groter (Joh 3, 30). Dienstbaarheid van Johannes aan de boodschap die zijn persoon overstijgt, is het doel van zijn leiderschap: wegbereider van Jezus. De eeuwige nummer twee.

Is dat achterhaalde christelijke naïviteit, zoals vaker gezegd wordt van ideëel gestuurde politieke leiders? Zoals Bas Heijne (Mens/onmens, 2020) terecht opmerkt naar aanleiding van het ‘Wir schaffen das!’ van Angela Merkel: wat sommigen afdoen als naïviteit, blijkt leiderschap te zijn. Dit leiderschap kost bloed, zweet en tranen, vraagt moed en lef om voor de troepen uit te gaan. Hier krijgt een leider mensen mee in een visie en een doel. Dat is de boodschap die Johannes de Doper aan de lijsttrekkers van vandaag meegeeft: wees een leider die op tijd ruimte maakt voor de boodschap zelf waar je voor staat, zo ontstaat ruimte voor debat over de inhoud. De politiek van vandaag is gediend met zulke lijsttrekkers!

Ad van der Helm is priester van het bisdom Rotterdam en hoofddocent kerkelijk recht aan de KU Leuven. Een kortere versie is als column eerder deze week verschenen op het digitale platform van Het Goede Leven. www.hetgoedeleven.nl

Mark Rutte bezoekt de HGK in de Sint Jacobuskerk

     

Alle foto's in dit artikel vallen onder het copyright van Nia Palli

Op woensdag in de Goede of Stille Week bezocht minister president Mark Rutte de Haagse Gemeenschap van Kerken. Hij wilde horen hoe het met de mensen van de kerken gaat. Hij wilde ons een hart onder de riem steken en ook horen welke problemen we tegen komen. Na een korte meditatie in de Sint Jacobuskerk, waarbij de minister president een kaarsje opstak en een moment in stilte verzonken was, kreeg hij een korte uitleg van het kerkgebouw.

In de pastorie van de kerk ontmoette hij ds Christine Welschen van de EBG die vertelde van de angst en stress die de maatregelen bij haar gemeenteleden oproepen. Zij verspreidt dagelijks een audioboodschap aan haar gemeenteleden. Pastoraal werker Duncan Wielzen van de RK parochie Vier Evangelisten (Den Haag Zuid) vertelde van het gebrek aan contact bij uitvaarten: soms wordt de parochie niet geïnformeerd over een overlijden en kan daardoor niet haar troost en pastoraat aanbieden. Hij vertelde ook van prachtige initiatieven van parochianen die elkaar helpen en van jongeren die zich inzetten. Er komt veel nieuwe energie vrij.

Diaconaal werker Esther Israel van de Lucaskerk (Schilderswijk) vroeg aandacht voor de Voedselbank, waar aanvankelijk het aantal aanvragen scherp toenam doordat veel mensen een deel van hun inkomen kwijt raakten als gevolg van het verlies van aanvullende baantjes. Zij vertelde ook van het initiatief om hangjongeren in te schakelen bij het rondbrengen van voedselpakketten: zij krijgen daarvoor een certificaat en kunnen dit op hun cv plaatsen. Ayoub Thomas vertegenwoordigt de migrantenkerken in de HGK. Hij vertelde van de sociale kwetsbaarheid van migranten die al veel hebben meegemaakt. De huidige crisis heeft een extra grote impact op hen. Bij deze kerken speelt ook een financieel probleem. Zij hebben geen eigen kerkgebouwen en wel vaak huurovereenkomsten. Door het wegvallen van collecte-inkomsten, kan er een probleem ontstaan bij het betalen van de huur.

Pastoor Dolf Langerhuizen van de parochie Maria Sterre der Zee vroeg aandacht voor de beperking van de toegang van pastores tot verpleeghuizen en zorginstellingen. Wel ziet hij veel extra inzet van mensen die voor elkaar zorgen. Margriet Quarles van Ufford, secretaris van de HGK, maakte de minister president deelgenoot van haar zorgen dat de mensen, de samenleving en ook de kerken zich teveel met zichzelf bezig houden. De problematiek van de vluchtelingen in Griekenland, het Midden Oosten, de problemen in Israël – zij refereerde aan haar verblijf als waarnemer in Israël en de Palestijnse gebieden – en de armoede problemen in Afrika dreigen buiten beeld te raken. Een kerk die die geen oog heeft voor de bredere situatie in de wereld en de noden die daar aan de orde zijn, kan geen kerk meer zijn. Zoals de voorzitter meldde bij zijn inleiding: de muren van de kerk zijn doorlaatbaar: in de vieringen die in kerken worden gehouden, klinkt de roep van de wereld en blijven de gezichten van de mensen in de wereld zichtbaar, vooral van hen die in nood zijn. Hij gelooft niet dat deze periode een straf van God is, een gedachte die pastores nogal eens horen, maar dat deze omstandigheden, die de kwetsbaarheid van de mens onderstrepen, de mens uitnodigen om bij zichzelf te rade te gaan: wat maakt mijn leven nu zinvol? In een ‘doenerige’ samenleving lijkt het leven pas zin te hebben wanneer je actief bent en van alles kunt doen en uitgaan en reizen, terwijl het ‘zijn’ zelf vergeten wordt. Dat bestaan, dat ‘zijn’, wordt nogal eens overgeslagen. Wellicht dat deze periode ons meer bewust maakt van de kostbaarheid van mensenlevens waar hard voor geknokt wordt en van de menselijke relaties, en laten wij deze bouwstenen dan meenemen naar de toekomst.

