LogoAdVanDerHelm
  • 350x900 Rotterdamsebaan zegening2
  • 350 height vredesplein
  • 350 height adintorentje

Adrianus 500

In 1522, precies 500 jaar geleden, werd de eerste en enige paus van Nederlandse afkomst gekozen: Adrianus VI. Zijn wapenspreuk was: Patere et Sustine, (wees geduldig en houd stand).

Het pontificaat (pausschap) van Adrianus VI was van korte duur. Hij had een uitdagende en omvangrijke hervormingsagenda om de kerk te versoberen. En in de turbulente opkomst van de Reformatie bleef hij in verbinding met Luther en Erasmus. Daar zat niet iedereen in Rome op te wachten en hij riep als paus weerstand op. Er lijken overeenkomsten te zijn met het pausschap van vandaag de dag van paus Franciscus.

Wie was Adrianus van Utrecht, welke rol speelde hij in de geschiedenis, wat is zijn betekenis vandaag? De Projectgroep Adrianusjaar wil stil staan bij deze vragen in het Adrianusjaar 2022 – 2023 met lezingen, excursies en publicaties en wil ook aanhaken bij initiatieven als een expositie in het Catharijneconvent en een symposium in Rome.

Als aftrap is op 28 november 2021, de eerste zondag van het nieuwe kerkelijk jaar en de eerste zondag van de Advent, onze website www.pausadrianus500.nl gelanceerd.

Met dit bericht attenderen we je hierop, nodigen je uit deze site te bezoeken, je in te schrijven voor de nieuwsbrief en dit bericht door te sturen naar mogelijke belangstellenden. En uiteraard is iedereen van harte welkom bij de diverse programmaonderdelen die in de komende periode worden gepresenteerd.

Projectgroep Adrianusjaar
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Toespraak Piusalmanak Paleiskerk Den Haag, 24 november 2021

26-11-2021-lezing-pius-almanak_1.jpg
Fotografie: Rudolf Scheltinga
26-11-2021-lezing-pius-almanak_2.jpg
                

Dank aan het bestuur van Piusalmanak om mij voor deze inleiding uit te nodigen. Dank, Irene, voor je plezierige verwelkoming. Dank u wel hoogedelachtbare, voor de warme woorden waarmee u de samenwerking van de gemeente met de religieuze en levensbeschouwelijke organisaties beschrijft. Fijn dat u zo onder de indruk was van mijn biceps. Dat heb ik niet vaak van mensen gehoord. Ik wil twee woorden naast uw inleiding zetten die vanuit ons perspectief een bijdrage kunnen leveren aan die samenwerking die u voorstaat:

De ziel en de mens.
De crisis waar we getuigen van zijn, zou wel eens fundamenteler en langduriger kunnen blijken dan een stevige pandemie. Kim Putters van het SCP heeft gesproken van een veenbrand. Af en toe zien we orgiën van geweld, zoals de burgemeester van Rotterdam Aboutaleb afgelopen weekeinde het geweld benoemde. Smeulende kwesties komen tot heftige uitbarstingen. Er zijn fundamentele problemen, die het brede en diepe ongenoegen van mensen veroorzaken. Het gebrek aan cohesie en verbinding is niet zomaar op te lossen door met elkaar aan tafel te gaan. Waar gaat het gesprek dan immers over, wat doen we tijdens die ontmoetingen?

Aan het einde van Misdaad en straf beschrijft Dostojevski hoe de hoofdpersoon Raskolnikov een visioen krijgt. Daarin is de wereld ten prooi gevallen aan een virus dat de mens in bezit neemt, mensen worden demonisch en krankzinnig. Zij menen zelf de waarheid in pacht te hebben en ze komen tegenover elkaar te staan. Mensen beschuldigen en doden elkaar. Ze trekken tegen elkaar op en als legermachten gaan ze elkaar te lijf. De alarmklokken luiden en iedereen verkeert in grote onrust (vertaling van Lourens Reedijk, Athenaeum-Polak, 2009, p. 633-634). Dit lijkt op de beelden van de afgelopen periode en zeker van het afgelopen weekeinde. Het gebrek aan verbinding en cohesie heeft een ontwrichtende invloed op de samenleving. Hebben we een antwoord op deze onrust? Zal de samenwerking die de burgemeester voorstaat, een helende invloed hebben? Ik denk dat er meer nodig is.

