LogoAdVanDerHelm
  • 350 height adintorentje
  • 350x900 Rotterdamsebaan zegening2
  • 350 height vredesplein

Nieuws en Agenda

Agenda

De preken vindt u op de pagina Bezinning.

September

zondag
 
 1 september
 
 9.00 Jacobus
11.00 Ignatius
zondag

 8 september

 9.00 Jacobus
10.15 Jacobus
zondag

15 september

  9.00 Jacobus
11.00 Paschalis
zondag

29 september

  9.00 Jacobus
10.30 Jacobus

Oktober

zaterdag
 
 12 oktober
 
15.30 Huize Waalsdorp
17.00 Marlot
zondag

 13 oktober

10.15 Jacobus
12.00 Jacobus
zaterdag

 19 oktober

17.00 Antonius Abt
19.00 Martha
zondag 20 oktober 10.00 Antonius Abt
zaterdag 26 oktober 19.00 Martha
zondag

27 oktober

10.15 Jacobus
12.00 Jacobus

 Twitter en facebook: u kunt mij volgen op twitter, twitter.com/advanderhelm en via facebook.com.

 

Toespraak bij diplomauitreiking kerkelijk recht in Leuven

Congratulations,
dear students, with your diploma’s in Canon law and in Society, law and religion. I want to congratulate all students with the results of your efforts. Even failing will help you to proceed and stimulate to excel the next time even more!

As staff of this faculty we are very pleased with the results and that we can hand out these diploma’s, not only because the faculty exists because of you and we can show off with these results to our beloved university of KULeuven, but also because of the qualities that you have shown the years of your studies and the contribution you deliver to our esteemed discipline of canon law.

The students of our faculty spread throughout the world like a wildfire! You have heard the places the students come from: twelve different nationalities and four continents. This will not change the world right away. But there will be crucial moments when canon lawyers have to be vigilant and defend the values supported by canon law. These decisive moments canon lawyers can make the difference, they wíll make the difference.

We wish that your contribution to the modern world will be threefold:
1 That as canon lawyers you remind the church that justice and mercy belong together and that the inspiration of administrators in the church should go beyond positive law. You will open up the treasures of the canon law tradition and reveal the scriptural and evangelical inspiration that is still present in this rich tradition of canonists searching for this evangelical balance between justice and mercy. The renewal of the church brought about by pope Francis needs a proper canon law basis. I don’t have the impression that the Holy Father is very fond of canonists, though our meeting with him in March this year was most cordial. We are called to provide the ecclesia semper reformanda with the proper canon law sources and instruments, faithful to the gospel. 2 That as canon lawyers you remind the church that she can act as an authentic instrument of charity and mercy. Canon lawyers may show that for the development of a just ecclesial communion our tradition provides for the values that can help to provide a just society: solidarity as an instrument for a leadership that remains united with the common people, collegiality and synodality that support strong leadership that is not monarchical but imbedded in the administrative and consultative organs in the church.

3 Canon lawyers also have a calling in the secular society. There people are searching for new sources of inspiration. The lack of shared values makes our society, especially the Western society a fragmented and individualistic society. This society needs protocols and contracts. Lacking a common vision on how to live together, canon lawyers might show how a communion, a living together of human beings can respect individual autonomy in balance with the necessary solidarity. Creating a bond of friendship among his disciples on the last day of his earthly life, Christ gave us the commandment to love one another. We know how frail we are, but we do not forget this commandment, and find the proper ways to restore this friendship in our community even after horrible crises that we might experience.

These are some assignments with which you proceed in your life. We bid you God’s blessing.

Never forget our university and especially never forget our beloved discipline of canon law.

