LogoAdVanDerHelm

kerstwens 2022

kaarsjes

Verkondiging 1 november 2022, Hoogfeest van Allerheiligen

Lezingen
Openbaring 7, 1-4.9-14
Psalm 24
1 Johannes 3, 1-3
Mattheüs 5, 1-12a

Welkom op dit hoogfeest
We zijn niet alleen in deze wereld en in deze geschiedenis. We worden omgeven door een talrijke Familia Dei: mensen die ons zijn voorgegaan en die in moeilijke omstandigheden de vreugde van het geloof hebben kunnen vasthouden als bron van inspiratie en naastenliefde. Op die manier worden we omhelsd door de tederheid van God zelf. Ook in deze tijd streven we naar heiligheid. Dat is niet hetzelfde als moralistische vroomheid, maar het gaat erom levende getuigen te zijn van het Evangelie van Christus. We stellen zijn liefde present, en op onze beurt kunnen we mensen omhelzen met de tederheid van God. De heiligen helpen ons om vertrouwen te houden, ook in een wereld van oorlog en geweld en economische en sociale crisis. We weigeren om ons te laten opsluiten in angst en vrees. We laten ons het gelovig vertrouwen niet afnemen. De Heer wijst ons de weg.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Er is een grote beweging op gang van mensen die tegen de verdrukking in blijven geloven in vrede en goedheid. Deze mensen zorgen op die manier voor de redding van de aarde. Het zijn misschien uitzonderingen en het is een kleine minderheid van mensen die nog in de kracht van het goede geloven, maar dat belemmert hen niet om hun weg te blijven gaan en hun geloof in het goede vast te houden.

De wereld kent een aanblik van het tegendeel. Het nieuws staat bol van angst, onvrede, hongersnood en inflatie. Maatregelen om mensen hulp te bieden, komen maar langzaam op gang. Het maakt mensen onzeker over hun toekomst, over hun bedrijf en over hun leven. Er is onmacht door verdeeldheid en polarisatie. Soms lijken mensen geen oplossing te wíllen vinden, omdat zij slechts hun eigen weg als de enig zaligmakende beschouwen. Er wordt niet gewerkt aan compromissen en oplossingen die gedragen worden door een brede laag van de bevolking, maar men wil de aandacht op zichzelf vestigen: het Messiassyndroom: “ik zal de wereld redden.” Maar dat is niet de houding van de heiligen. Die weten dat zij niet zelf de wereld redden, maar dat zij slechts instrument zijn van Degene die groter is dan wij allen.

In onze wereld klinken de zaligsprekingen als een klein lampje van licht in een diepe duisternis. Het is lang geleden dat ik zo'n enorme behoefte had aan de viering van dit feest. Dit jaar is het hard nodig om in het licht van de heiligen de eucharistie te vieren. Het is immers ongelooflijk moeilijk om in onze tijd nog te geloven in heiligheid. Dit feest helpt ons om dat niet op te geven. Wat kan deze viering van Allerheiligen betekenen? Deze zal de wereld niet veranderen en zeker niet de oorlog in Oekraïne beëindigen. Maar de viering helpt ons het geloof te bewaren dat het licht van gerechtigheid en vrede toch ergens brandend blijft.

Ook in onze tijd zijn er nog heiligen die hun bijdrage leveren om vrede en gerechtigheid niet helemaal van de aarde te laten verdwijnen. Er zijn bekende heiligen van wie de namen geschreven staan in de katholieke boeken van heiligen en wier namen op de kalender zijn bijgeschreven. Er zijn ook de onbekende heiligen die we niet kennen. Volgens de Joodse traditie zijn er zesendertig verborgen rechtvaardigen die de aarde dragen. Zolang die er zijn, is er toekomst voor de aarde. Wie zij zijn, weten wij niet. Zij weten het zelf ook niet. Dat is het mooie van dit verhaal. Zij doen hun werk en vervullen hun roeping van goedheid en vrede, omdat zij daarin geloven. Zij hebben hun innerlijke motivatie en weten zich geroepen om de stem van de Eeuwige te volgen. Die aandrang is groter dan de somberheid die de wereld beheerst. Soms zijn er mensen die opstaan en bekend worden en een van deze zesendertig lijken te zijn. Dat geeft ons hoop en versterkt ons vertrouwen. Maar meestal blijven zij vanuit de coulissen en op de achtergrond hun werk doen. De zaligsprekingen van Mattheüs zijn hun leidraad en hun kompas. Wij die vandaag Allerheiligen vieren, houden hun licht brandend en wij plaatsen hun werk in het licht van Gods liefde. Laten we wij er in deze sombere wereld voor zorgen dat deze bronnen van licht niet uitdoven. Amen

Verkondiging 30 oktober 2022, eenendertigste zondag door het jaar

Lezingen
Wijsheid 11, 23-2, 2
Psalm 145
2 Thessalonicenzen 1, 11-2, 2
Lucas 19, 1-10