De ziel
De eerste vraag die ik stel: hoe wordt de ziel van de mens gevoed? De ziel is het innerlijk van de mens waar hij/zij de diepste kern van zichzelf vindt, zijn roeping of opdracht in het leven, de relaties waarmee hij/zij in de wereld staat en zich verbindt met anderen. De ziel is de verzamelplek van gedachten, gevoelens en verlangens. In de ziel ligt de persoonlijkheid van de mens verankerd met zijn karakter en eigenschappen, zijn talenten. Die ziel wordt gevoed door de relaties waarin de mens leeft: de relatie met andere mensen, de relatie met de schepping, de relatie met de samenleving, de relatie met de Eeuwige. Daar ligt de voedingsbodem van de ziel. Wat krijgt de mens op dat niveau aangereikt om die ziel te verrijken?

Religies en levensbeschouwingen zijn rijk en krachtig in die voeding. Zij koesteren tradities van gedachten en ideeën over de mens en zijn/haar relaties. Zij bouwen aan gemeenschappen die dergelijke tradities en inhouden met elkaar delen. Zij hebben daar verschillende woorden en verhalen voor. Die woorden en verhalen voeden de mens. Het is ook een gedeelde traditie: mensen delen de verhalen met elkaar. Zij praten erover, zij vieren die verhalen, zij hebben rituelen om die verhalen in symbolen uit te drukken. In het ritueel van het breken en delen van het Brood herkennen christenen de aanwezigheid van Christus die hen verbindt met de eeuwige Vader. Verbinding is dan geen prestatie, maar een geschenk. Religies reiken dergelijke gedachten aan als inspiratiebron.

Kerken zijn vanuit het verleden bekend als normgever. Die functie is weggevallen. Daar kunnen we blij mee zijn als moderne, autonome en vrije menen, maar als er geen instantie in de plaats komt die met authentiek gezag waarden als fundament voor normen en gedrag aanreikt, zijn we aan de goden overgeleverd, zeg ik maar. Ik snap dat niet alle kerkelijke en religieuze waarden gedeeld worden, maar een meer open en welwillende houding naar de waarden van religieuze en levensbeschouwelijke opvattingen en een gezamenlijke zoektocht naar de fundamenten van onze samenleving, kunnen de verbinding in diezelfde samenleving versterken. Als we de waarde van het leven serieus nemen, wat zijn dan de ethische consequenties? Als we verantwoordelijkheid nemen voor elkaar, geeft dat onze menselijke relaties meer betekenis. Het is natuurlijk ook de opdracht van religies en levensbeschouwingen om hun waarden te vertalen naar de samenleving toe. Zij moeten niet vanuit hun bolwerken pijlen van wijsheid op de mensen afvuren, maar ook daadwerkelijk met hen in gesprek gaan. Een inhoudelijke uitwisseling over waarden en ideeën van religies en levensbeschouwingen kunnen het denken en het broederlijk/zusterlijk omgaan met elkaar in de samenleving verrijken.

De mens
De tweede vraag: staat de mens nog wel centraal? De overheid heeft grote verantwoordelijkheden en de verwachtingen van de mensen zijn navenant groot. Ik heb bij de Prinsjesdagviering 2021 gepleit voor een meer bescheiden overheid die meer vertrouwen heeft in de veerkracht van de maatschappelijke organisaties en de mensen die deze dragen. Er is in de coronatijd ook veel goeds gebeurd tussen mensen. Ondanks de rellen van de afgelopen week moeten we dat niet vergeten.

De overheid loopt tegen grenzen aan. Allerlei overheidsinstanties, de belastingdienst, het UWV, de IND, WMO-ambtenaren, hebben taken en verantwoordelijkheden. Om die goed uit te voeren zijn protocollen, afspraken, strategieën en doelstellingen nodig. Bovendien moet gecontroleerd worden of er volgens die richtlijnen wordt gewerkt. Professionaliteit vraagt een eenduidige, krachtdadige en gecontroleerde aanpak. Problemen moeten worden aangepakt en daarbij zijn afspraken en regelgeving leidend. Natuurlijk moet de overheid werken volgens protocollen en modellen. Dat we de grenzen daarvan hebben gezien, hoef ik u niet uit te leggen. Ik wil geen verwijt maken, maar het is een systemisch probleem. Een aantal jaar geleden kreeg ik een rondleiding in de Raad van State. We liepen door de gangen en konden werkkamers bekijken en zittingszalen bezoeken. In de gang stonden de karretjes met stapels dossiers. De rondleider zei: ”We moeten ervoor waken dat we niet een samenleving van dossiers worden, maar steeds de mensen voor ogen houden, voor wie we werken.”