Prof dr Ad van der Helm, Leuven, september 13th, 2019

Toelichting op de zegening van de boormachine en het beeld van de H. Barbara

Rotterdamse baan, vrijdag 12 januari 2018

20180112 Rotterdamsebaan zegening2.jpg

Zegening: eerbied, dankbaarheid…
20180112 Rotterdamsebaan Zegening Jurriaan BrobbelZegening betekent dank zeggen aan God en het inroepen van zijn nabijheid. We danken God voor de schepping en de wereld waarin we leven. Dat we in de wereld actief zijn en met eerbied aan de slag gaan met de schepping om die in te richten voor het welzijn van mensen, betekent niet dat we eigenaar van de wereld zijn. Gelovige mensen spreken uit dat de wereld ons toevertrouwd is en dat we verantwoordelijkheid dragen om deze goed in te richten voor het welzijn van mensen en voor het welzijn van onze kinderen. Paus Franciscus schrijft in zijn ecologische encycliek Laudato Si’ (2015): “Natuur wordt vaak verstaan als een systeem dat men analyseert, begrijpt en beheert, maar schepping kan ook alleen worden begrepen als een geschenk dat voortkomt uit de geopende hand van de Vader van allen, als een werkelijkheid die wordt verlicht door de liefde die ons samenroept tot een universele gemeenschap. (…) Gods liefde is de fundamentele reden van heel de schepping: “Want alles wat bestaat hebt Gij lief.” (Wijsheid 11, 24). Zo is ieder schepsel onderwerp van de tederheid van de Vader, die het een plaats in de wereld toewijst.” (LS 76-77)

20180112 Rotterdamsebaan Boor1 20180112 Rotterdamsebaan Boor2

…en Gods nabijheid
We vragen Gods nabijheid bij alle werkzaamheden die we verrichten. Dat is geen verzekering tegen ongelukken, omdat deze in ons menselijk bestaan kunnen gebeuren, maar het besef dat we als mensen in Gods hand zijn en bestemd om ooit te verblijven in zijn liefde, geeft vertrouwen en vrede. Dit vertrouwen helpt ons om toegewijd en daadkrachtig onze taken uit te voeren.

Geloven en vertrouwen
Het verzoek om de boormachine te zegenen en onder de voorspraak van de H. Barbara te plaatsen is vooral ingegeven door het geloof van vele werkers die daadwerkelijk de tunnel ingaan om hun werkzaamheden te verrichten. Zij beseffen de kwetsbaarheid van de mens die de aarde binnentreedt en zij willen met de zegening ook hun bescheidenheid uitspreken jegens de kracht van Gods schepping, zij willen hun dankbaarheid uiten omdat zij de talenten hebben om deze werkzaamheden te verrichten. Dit gelovig vertrouwen mag voor allen die boven de grond werken en voor allen die deze geloofsovertuiging voor hun persoonlijke leven delen, een inspiratiebron zijn om dankbaar en met eerbied in het leven te staan.

H. Barbara
20180112 Rotterdamsebaan St BarbaraHet leven van de H.Barbara (gestorven rond 306) is met vele legenden omgeven (www.heiligen.net). Deze verhalen vertellen van een krachtig geloof. Dat een vrouw al eeuwen lang een inspiratiebron is voor mensen in de christelijke traditie blijft een opmerkelijk gegeven, al zijn er vele gelovige vrouwen die in de loop van de eeuwen katholieken geïnspireerd hebben. Barbara was een jonge vrouw die door haar vader tegen verkeerde invloeden beschermd werd. Hij bouwde daarom een toren en zocht voor haar een geschikte bruidegom. Barbara was echter bekeerd tot het christendom en gaf niets om de voorgestelde ongelovige heren die haar gepresenteerd werden. Zij liet in de toren drie ramen aanbrengen die verwezen naar de H. Drie-eenheid, Vader, Zoon en heilige Geest om de mensheid te verlichten. Haar vader was woedend en wilde haar vermoorden maar de berg waar zij stond, slokte haar ter bescherming op. Elders verscheen zij weer in een weideveld waar herders haar probeerden te verbergen voor haar vader die haar op het spoor was gekomen. Uiteindelijk werd Barbara na gruwelijke folteringen vermoord en werd zij door Christus in de hemel opgenomen.

Symbolen die bij de zegening een rol spelen:
- het kruisteken: “in de Naam van de Vader en de Zoon en de heilige Geest”: de drievoudige Godsnaam die in het christendom de werkzame aanwezigheid van God presenteert: God de Vader als Schepper, God de Zoon als Verlosser, God de heilige Geest als voltooier. Het kruisteken verwijst naar de dood en de verrijzenis van Christus. Door de dood heen heeft de Vader zijn Zoon nieuw leven gegeven en vervuld van de Geest.
- doopwater: door de doop krijgen mensen deel aan de belofte van eeuwig leven doordat zij ondergedompeld worden in het water ten leven en Christus hem bevrijdt van de macht van de dood. Hun leven wordt voortaan bepaald door de liefde en niet meer door het kwaad. Als bij een zegening wijwater gebruikt wordt, verwijst dit naar dit doopsel: vanuit deze gelovige houding willen we leven en werken, willen gelovigen mensen hun leven in het licht van de Liefde van Christus plaatsen.
- rood als liturgische kleur. De priester draagt een rode stola (de rode band over zijn liturgische kleding, zwarte toog en witte superplie) omdat die verwijst naar de marteldood van de H. Barbara en evenzeer naar de Liefde die de inspiratiebron voor martelaren is om hun leven voor hun geloof te geven. Het verwijst ook naar Christus die zijn leven heeft gegeven uit liefde voor de mensheid. Liefde is sterker dan de dood.

