LogoAdVanDerHelm
  • 350 height vredesplein
  • 350 height adintorentje
  • 350x900 Rotterdamsebaan zegening2

Een echte leider let ook goed op de boodschap

 Dit artikel is op 3 juli 2020 verschenen in Trouw, lees het op site van Trouw of hieronder

Op 17 maart 2021 kiest Nederland. De verkiezingsposters van de afgelopen vijftien jaar laten goed zien wat centraal staat bij verkiezingen: gezichten, personen, de mens achter de politicus. Meer en meer staan lijsttrekkers en hun Twitter en Instagram centraal.

Lijsttrekkers geven een politieke partij een gezicht. En een koers. Op dit moment is dat goed zichtbaar bij het CDA: de keuze voor Hugo de Jonge, Mona Keijzer, Martijn van Helvert of Pieter Omtzigt heeft consequenties voor de koers van de partij. Maar zitten lijsttrekkers niet de boodschap in de weg? Een balans waarbij de inhoud wint van de persoon zal het politieke debat versterken.

Opvallend is hoeveel (kandidaat) lijsttrekkers er op het verkiezingspodium staan die blijk geven van een authentiek persoonlijke christelijke levensovertuiging, en dat niet alleen bij partijen van christelijke signatuur. Zij zijn echter geen vertegenwoordiger van een zuil of een kerkelijk instituut, maar zij hebben op eigen wijze hun christelijke overtuiging een plek gegeven in hun leven. Het is een andere generatie dan de naoorlogse christenen die stem en gezicht gaven aan hun confessionele achterban.

Ik schrijf dit op de dag van de geboorte van Johannes de Doper (24 juni). De voorloper van het evangelie is een soort lijsttrekker van het evangelie. Wat kan zijn boodschap zijn aan lijsttrekkers van nu? Voor Johannes was een niet te missen moment aangebroken van inkeer en ommekeer. De inwoners van de stad Jeruzalem trokken de woestijn in om zich te laten onderdompelen in zijn boodschap. De manier waarop Johannes te werk gaat, is echter een reden tot zelfonderzoek van lijsttrekkers die op het podium worden gehesen.

Het gaat mij in deze fase om de grondhouding van de lijsttrekker. Het spel van de politiek wordt steeds ruwer, zo heeft de Raad van State deze maand in een ongevraagd advies geschreven. Dat zullen we in de komende debatten ook merken. De inhoud en de waarheid komen in de knel bij het verlangen naar de sympathie van de kiezer . Natuurlijk wil de lijsttrekker groter worden en meer gezien worden. Het is de verleiding van populistische leiders: zelf in beeld komen met scherpe uitspraken, waarbij de waarde van de waarheid ondergesneeuwd raakt. De echte uitdaging voor de nummers één is om leider en tegelijkertijd nummer twee te zijn: dienstbaar aan inhoud en samenleving.

Johannes de Doper als lijsttrekker voor het evangelie is een non-conformist die de aandacht op zich vestigt en mensen uit hun comfortzone trekt en uitdaagt de nodige keuzes te maken. Typisch voor hem is dat hij vindt dat hij vervolgens zelf kleiner moet worden en Christus groter (Joh 3, 30). Dienstbaarheid van Johannes aan de boodschap die zijn persoon overstijgt, is het doel van zijn leiderschap: wegbereider van Jezus. De eeuwige nummer twee.

Is dat achterhaalde christelijke naïviteit, zoals vaker gezegd wordt van ideëel gestuurde politieke leiders? Zoals Bas Heijne (Mens/onmens, 2020) terecht opmerkt naar aanleiding van het ‘Wir schaffen das!’ van Angela Merkel: wat sommigen afdoen als naïviteit, blijkt leiderschap te zijn. Dit leiderschap kost bloed, zweet en tranen, vraagt moed en lef om voor de troepen uit te gaan. Hier krijgt een leider mensen mee in een visie en een doel. Dat is de boodschap die Johannes de Doper aan de lijsttrekkers van vandaag meegeeft: wees een leider die op tijd ruimte maakt voor de boodschap zelf waar je voor staat, zo ontstaat ruimte voor debat over de inhoud. De politiek van vandaag is gediend met zulke lijsttrekkers!

Ad van der Helm is priester van het bisdom Rotterdam en hoofddocent kerkelijk recht aan de KU Leuven. Een kortere versie is als column eerder deze week verschenen op het digitale platform van Het Goede Leven. www.hetgoedeleven.nl