Ik denk dat religies en levensbeschouwingen een ander uitgangpunt hebben. Ook een strak gereguleerde kerk als de Rooms katholieke – en als kerkjurist weet ik daar wel wat van – heeft voortdurend waarden in het vizier die het welzijn van de gelovige vooraan plaatsen. In katholieke woorden: “het zielenheil is de hoogste wet.” Het herinnert aan het inzicht dat een wettelijk en bestuurlijk systeem moet erkennen dat het tekort kan schieten in concrete individuele gevallen. De wet kan onrechtvaardig uitpakken zeiden de Romeinse juristen en de Griekse denkers al. Juist als de mens centraal staat, betekent dit dat de regelgeving en de uitvoering daarvan dienstbaar zijn aan de mens. Het belang dat de mens geholpen en ondersteund wordt, moet groter zijn dan de angst voor misbruik.

Ook hierin zijn kerk, religies en levensbeschouwingen aanvullingen op de publieke sector. Samenwerking en ontmoeting behoeven inhoud: wie is de mens, hoe gaan we met elkaar om, hoe ziet onze leefomgeving eruit. Om het tot slot maar samen te vatten in de drie T’s van Paus Franciscus: Tierra, Techo, Trabajo: aarde, huis en werk. Dat zijn de fundamentele kaders voor het menselijk bestaan: hoe is onze leefomgeving, het klimaat, de schoonheid van de straten, de inrichting van de wijken, hoe groen? En vervolgens: hoe zijn de huizen en hoe wonen de mensen? En is er voldoende goed werk, zijn er professionele perspectieven voor jongeren, voor vrijwilligers, is er werk voor ouderen? Wordt er niemand door ziekte of handicaps uitgesloten? Dat soort vragen zijn dan aan de orde.

Hoogedelachtbare, beste Irene, dames en heren hier en thuis,
Bij het opbouwen van een samenleving is het vertrouwen in elkaar onmisbaar. We zien hoe dit steeds geringer wordt. Het dieptepunt vorige week in de Tweede Kamer zou moeten leiden tot een gewetensonderzoek van beleidsmakers, van de wetgever. Dat kan niet door protocollen en wetgeving hersteld worden. Dat kan slechts door menselijke relaties. De katholieke boodschap zoals die recent door paus Franciscus is verwoord, kan hier helpen: dat wij allen broeders zijn, ook onze tegenstanders, ook mensen van een andere politieke opvatting of een andere religie en levensbeschouwing. Zonder die beleefde broederschap kan de samenleving niet.

Kunnen we die broeder/zusterschap herstellen?
In Misdaad en Straf wordt het visioen van Raskolnikov verdreven door zijn liefde voor Sonja. Hij heeft daar veel aan getwijfeld, maar in zijn ballingschap vind hij daarin troost. Herstel van relaties is de weg naar genezing. Daar staan we samen voor, als gemeente en als kerk, als samenleving en levensbeschouwing. We willen graag onze inhoudelijke bijdrage leveren. Daarom is dit een mooie ontmoeting, die wat mij betreft smaakt naar meer.

Ad van der Helm, voorzitter Haagse Gemeenschap van Kerken, voorzitter Stichting Prinsjesdagviering.
Den Haag, 24 november 2021

Gastles Week van Respect

gastles week van respect 2 2.jpgMaandag 8 november heb ik een gastles gegeven op het Spinoza20first college in Amsterdam. Aan een gemengde groep van ruim dertig leerlingen heb ik gesproken over de Prinsjesdagviering. De leerlingen waren geïnteresseerd om te horen hoe religies een gezamenlijke boodschap kunnen brengen. Ik liet beelden zien van Paus Franciscus in Assisi en van de Minister-President die een kaarsje aansteekt. We spraken over de tien religies en levensbeschouwingen die aan de Prinsjesdagviering deelnemen. Op de vraag of iemand wel eens een kaarsje aansteekt, gingen bijna alle vingers omhoog. Dat je ook voor jezelf een kaarsje kunt opsteken, was voor hen nieuw, een openbaring. Mooi, dat ze dit wel al voor anderen deden.