20180112 Rotterdamsebaan KlaarVoorDeZegening

Wat gebeurt er:
kruisteken en welkomstwoord
bijbelpassage: psalm 127
gebed
zegening van de beeltenis van de H. Barbara, met gedicht
plaatsing van de beeltenis van de H. Barbara
zegening van de boormachine
zegening van de mensen
afsluitend gebed en zegen door de priester

Gedicht ter ere van H. Barbara
De delver zwoegt in stof en puin,
maar dan knielt ook in ‘s hemels tuin
Sint Barbara om te bidden.
Terwijl de koollaag scheurt en breekt,
is zij het die voor de delvers spreekt
en dan toeft in hun midden.

Zij maakt geen kolen, schept noch stut,
maar is dan waakzaam en beschut
de werkers die er zwoegen
en die, voordat hun zware hand
ging breken aan het kolenpand,
om haar bescherming vroegen.

Dr A.J.M. van der Helm
Parochie Maria Sterre der Zee, www.rkdenhaag.nl
Haagse Gemeenschap van kerken, www.oecumenedenhaag.nl
Willemstraat 60
2514HN Den Haag

20180112 Rotterdamsebaan OpHetPodium Frank Jansen

Driekoningenbijeenkomst CDA 14 januari 2019

2019 01 06 Driekoningen

Ter inspiratie
Simpelweg is het feest van Driekoningen een feest van licht in de duisternis, zoals het Jodendom en het hindoeïsme ook lichtfeesten kennen. De boodschap is: al is het nog zo duister, het licht overwint. Het duister is geen duister maar licht (psalm 139, 12). Waar anderen duister zien, zien de mensen die deze feesten vieren, alom het licht verschijnen.

Mijn verhaal naar aanleiding van Driekoningen gaat vooral over het contrast tussen binnen en buiten. Ik dacht aan dit thema in de huidige discussies over de grenzen in de wereld en het opkomende populisme. Volgens mij leidt dit af van de kern van de boodschap van religies en van het christendom in het bijzonder. Als men denkt dat een religie een exclusieve groep uitverkorenen bijeen wil houden ten koste van anderen die in onwaarheid leven, heeft men het mis. Ik geloof juist dat zeker het christendom de opdracht heeft het heil en geluk aan alle mensen te brengen, niemand uitgezonderd. Hoe verbind ik dat met Driekoningen?

Het Kind wordt geboren binnen het verbond, sterker: het wordt zelfs met rituelen als Joods kind in het verbond opgenomen. Dit riekt naar exclusiviteit, naar onderscheid. Dat roept de gedachte op dat anderen worden buitengesloten. Maar volgens mij heeft die exclusiviteit een andere functie. Die exclusiviteit is een instrument tot iets groters. Het is bedoeld als hefboom om verschillende werelden serieus en daadwerkelijk met elkaar te verbinden. Exclusiviteit en inclusiviteit zijn niet tegengesteld aan elkaar, maar het ene helpt het andere om niet vrijblijvend te zijn.

Inclusiviteit kan heel vrijblijvend zijn als dit betekent dat we simpelweg zeggen dat onderscheid tussen mensen er niet toe doet en dat iedereen mag zijn zoals zij/zij is. Iedereen mag voor zichzelf opkomen. Het risico van die respectvolle inclusiviteit is dat men de ander niet meer verdedigt of beschermt. Het risico is dat ieder zijn/haar eigen weg gaat en aan de ander geen boodschap meer heeft. Aan die respectvolle inclusiviteit zitten echter grenzen. Je mag zijn wie je bent, maar je mag niet zomaar doen wat je wilt: je bent gebonden aan de rechten van de ander, je hebt je te verhouden tot de waarden van het samenleven, je hebt de normen van het recht te respecteren.

