LogoAdVanDerHelm
  • 350 height vredesplein
  • 350 height adintorentje
  • 350x900 Rotterdamsebaan zegening2

Opnieuw Rome met Paus Adrianus 22-24 april 2022

NL ambassadeur bij H.Stoel, mevrouw Weijers. Instigator van de activiteiten in Rome
NL ambassadeur bij H.Stoel, mevrouw Weijers. Instigator van de activiteiten in Rome
Prinses Astrid van België
Prinses Astrid van België
Overhandiging van twee oude Belgische postzegels van Adrianus VI aan mevrouw Caroline Weijers
Overhandiging van twee oude Belgische postzegels van Adrianus VI aan mevrouw Caroline Weijers

 

Op 22 april werd een tweede, nu uitgebreider congres over Adrianus VI in Rome gehouden. De plaats van handeling was nu de ambassade van het Koninkrijk België bij de H. Stoel, een prachtige locatie in het park van de Villa Borghese. Er waren wel 140 personen aanwezig om te luisteren naar bekende en minder bekende sprekers. Het congres werd gelardeerd met prachtige muziek uit de tijd van Paus Adrianus. De muziek werd uitgevoerd door de Capella Musicale di Santa Maria dell’Anima.

Het programma werd geflankeerd door andere activiteiten. Op de eerste plaats gingen we op bezoek bij de Apostolische bibliotheek waar een aantal boeken uit de tijd van Paus Adrianus tentoongesteld was. Er waren uitgaven van teksten die Adrianus als professor gebruikt had in Leuven en die tijdens en korte tijd na zijn pontificaat gedrukt werden. Hieruit blijkt zijn invloed op de studenten die later sleutelrollen vervulden in de kerk, zoals bij het concilie van Trente. Ook waren er pamfletten uit 1522 waar bijvoorbeeld de paus opgeroepen werd om toch vooral naar Rome te komen en niet in Spanje zijn residentie te kiezen. Dat lijkt nooit voor Adrianus een serieuze optie geweest te zijn, maar sommigen vreesden dit wel. Ook was er het proces verbaal te zien van het conclaaf dat Adrianus gekozen heeft. De Vlaamse geleerde Michel Verweij lichtte een en ander toe.

Tentoonstelling appostolische bibliotheek
Tentoonstelling apostolische bibliotheek
Proces verbaal van het conclaaf
Proces verbaal van het conclaaf
Het programmaboekje
Het programmaboekje

Hij was ook degene die het congres opende met een levensschets van Adrianus: in de loop van zijn carrière deed hij verschillende competenties op: naast theologie en pastoraat in Leuven, leerde hij in Spanje stadhouder, legeraanvoerder en diplomaat te zijn. Al deze competenties kwamen hem als paus zeer van pas. Wim François liet zien op welke manier Adrianus in zijn theologie onderwijs vernieuwing te weeg bracht in de opleiding voor priesters door kritisch te zijn op de cumulatie van beneficiën en dus van inkomsten. Daniela Müller lichtte de functie van Groot-inquisiteur toe, die Adrianus in Spanje wist te verwerven. De term inquisitie roept bij het algemene publiek beelden van vervolging en marteling op. Müller legde uit dat dit onjuiste beeldvorming is. De Groot-inquisiteur gaf bestuurlijk leiding aan een grote organisatie. Lokale inquisities waar inderdaad ook op wrede wijze bekentenissen werden verkregen, waren onderzoeksinstellingen die in Spanje afhankelijk waren van de kroon en niet van de paus. De Groot-inquisiteur moest toezien op een juiste en integere manier van bestuur. Müller riep in haar lezing uit dat een Groot-inquisiteur in het moderne openbare bestuur wel eens nuttig zou kunnen zijn! Paul van Geest beschreef de verschillende uitgangspunten tussen Adrianus en Erasmus: de eerste was geen humanist omdat hij in zijn opleiding die basis ontbeerde, terwijl Erasmus juist door die benadering gevormd was. Ondanks dat verschil lijken deze twee veel meer op elkaar dan men op het eerste gezicht denkt: Adrianus stond na aanvankelijke aarzeling veel meer open voor de vernieuwing van Erasmus en Erasmus van zijn kant had het klassieke systeem van de beneficiën nodig om zijn onafhankelijkheid veilig te stellen. Toen hij van die inkomsten verzekerd was, kon hij in rust zijn intellectuele arbeid verrichten die hij richtte tegen het systeem dat hem ook van zijn onafhankelijkheid verzekerd had.

Het grafmonument
Het grafmonument
Detail: intocht Paus Adrianus in Rome 28 augustus 1522
Detail: intocht Paus Adrianus in Rome 28 augustus 1522
Samen met Antoine Bodar in de sacristie van de Friezenkerk
samen met Antoine Bodar in de sacristie van de Friezenkerk

Bij de lezing waren ook bijna veertig studenten aanwezig van de stichting Thomas More: zij hadden in Rome een bezinnend programma waarin zij konden kennismaken met de levensbeschouwelijke achtergronden en religieuze bronnen. Voor hen een mooie manier om Rome te leren kennen en zich te verdiepen in de katholieke geschiedenis. Ik had de kans om met enkelen van hen te spreken. Ik zag hen ook na de eucharistie in de kerk der Friezen waar ik met Antoine Bodar voor ging in de eucharistie op zondag 24 april.

Zaterdag 23 april waren er rondleidingen in de nationale kerk van Duitsland en Oostenrijk, Santa Maria dell’ Anima, waar Paus Adrianus begraven ligt. Het is de kerk van de Duitse natie, maar er liggen veel Nederlanders en Vlamingen begraven. De Nederlandse kardinaal van Enckevoirt heeft er talrijke sporen achtergelaten. We konden er het grafmonument van Adrianus van dichtbij bekijken. Daarna brachten we een bezoek aan de minder bekende kerk van de Vlamingen: St Giuliano dei Fiamminghi. Zondag was er een pontificale hoogmis in de Animakerk, maar ik koos voor de kerk der Friezen met de jongeren van Thomas More en daarna een bezoek aan het Sint Pietersplein waar Paus Franciscus zijn wekelijkse gebed hield met toespraak vanuit zijn werkraam in het Apostolisch paleis.

Het was een inspirerend bezoek vol boeiende ontmoetingen met mensen uit Nederland en Vlaanderen. Mooi dat Adrianus na vijfhonderd jaar zoveel mensen weet samen te brengen.