De week van respect werd die ochtend in Den Haag geopend door Rabbijn Soetendorp die in zijn persoonlijk verhaal vertelde hoe keuzes van mensen anderen het leven kunnen redden. Respect vraagt keuzes en moed om tegen de stroom in je mening te laten horen. Zie ook https://weekvanrespect.nl/

Eerste paal crematorium St Barbara

2021-11-09-eerste-paal-StBabara-1.jpgDinsdag 9 november werd de eerste paal geslagen voor het Crematorium op de katholieke begraafplaats Sint Barbara in de Binckhorst. Aan dit bouwproject gingen jaren van dromen, praten en denken vooraf. Met het bestuur en de architect heb ik veel gesproken over de doelstelling en de vormgeving van dit katholieke crematorium. Gastvrijheid voor eenieder die met overlijden wordt geconfronteerd, katholiek of niet, kan troostend zijn en mensen bekend maken met de katholieke spiritualiteit rond leven en dood. In de Binckhorst, in de toekomst een woon- en werkwijk, kan de kapel een plek van bezinning en stilte zijn. Nu al worden er veel kaarsjes opgestoken, maar bij het crematorium komt ook een bezinningsruimte, vlak bij de ingang. De vier elementen waar de schepping uit is opgebouwd, aarde, water, vuur en lucht, worden zichtbaar gemaakt: een eerbetoon aan het Zonnelied van Sint Franciscus.

Een grote groep mensen was getuige van het gebed bij de eerste paal, de zegening met wijwater. Daarna ging deze paal van acht meter de grond in. Er wordt niet meer geslagen, maar geboord. Dat veroorzaakt minder lawaai, maar is even effectief. De bouwperiode zal vele maanden in beslag nemen. We kijken verlangend uit naar het resultaat.

2021-11-09-eerste-paal-StBabara-3.jpg

Twee nieuwe publicaties

Mijn Leuvense activiteiten leverden recentelijk twee kleine publicaties op: een over het nieuwe strafrecht dat de Paus heeft afgekondigd. Ik heb er een stuk over geschreven voor het Mariënburg Magazine. Bovendien heb ik op het Blog Tocqueville, Religie en Democratie geschreven over vrijheid van godsdienst en de coronacrisis.

Godsdienstvrijheid overleeft coronadrukt naar een andere website)

Ook kerken kregen tijdens de coronacrisis te maken met beperkingen in het houden van samenkomsten. Die beperkingen werden wel op een andere manier in het vat gegoten dan voor andere organisaties het geval was. Was de gekozen aanpak gerechtvaardigd? En wat kunnen wij terugkijkend zeggen over hoe deze aanpak heeft uitgepakt?

De ongekende maatregelen rond de coronapandemie hebben onze vrijheid begrensd. Wij moesten het doen met beperkingen in de bewegingsvrijheid, gesloten horeca, musea en theaters, een verbod op het houden van evenementen, de instelling van een avondklok voor het eerst in vredestijd, geen grote demonstraties. De regering nam beslissingen via uitzonderlijke bevoegdheden die het parlement goedkeurde, terwijl de wettelijke basis soms zo zwak was als één nacht ijs, zeker in het begin van de crisis. Ook religieuze organisaties namen hun maateregelen: geen publieke vieringen in kerken, synagogen moskeeën en tempels. Samenkomen in geloofsgemeenschappen werd tot een minimum beperkt.

Zelfregulering door kerken

De uitzonderlijke positie van kerken en andere religieuze organisaties heeft geleid tot een geanimeerd debat over de vrijheid van godsdienst. De minister van Eredienst greep niet direct in, maar trad in overleg met de vertegenwoordigers van de religieuze organisaties (CIO, CMO en andere koepelorganisaties) die hun eigen maatregelen namen en protocollen uitvaardigden. Deze vorm van zelfregulering leidde tot een drastische en ongekende inperking van het kerkelijke en religieuze leven.

Dat de religieuze achterban zich niet over de hele linie daarin kon vinden bleek bijvoorbeeld uit de corona-uitbraak rond enkele Haagse moskeeën in Den Haag in mei 2020 toen mensen ,ondanks de afgesproken beperkingen, elkaar toch opzochten. Ook zochten enkele christelijk gereformeerde en hersteld hervormd gemeenten de grenzen op door meer mensen in kerkdiensten toe te laten. Volgens eigen zeggen voldeden zij aan de basisregels en brachten zij geen mensen in gevaar. Het had een fel en bijwijlen agressief maatschappelijk debat tot gevolg, op straat, in de media en in de politiek.