Exclusiviteit kan lijken op een elitaire houding waardoor anderen buitengesloten worden. Maar de exclusiviteit van de wijzen uit het Oosten betekent niet dat er geen anderen meer bij mogen komen. Zij zijn als het ware de eersten van ons allen. Zij vertegenwoordigen alle volkeren. Traditioneel vertegenwoordigen zij in hun verschillende huidskleuren alle bevolkingsgroepen en alle continenten. Toen waren er slechts drie bekend, dus drie wijzen waren genoeg. Nu zou een ander aantal adequater zijn. Met hun verschillende leeftijden vertegenwoordigen zij de verschillende levensfasen van de mens. Het getal drie verwijst overigens naar de gaven die zij mee gebracht hebben, niet naar het aantal wijzen. Dat is in het verhaal open gebleven. De traditie heeft er drie van gemaakt, maar Mattheüs noemt geen aantal.

Exclusiviteit en inclusiviteit als keerzijde van de ene medaille van de menselijke gemeenschap, keren ook terug in het kloostermodel. Dat is exclusiviteit ten top. Alle religies kennen vormen van religieuze specialisten die volgens strenge normen een opleiding krijgen of geloften afleggen. Ik zag dat terug in het gesprek met de voormalig abt van de strengste kloosterorde in de katholieke kerk: dom Marcellin Theewes, voormalig abt van La grande Chartreuse. Hij sprak van vrijheid. Voor hem was het strenge klooster juist de weg van de vrijheid. Het strakke ritme van de gebedstijden, het opgesloten zijn in zijn kluis en in zijn klooster, gaven hem juist de vrijheid om een andere weg te kiezen waarop hij niet werd afgeleid door zaken die anders zijn aandacht zouden opeisen. Dan moet u niet alleen denken aan materiële zaken zoals rijkdom en eten en drinken, of wereldse zaken zoals een carrière en macht en aanzien, maar ook aan verlangens naar kennis en wijsheid. De exclusiviteit van het klooster stelde hem in staat om nog intenser met de gehele wereld bezig te zijn. Of zoals de monnik Aelred uit de 12e eeuw schreef: “Als je bidt, houd dan de hele wereld in je liefde geborgen”.

Dat vraagt loslaten van de concrete werkelijkheid die dicht om je heen is, om de grotere wereld van het geheel te omarmen. Dat alles loslaten betekent vrijheid. In die lijn betekent sterven trouwens de ultieme vrijheid. Die vrijheid wordt geschonken; daarom wordt de dood ook idealiter niet gekozen of georganiseerd, maar ontvangen en ondergaan.

De exclusiviteit van het klooster heeft daarom niet als doel mensen buiten te houden, maar om degene die ook die weg wil gaan, een wederzijds commitment te bieden. Jij geeft je leven, wij geven elkaar ons leven, wij vertrouwen elkaar ons leven toe. Zo alomvattend en extreem als in een klooster kan dat in de maatschappij niet, maar we kunnen het wel vertalen naar onze samenleving.

Vanuit die gedachte is een nationale grens niet bedoeld om mensen buiten te houden, maar om de mensen die er binnen zijn, een verband te bieden waar zij bij horen, waarop zij kunnen rekenen en waar zij zelf op hun beurt een bijdrage aan kunnen leveren. Een grens is niet alleen een nationale grens of een geografische grens, het is ook een sociale grens. Binnen die grens bestaat een wederzijds commitment. Niet voor niets gaat artikel 1 van de Grondwet over allen die in Nederland verblijven, niet over Nederlanders of in Nederland geboren mensen, of over statushouders of over tweede generatie Nederlanders, ex-allochtonen of iets dergelijks. Allen die in Nederland verblijven moeten in dezelfde situatie op dezelfde manier behandeld worden. Dat is het uitgangspunt. Een grens is in die visie eerder een uitnodiging: je mag je aansluiten, en dan wordt datzelfde commitment gegeven èn gevraagd. De eigenheid die je inbrengt is een verrijking en een actieve inzet betekent niet een assimilatie in alle opzichten. Het vreemde dat schuurt, kan ook inspireren en tot nieuwe gedachten leiden.

Van mensen die een rol spelen in het politieke bestel wordt leiderschap gevraagd om dergelijke waarden uit te dragen. In zijn boodschap voor de wereldgebedsdag voor de vrede op 1 januari 2019 sprak paus Franciscus over de opdracht van de politici. Voor hem is politiek die zichzelf verstaat als dienstbaarheid aan het gemeenschappelijk belang, als zorg voor het gemeenschappelijk huis van de mensheid, een buitengewone vorm van liefde, caritas. Dat vraagt van de politicus een focus op het grotere belang in plaats van het groepsbelang. Dat vraagt van de politicus dat hij/zij verkiezingen ziet als een herbronning op de waarden die hij/zij uit wil dragen.