‘s Middags werd het bezoek aan de kerken vermeld in het kamerdebat over Corona.

De volledige tekst staat op www.oecumenedenhaag.nl

     
     
     
 

Bezoek Haagse Gemeenschap van Kerken aan Duindorp, Scheveningen

Zondag 22 december heeft een delegatie van het bestuur van de HGK de kerstzangdienst van de Prinses Julianakerk in Duindorp bezocht. Ook een vertegenwoordiger van de CU/SGP gemeenteraadsfractie was aanwezig, mevrouw Judith Klokkenburg. De aanleiding was de onrust die de laatste weken in de wijken Duindorp en Scheveningen en andere stadsdelen merkbaar was. Het aflasten van de vreugdevuren op het strand leidt tot frustratie en onrust.

Na afloop van de dienst was er een gesprek met ds Thijs en enkele gemeenteleden. Zij benadrukken dat er bij de bewoners in de wijk een grote saamhorigheid is. Mensen kennen elkaar en steunen elkaar. De onrust die is ontstaan en waarover uitgebreid bericht is, weerspiegelt niet de hele werkelijkheid. Er is meer aan de hand dan alleen onrust vanwege de jaarwisseling. De sociale problematiek is dieper geworteld en die speelt op de achtergrond een grote rol. Oplossingen kunnen niet gevonden worden indien deze problematiek niet meegenomen wordt.

De onrust van de afgelopen weken heeft echter wel geleid tot het aflasten van enkele evenementen en mensen durven ’s avonds niet altijd de straat op. Toch zijn er vele goede krachten werkzaam in deze stadsdelen en zijn er veel mensen, vanuit de kerken en vanuit andere instellingen, die een bijdrage willen leveren aan een feestelijke en gezellige jaarwisseling voor iedereen. Dat vraagt luistervaardigheid en luisterbereidheid van alle kanten.

Als Haagse Gemeenschap van Kerken wensen we alle inwoners van de stad en met name de bewoners van Duindorp en Scheveningen vredige kerstdagen en een rustige jaarwisseling. We spreken de wens uit dat gesprekken tussen inwoners en de gemeente Den Haag tot een bevredigende invulling van de festiviteiten van de jaarwisseling leiden. Als HGK zoeken we naar kanalen om indien nodig een bemiddelende rol te spelen.

Ad van der Helm, voorzitter

Den Haag, 23 december 2019

De heraut

Gisteren werd er in Rome door Paus Franciscus een tentoonstelling geopend: Calligraphy for Dialogue: promoting the culture of Peace through culture and Art. Dit was in de pauselijke universiteit van het Lateraan. Het was de afsluiting van een studiedag met allerlei religieuze leiders over de dialoog tot vrede. Zij sloten gisteren in Rome een pact om op te voeden tot vrede, The Global Educational Pact. Nu zijn er in de wereld verschillende soorten leiders. Er zijn er die verdelen, en er zijn er die samenbrengen. Degenen die gisteren samen met de paus in Rome verzameld waren, zijn herauten die vrede dichterbij brengen. Zij bouwen de humaniteit verder uit want de vrede is een onmisbare voorwaarde tot humaniteit, maar evenzeer een vrucht van humaniteit.

De twee boodschappers van het Bahá’i-geloof, tweelingmanifestaties, hebben een boodschap voor de mensheid die geroepen is tot samenwerking. Die samenwerking is dringend nodig in een samenleving die uiteen dreigt te vallen doordat sociale en religieuze netwerken verbrokkelen. Net zoals voor de religieuze leiders die gisteren in Rome bijeen waren, is voor herauten van de Bahá’i samenwerking het fundament van geloof: religie als binding, cohesie, samenhang en gemeenschappelijke verantwoordelijkheid.

Het sociale netwerk is in onze moderne samenwerking kwetsbaar omdat traditionele verbanden minder vast zijn. We zien dat op microniveau waar gezinnen en families los zand zijn geworden, uit elkaar vallen en waar veel conflicten zijn. Dat maakt het voor opgroeiende kinderen niet eenvoudig om hun weg te vinden. Op wie kunnen zij echt bouwen? Daarnaast zien we het op mesoniveau in de samenleving als geheel, waar sociale netwerken onder druk staan doordat mensen steeds meer worden aangesproken om hun autonomie en zelfredzaamheid vorm te geven; de vraag is welke verantwoordelijkheid daar tegenover staat? Is “samenredzaamheid” niet een krachtiger en barmhartiger benadering dan zelfredzaamheid?