Privilege of recht?

Hoe kan in Nederland worden aangekeken tegen godsdienstvrijheid? Is dit een privilege waar religieuze instellingen gebruik en eventueel misbruik van maken? Of is het een grondrecht dat de regering dient te beschermen? In de Tweede Kamer pleitte SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij op meesterlijke wijze voor een erkenning van het bijzondere karakter van godsdienstvrijheid (plenair debat 7 oktober 2020). In een interruptiedebat met Chris van Dam (CDA) legde hij uit waarom het uiting geven aan een geloofsovertuiging voor gelovigen meer is dan een hobby.

‘Stel je eens voor dat het waar is dat we een ziel hebben voor een eeuwigheid en dat het niet alleen gaat om het doorkomen van deze tijd, maar dat we daar ook een leven na willen ... Als dat allemaal echt waar zou zijn — ik geloof dat dat zo is — dan besef je in een keer hoe belangrijk dat is.’

In onze seculiere samenleving kunnen weinigen zich nog in een dergelijk standpunt inleven. Zoals Kardinaal Jozef de Kesel in zijn recente publicatie Geloof en godsdienst in een seculiere samenleving (2021) verwoordt: christenen en andere gelovigen kunnen in een seculiere samenleving niet meer uitgaan van de automatische geldingkracht van hun argumenten voor het bijzondere karakter van de godsdienstvrijheid.

candlelight-g788686d2f_1280

Argumenten

Welke argumenten kunnen aangevoerd worden om duidelijk te maken dat de vrijheid van godsdienst geen privilege is, maar een fundamenteel recht? Waarom kan die vrijheid ook niet samenvallen met de vrijheid van meningsuiting? Het huldigen van een religieuze opvatting is voor gelovigen niet helemaal vergelijkbaar met het hebben van bepaalde seculiere opvattingen. Twee argumenten zijn hier doorslaggevend:

Het eerste is: een godsdienstige en religieuze overtuiging raakt de mens in zijn/haar diepste innerlijk. De overtuiging dat er een ‘God’ bestaat – die met verschillende woorden en beelden wordt aangeduid – is niet eenvoudigweg een persoonlijke mening. De werkelijkheid van God dringt zich op aan de gelovige vanuit zijn/haar ervaring van het leven zelf. Geloof is geen hypothese of een opvatting maar een beleefde relatie met een werkelijkheid die de zichtbare werkelijkheid overstijgt. Deze benadering zal door mensen zonder religieuze niet zonder meer herkend kunnen worden. Echter in een liberale, tolerante samenleving past de erkenning dat een ander paradigma dan het seculiere bestaat en dat dit bescherming verdient.

Het tweede argument sluit hierbij aan: een godsdienstige en religieuze overtuiging verbindt een gemeenschap van gelovige mensen. Deze gemeenschap komt bij elkaar om dit geloof te vieren en samen te beleven, om de gedachten rond dit geloof te verdiepen en elkaar te verrijken. Het samenkomen in kerken, tempels, synagogen en moskeeën vormt het hart van de gelovige overtuiging omdat een ieder daar het diepst de overtuiging kan beleven. Al zijn deze samenkomsten primair bedoeld voor de geloofsgenoten, zij zijn geen besloten bijeenkomsten; ook anderen mogen daar gastvrij onthaald worden.

Rechtsstatelijke bescherming

Godsdienstvrijheid betekent dat dit samenkomen niet zonder een gegronde wettelijke basis door overheidsingrijpen kan worden belemmerd. Daarnaast zijn er maatschappelijke initiatieven vanuit een religieuze inspiratie. Ook al zijn deze in hun activiteiten vergelijkbaar met niet-religieuze organisaties, de religieuze inspiratie leidt tot bestuurlijke en inhoudelijke keuzes die intrinsiek samenhangen met die overtuiging. Ook hier dient de overheid terughoudend te zijn om daar in te grijpen.