Tot slot: Driekoningen is een beweging van buiten naar binnen. Dat betekent niet een groeiende exclusiviteit om anderen uit te sluiten, maar een groeiende exclusiviteit om het commitment met elkaar te versterken.

Ad van der Helm, Den Haag, 21 januari 2019

Opening tentoonstelling “Heavens” - Vladimir Opara

Opening tentoonstelling “Heavens” - Vladimir Opara – Pulchri studio 24 februari 2018

Heaven Vladimir Opara 4aEen ladder is om te beklimmen, maar je moet de ladder wel zien en je moet de moed hebben om deze ladder op te stijgen. Jacob, Oude Testament, boek Genesis, ziet de ladder op een dieptepunt van zijn leven: crisis, eenzaamheid, schuldgevoel. Hij komt op die plek in de woestijn en valt in slaap. Slaap verwijst nogal eens naar depressie in de bijbel: Adam, Jona en Elia zijn drie andere depressief slapende figuren. Jacob ziet de ladder en de Heer staat bij hem. Anders dan de meesten van u misschien denken: God staat niet boven aan de ladder. Hij staat naast Jacob en wijst op de ladder. “Hier is het huis van de Heer” roept Jacob uit. Maar er is niets meer te zien. Een steen herinnert aan de droom, een steen die door Jacob gezalfd wordt, een gezalfde steen zoals in iedere katholieke kerk te vinden is. Het altaar in de kerk herinnert aan diezelfde steen, aan de ladder tot in de hemel en aan de uitnodiging om die ladder te betreden.

Heaven Vladimir Opara 3aDe ladder is sindsdien ook bij de kerkvaders het symbool van een geestelijk, spiritueel leven geworden; de bekendste ladder is van Johannes Climacus, 6e-7e eeuw in het beroemde Sint Catharinaklooster aan de voet van de berg Sinaï, Egypte. We gaan allemaal ergens naar toe en waarom niet de ladder nemen? In plaats van oppervlakkig te kijken naar wat ons in deze werkelijkheid omringt, kunnen we ook met andere ogen naar de werkelijkheid kijken en door deze realiteit heen die andere werkelijkheid zichtbaar zien worden. De ladder helpt ons daarbij.

Heaven Vladimir Opara 1aHet is een bijzondere ervaring om de werken van Vladimir Opara te bekijken. Ik heb al een tijdje naar een catalogus zitten kijken en dacht na over de thema’s die hij aanreikt. Het zijn religieuze thema’s, geen vanzelfsprekende thema’s voor een kunstgalerie in een moderne Nederlandse stad. Maar dat durft Pulchri wel aan na de vorige keer over religie en kunstenaars. Voor Vladimir is de hemel een aanwezigheid. Het is voor hem een manier om naar het leven te kijken. Ik heb zijn aantekeningen mogen lezen voor deze tentoonstelling waarbij duidelijk wordt dat de heavens over de mens gaan. Het gaat evenzeer over de catastrofes die de mens kunnen overkomen. Nadenken over heavens betekent niet het afwenden of ontkennen van die catastrofes. Maar het zicht op de heavens biedt troost en perspectief om het geloof in de mens niet te verliezen.

Ik zal hier niet proberen uit te leggen wat de gedachten van Vladimir zijn. Dat kan hij beter zelf doen. Het gaat er vooral ook om wat de beelden en woorden bij u oproepen. Ik wil vooral met u vanmiddag delen wat de beelden en woorden bij mij oproepen en hoe die mij inspireren om bepaalde gedachten en ervaringen te verwerken en te verdiepen. Ik wil u op deze manier deelgenoot maken van de manier waarop ik de ladder ter hand neem om die te betreden, niet omdat u dat ook zo moet doen, maar wel als uitnodiging om uw eigen ladder onder ogen te zien en die aan te vatten.