Religieuze netwerken staan onder druk omdat men in de secularisering van structuren mensen los wil maken van hun religieuze verbanden. Mensen willen niet met religieuze opvattingen lastig gevallen worden. Er is minder vertrouwen in religieuze autoriteiten, misschien zelfs wantrouwen, omdat gemeend wordt – ten onrechte – dat daardoor de menselijke autonomie wordt aangetast. In deze wereld zijn herauten bakens van licht en bronnen van cohesie.

Zoals het Bahái’i-geloof is ook het christendom begonnen met een mens, een concrete persoon, Jezus van Nazareth die in de Rabbijnse traditie van het Jodendom als leraar rondtrok en leerlingen om zich heen verzamelde. Het bijzondere van deze Rabbi was dat zijn persoon samenviel met zijn boodschap. Hij sprak van het Koninkrijk Gods, een rijk waar Gods vrede en gerechtigheid zouden regeren. Daar waar Hij kwam werd dat Rijk zichtbaar. Door de tekenen die Hij stelde – het woord teken is in het Johannes evangelie zowel teken als de werkelijkheid die betekend wordt – werd dat Koninkrijk zichtbaar. Bij die tekenen denken we aan genezingen en wonderen, maar het ultieme teken is zijn kruisdood. In Hem herkennen christenen God zelf. Het paradoxale van deze heraut is dat Hij ten onder is gegaan en in de steek werd gelaten door zijn leerlingen. Met zijn dood leek er een einde te zijn gekomen aan zijn leven en aan zijn leer. Deze heraut is echter tot leven gewekt en Hij heeft zijn leerlingen uitgezonden als herauten vervuld van zijn heilige Geest.

Dat betekent dat zijn leerlingen ook geroepen zijn heraut te worden. Dat is niet alleen maar een boodschap brengen aan de wereld, maar zelf evenzeer een boodschap zijn, in de manier van leven, in eigen persoonlijke beslissingen. De leerling is geroepen om gelijkvormig te worden aan de heraut zelf, Christus. Daartoe ontvangt hij het woord van deze heraut, en ook de sacramenten, tekenen van liefde.

Laten we elkaar daarom helpen om heraut van de vrede te zijn. Wellicht is het een idee om een interreligieuze tentoonstelling van opvoeding tot vrede bij ons gestalte te geven, zoals in Rome de tentoonstelling Calligraphy for Dialogue mensen van allerlei tradities en overtuigingen verbindt. Dat lukt door kunst misschien beter dan door discussie en debat. Misschien een idee voor Den Haag?

Dank voor uw aandacht!

Ad van der Helm, voorzitter HGK, Den Haag, 1 november 2019

Toespraak bij diplomauitreiking kerkelijk recht in Leuven

Congratulations,
dear students, with your diploma’s in Canon law and in Society, law and religion. I want to congratulate all students with the results of your efforts. Even failing will help you to proceed and stimulate to excel the next time even more!

As staff of this faculty we are very pleased with the results and that we can hand out these diploma’s, not only because the faculty exists because of you and we can show off with these results to our beloved university of KULeuven, but also because of the qualities that you have shown the years of your studies and the contribution you deliver to our esteemed discipline of canon law.

The students of our faculty spread throughout the world like a wildfire! You have heard the places the students come from: twelve different nationalities and four continents. This will not change the world right away. But there will be crucial moments when canon lawyers have to be vigilant and defend the values supported by canon law. These decisive moments canon lawyers can make the difference, they wíll make the difference.

We wish that your contribution to the modern world will be threefold:
1 That as canon lawyers you remind the church that justice and mercy belong together and that the inspiration of administrators in the church should go beyond positive law. You will open up the treasures of the canon law tradition and reveal the scriptural and evangelical inspiration that is still present in this rich tradition of canonists searching for this evangelical balance between justice and mercy. The renewal of the church brought about by pope Francis needs a proper canon law basis. I don’t have the impression that the Holy Father is very fond of canonists, though our meeting with him in March this year was most cordial. We are called to provide the ecclesia semper reformanda with the proper canon law sources and instruments, faithful to the gospel. 2 That as canon lawyers you remind the church that she can act as an authentic instrument of charity and mercy. Canon lawyers may show that for the development of a just ecclesial communion our tradition provides for the values that can help to provide a just society: solidarity as an instrument for a leadership that remains united with the common people, collegiality and synodality that support strong leadership that is not monarchical but imbedded in the administrative and consultative organs in the church.

3 Canon lawyers also have a calling in the secular society. There people are searching for new sources of inspiration. The lack of shared values makes our society, especially the Western society a fragmented and individualistic society. This society needs protocols and contracts. Lacking a common vision on how to live together, canon lawyers might show how a communion, a living together of human beings can respect individual autonomy in balance with the necessary solidarity. Creating a bond of friendship among his disciples on the last day of his earthly life, Christ gave us the commandment to love one another. We know how frail we are, but we do not forget this commandment, and find the proper ways to restore this friendship in our community even after horrible crises that we might experience.

These are some assignments with which you proceed in your life. We bid you God’s blessing.

Never forget our university and especially never forget our beloved discipline of canon law.

Prof dr Ad van der Helm, Leuven, september 13th, 2019