Godsdienstvrijheid is niet het privilege van nog bestaande zuilen. De verzuilde samenleving is reeds decennialang verdwenen. De eigen aard van de religieuze overtuigingen en het belang van religieuze samenkomsten en initiatieven voor die overtuiging vraagt rechtsstatelijke bescherming. De veerkracht van de religieuze overtuigingen, hun trouw aan het maatschappelijk engagement en de aandacht die zij aan zingeving besteden leveren een bijdrage aan de sociale cohesie die wij zo hard nodig hebben, zeker in het post corona tijdperk.
Kerken en andere levensbeschouwelijke organisaties hebben laten zien dat zij ook in coronatijd verantwoord met dit recht zijn omgegaan. Goed voorbeeld doet goed volgen.

Installatie als pastoor van Zoetermeer

Op zondag 12 september ben ik geïnstalleerd als pastoor van de H. Nicolaas parochie in Zoetermeer. In een hartelijke viering werd ik ontvangen door de parochianen. Onder hen waren vele bekende gezichten. Het voelde meteen erg vertrouwd. Met het pastoraal team zongen we "Als alles duister is, ontsteek dan een lichtend vuur dat nooit meer dooft." (Taizé). Na afloop was er een ontmoeting in het parochiecentrum, De Kapelaan. Een mooie start.

Downloaden Naam Afspelen Grootte Duur
download Startdag
4.3 MB 3:43 min

De volledige viering kunt u terugzien via onderstaande link op YouTube. Het bovengenoemde gezang is daar met beeld te beluisteren vanaf 43:45 tot 47:30.

https://www.youtube.com/watch?v=EUkd6PlNDWI&feature=share&fbclid=IwAR2JSBnlX3tCnyl0tpwBm8RaR_BfYJ-RqK3XuSGPYh-CmAEBy0U92or8404

 

 

Inzegening van de eerste steen van het crematorium

2021 9 5 Hoogmis St Barbara I 2021 9 5 Hoogmis St Barbara II 2021 9 5 Hoogmis St Barbara III

Op zondag 5 september ontving ik als geestelijk adviseur van de stichting RK begraafplaatsen PAX in verband met het honderdjarig bestaan van de begraafplaats St Barbara (Binckhorst) de bisschop en mgr Cavalli, de apostolisch nuntius, voor een feestelijke eucharistieviering. Veel nabestaanden waren gekomen om dit mee te vieren. Het was niet alleen een dankbare terugblik, maar ook een hoopvol uitzien naar de toekomst: de plannen voor een crematorium zijn zover gevorderd dat begonnen kan worden met de bouw van dit katholieke crematorium op de begraafplaats St Barbara. De eerste steen werd aan het einde van de viering gezegend.

2021 9 5 Hoogmis St Barbara V 2021 9 5 Hoogmis St Barbara IV

Begraafplaats Sint Barbara

Tussen de A12, DTF autoverhuur en Bouwmaat Den Haag
achter een weggetje met poorten
fluistert het groen rond het sterretjesveld
bungelen gieters aan haken
strijkt de hand van een moeder, broer, dochter langs een foto
een naam
dansen Surinaams-Nederlandse dragers de kist tussen de hagen
zingt de trombone schor van later

Waar het waait
Waar de bloesem valt
tussen de graven
de engel waakt over het verstrooiveld
loop ik tussen begin en einde
alpha en omega
door het glazen huis met de stoelen

Al honderd jaar de paden, de stenen, de steenhouwers,
Vroeger de koffie met cake, nu prosecco of vuurwerk
omdat de overledene daar zo van hield
Hoe herdenken op zoveel manieren kan zoals
er zoveel mensen zijn, stemmen, talen
elk begin een einde kent waarvan iets achterblijft

Waar het windstil
waar de kaarsen per stuk 50 cent in de dagkapel
waar katholieken, binnenstadbewoners, Sinti, Roma, Surinaamse Nederlanders,
Ghanese stamhoofden en kunstenaars liggen begraven

Waar besluitvorming traag
Waar al in 1964, mijn geboortejaar, werd vergaderd
over de bouw van een crematorium dat nu
gebouwd gaat worden – op nieuwe grond

Na twee jaren waarin alles anders was, kleine
begrafenissen, op afstand, niet te dichtbij waar je dichtbij wil zijn
denken we aan wie toen ziek werden en er niet meer zijn
lopen we over het knerpende grind

waar mensen elkaar ontmoeten
waar het regent waar de zon de ochtend in bloei zet
waar de tijd zich neervlijt tussen onze voetstappen