Wat mij fascineert in de woorden die Vladimir ons vandaag aanreikt, is het leven in de tijd van de achtste dag. Voor ons als christenen komt dat iedere week weer terug wanneer we de zondag vieren. De zondag is immers de achtste dag van de week, die volgt na de sabbat, de zevende dag. Deze is de rustdag des Heren waarmee de schepping voltooid werd. De zondag, die daarop volgt, is daarmee niet de eerste dag van de week, maar betekent het begin van een ander leven. De zondag heeft daarmee een andere, symbolische betekenis gekregen. Ik weet dat dit in Nederland niet algemeen gedeeld wordt. In ons land is de zondag bijna als een van de andere dagen. Hier en daar wordt nog gediscussieerd over koopzondagen. Dat is een allang gepasseerd station. Maar wie ruimte maakt voor een dag die anders is dan de andere, wie ruimte maakt voor een achtste dag in zijn/haar leven, heeft de eerste trede van de ladder al betreden. Hij/zij geeft aan boven het maaiveld van de platte aarde uit te willen steken. Nu is ons land uitermate plat. En Vladimir is erg onder de indruk van dat platte land, maar hij vertelt ook van de catastrofes die dat land kunnen overkomen. Ik ben wat negatiever over het platte van Nederland: we kunnen ons land zo plat maken dat een ladder ook nergens meer neergezet kan worden.

Heaven Vladimir Opara 2aWaartegen kan een ladder anders leunen dan tegen een hemel? De hemel als ankerpunt voor die andere werkelijkheid die ons omringt, is als de zuurstof die we inademen zonder te zien. De hemel is een uitspansel dat als het ware onze blik naar andere verten en perspectieven opentrekt die we anders niet zouden zien. Ik zeg uitdrukkelijk: niet omhoog kijken, want dat zou de misvatting bevestigen dat de hemel boven ons is. De hemel is niet zozeer een plaats maar een uitnodiging om een andere invalshoek te kiezen om onze werkelijkheid te bekijken.

Er is ook een andere ladder die minder uitnodigend is en die ook in het werk van Vladimir Opara voorkomt. Dat is het thema crucifixion. Een ladder en een kruis zult u waarschijnlijk nooit met elkaar verbonden hebben en toch is het kruis ook een ladder die tegen de hemel geplaatst is. U zult zeggen: het kruis is toch het eindpunt van het leven, een martelwerktuig dat de Romeinen voor de slaven gebruikten? En inderdaad hebben de eerste christenen de eerste eeuwen geaarzeld om dit kruis te gebruiken als herkenningsteken. De apostel Paulus worstelt al met het kruis: wat wil het kruis ons duidelijk maken? Het blijkt immers geen eindpunt te zijn, maar een doorgangspunt. Het kruis is de ultieme paradox omdat in dit martelwerktuig de liefde zichtbaar wordt. De ladder verheft ons boven onze werkelijkheid en geeft een ander perspectief, zo kan het kruis ons helpen om anders naar ons leven te kijken. Aan het kruis, de climax van het leven van Jezus, wordt duidelijk tot welke liefde de mens in staat is, ook al wordt hem het leven onmogelijk gemaakt en ontnomen. “Vergeef het hun, want ze weten niet wat ze doen.” Of “moeder, zie daar je zoon; zie daar je moeder” en nog meer wonderlijke woorden en gebaren maken duidelijk dat hier niet iemand het leven ontnomen, maar geschonken wordt.

Dat is het leven op de achtste dag. Dat is leven in een wereld die niet plat is. Dat is leven in een wereld die bedreigd wordt door een gebrek aan visie op schoonheid, een gebrek aan visie op leven, een gebrek aan visie op blijvend geluk. Natuurlijk zijn er catastrofes die de wereld en die de mensheid bedreigen. Soms wordt er boos naar de hemel gekeken: waarom wordt ons dit aangedaan?

De hemel doet dit ons niet aan. De hemel is ons welgezind, maar nodigt ons uit om de ladder te beklimmen en niet te blijven liggen slapen als een depressieve Jacob. We mogen overeind komen en opstaan.

Vladimir Opara reikt ons veel aan dat gedachten en gevoelens bij ons oproept. Het is aan ons om er over na te denken wat dit voor ons betekent en welke weg we gaan en welke ladder we beklimmen, want blijven liggen is geen optie. Ik hoop dat u door deze tentoonstelling ontdekt welke hoogte, breedte en diepte ons omgeeft en dat in die ruimte de werkelijkheid van het leven van de achtste dag zich ontvouwt. Dat geeft rust en vrede en vertrouwen in een onrustige en wrede wereld.

Ad van der Helm, Den Haag, 24 februari 2018

Paus Adrianus VI

Download hier de presentatie van 22 november over Paus Adrianus VI

PausAdrianus
Download