Bezoek van de burgemeester

Enkele weken geleden vroeg burgemeester Jan van Zanen of hij de Jacobuskerk kon bezoeken. Ik heb hem een rondleiding gegeven en uitleg van de symboliek, die het kerkgebouw zo rijk maakt. Op zaterdag 28 augustus kwam hij opnieuw: nu om het orgel te beluisteren. Het Adema orgel, het grootste van Den Haag en één van de grootse orgels in Nederland, is een belangrijke trekpleister voor orgelliefhebbers. Het orgel dat met name geschikt is voor de Franse romantiek, maar ook voor de begeleiding van de volkszang en het Gregoriaans in de liturgie, is een minder zichtbaar maar goed hoorbaar topstuk van het kerkgebouw. De titularis van het orgel, onze dirigent organist Jos Laus, was die ochtend bereid om de burgemeester een paar mooie klanken te laten horen en zelfs een letterlijk inkijkje in het orgel te geven. De burgemeester, die zelfs begon mee te zingen, stelde gerichte vragen waaruit zijn grote interesse bleek. Hij ging weg, trots op dit prachtige orgel in 'zijn' stad!

2021 Burg van Zanen orgel 1 2021 Burg van Zanen orgel 2 2021 Burg van Zanen orgel 3

Klik op deze foto's om ze in detail te bekijken.

Retraite in Frankrijk

Gelukkig kon ik weer op retraite! Sinds meer dan vijftien jaar ga ik jaarlijks op retraite in de abdij van de Benedictijnen in Frankrijk: Sainte Marie de la pierre qui vire (www.apqv.fr). Waarom zo ver weg? Tijdens mijn studie bezocht ik een paar keer per jaar de Sint Paulusabdij in Oosterhout. Daar heb ik veel geleerd aan spiritualiteit, liturgie en monastiek leven. Later is de abdij gesloten vanwege de leeftijd van de abdijgemeenschap. Toen ik mijn retraites weer wilde oppakken, herinnerde ik me dat de Sint Paulusabdij veel inspiratie haalde uit deze Franse abdij. Dus zocht ik contact en de broeders waren heel hartelijk in hun reactie. Sindsdien ben ik ieder jaar gegaan (behalve vorig jaar). De abdij die ook een aantal jongere broeders heeft, ligt in het midden van de bossen van de Morvan, Bourgondië. Er kan dus volop gewandeld worden en gefietst (maar fietsen valt tegen door het heuvelachtige gebied).

De liturgie is in het Frans met een ritme van vijf gebedstijden en de eucharistie. Een bijzonderheid zijn de vigiles die tussen 02.00 en 03.00 uur gevierd worden. Deze langste van alle gebedstijden kent twee series van vier psalmen, een lange Bijbeltekst en een lezing van kerkvaders, heiligen of kerkelijke documenten. Op de vooravond worden de vigiles besloten met een plechtige lezing van het evangelie van de zondag door Vader Abt. Vader Abt is frère Luc die al jong monnik werd en pas na de keuze, toen hij abt werd, tot priester gewijd is. Het is bij de Benedictijnen geen automatisme meer dat monniken tot priester gewijd worden.

De abdij is zeer bekend vanwege het keramiek dat er gefabriceerd wordt. Er is ook een biologische boerderij waarvan de producten in heel Frankrijk te koop zijn. Ook prachtig vind ik de kunst van fr. Yves. Deze monnik verbeeldt al vele jaren Bijbelse verhalen in tekeningen, die zeer sprekend zijn. In de loop van de jaren is zijn stijl steeds kernachtiger en aansprekender geworden.

Het gastenverblijf kan wel meer dan vijftig mensen ontvangen. Soms komen er groepen jongeren, zoals scouts, om enkele dagen in de abdij te verblijven. Wanneer u in de buurt komt, is de abdij een omweg zeker waard, maar trek er dan wel een paar uur voor uit.

*Klik op een foto om deze nader te bekijken.

2021 retr gastenhuis
Het gastenhuis
2021 retr gastenkwartier abdij winkel
Toegang gastenkwartier en abdijwinkel
2021 retr voorgevel abdijkerk
Voorgevel van de abdijkerk
2021 retr interieur kerk
Interieur van de kerk
2021 retr landschap 1
2021 retr landschap 2