Welkom
Welkom op deze dag waarop we mogen vieren dat de wijsheid van God als een bron voor ons open gaat. We komen samen om te luisteren, om gevoed te worden. We doen dat als geloofsgemeenschap hier verzameld. We kijken naar elkaar als we binnenkomen, als we elkaar begroeten, als we elkaar de vredewens geven. We mogen veilig zijn bij elkaar omdat we hier in Gods aanwezigheid verkeren. Hij heeft ons als broeders en zusters gemaakt. De wereld is onrustig en onveilig, Wij weten dat de mensheid tot een andere weg geroepen is. Dat is de weg van vrede. Moge dit uur van vrede en vriendschap ons versterken en bemoedigen om die vrede in ons leven te bewaren en vast te houden en zelfs uit te dragen.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
We lijken in onze tijd geobsedeerd door succesvolle mensen. We lezen er graag over en de sociale media staan er vol mee. De bekende Nederlanders boksen tegen elkaar op met aantallen volgers. Soms zijn er serieuze interviews die achtergronden en verklaringen geven van hun succesvolle carrière. Maar ook verschijnen er kritischer artikelen die vragen stellen bij het hoe en waarom van hun succes en hun populariteit. Veel mensen smullen van meer roddelachtige verhalen over relaties, vooral als die spaak lopen, over financiële achtergronden en met name als schandalen zijn. Er zijn bekende mensen die door de mand vallen door gedrag dat niet in de haak is, maar soms zijn er beschuldigingen die mensen beschadigen en levens vernietigen zonder dat de juistheid van aantijgingen voldoende is aangetoond. De kranten en de sociale media staan er vol mee. Of deze aandacht ons zelf verder helpt in onze keuzes en onze groei als mens, is maar de vraag. Het leidt ons eerder af van onze eigen levenskeuzes.

Zacheüs kan ook beschouwd worden als een lokale beroemdheid in Jericho. Beroemd en berucht. Hij is een succesvolle ambtenaar. Hij is rijk en heeft zijn schaapjes op het droge. Maar er leeft een onrust in zijn hart. Als Jezus de stad binnenkomt, wil Zacheüs hem zien. Maar hij wil niet gezien worden. Want wat gebeurt er als mensen hem zien? De reactie van de mensen is duidelijk negatief gekleurd. Zijn reputatie is niet best. Voor Jezus blijft dit verloren schaap van Israël ondanks zijn zonden toch een kind van Abraham. De evangelist Lucas is duidelijk over de bronnen van Zacheüs' rijkdom: uitpersing en manipulatie zijn de methoden van deze tollenaar. Misschien is hij ooit met goede bedoelingen zijn werk begonnen, maar toen de oorlogssituatie hem nieuwe mogelijkheden bood, kon hij het niet laten om ervan te profiteren. We zien het ook in onze tijd. Mensen hebben goede bedoelingen, maar als de gelegenheid zich voordoet om zelf te profiteren van de ruimte die geboden wordt, kunnen ze het niet nalaten om die mogelijkheden te gebruiken; gebruik wordt dan snel misbruik. Wie past een zuivere morele maatstaf toe? Mensen zijn meesters om de situatie in hun eigen voordeel uit te leggen. We kunnen opkijken naar mensen die machtig zijn in politiek, bedrijfsleven, in het amusement of sport, maar kijken we ook naar de diepere binnenkant van deze mensen? Die kunnen we niet altijd overzien. Voorzichtigheid is geboden. Een oordeel kunnen we beter aan God overlaten.

De boodschap van de eerste lezing is dat Gods liefde alomvattend is. Niets en niemand van Gods schepping valt daarbuiten. Sterker nog: niets en niemand kan overleven als er niet ergens een relatie is met God als de bron van leven. Daarmee hangt ook samen wat leven eigenlijk inhoudt. Zacheüs heeft waarschijnlijk een prachtig huis en voert een overdadig huishouden. Maar of hij weet wat leven is, is de vraag. Om echt te leven in de Bijbelse zin van het Woord, is meer nodig dan op je eigen eiland van geluk en overvloed te verkeren. De sleutel zit in het gezien worden. De tollenaar heeft zichzelf verborgen. Hij zit weggestoken achter het gebladerte van de wilde vijgenboom, de boom van de schaamte. Hij heeft zijn eigen innerlijk voor zichzelf verborgen. Zoals de eerste mens zich voor God verborgen hield in het gebladerte van de tuin van Eden, zo kunnen mensen zichzelf wegstoppen in hun veiligheid, hun overvloed, hun reputatie, hun aanzien en gezag. Hoe mooi dat ook allemaal is: het is buitenkant, een buitenkant die verhult en verbergt.

Jezus ziet Zacheüs zoals hij is. Jezus kijkt met de ogen van zijn Vader, van God die de scheppende bron is van al wat leeft. Zacheüs beseft dat die blik een kans geeft op nieuw leven. Deze blik is als het ware een doop in Gods vergevende en levenwekkende aanwezigheid. Hoe kijken wij naar elkaar in onze geloofsgemeenschap? Kijken we met dezelfde blik als we naar bekende Nederlanders kijken: met een mening en zelfs een oordeel? Of kijken we met ogen van vergeving en ogen van aanvaarding? Jezus kijkt ons aan met de blik van zijn Vader. We mogen diezelfde blik ontmoeten als we de Schrift beluisteren en als we het Sacrament ontvangen. Straks ontvangen we de communie en worden we aangesproken op wat wij zijn: Lichaam van Christus. Ik kijk u daarbij aan; ik hoop dat u mij ook aankijkt. Daarin schuilt iets van de blik van Jezus. Ook in uw blik naar mij! We worden allen aangekeken door God die hier aanwezig is. Hij vergeeft en geeft leven. Mogen wij deze kracht ten leven ook delen met de mensen om ons heen. Amen.

Verkondiging 16 oktober 2022, negenentwintigste zondag door het jaar

Lezingen
Exodus 17, 8-13
Psalm 121
2 Timotheüs 3, 14-4, 2
Lucas 18, 1-8

Welkom aan u allen in deze kerk op de dag des Heren.
De liturgie neemt ons mee naar een van de grootste trauma’s van het Bijbelse Israël (er zullen er in de moderne tijd nog vele volgen). Het is de aanval van Amalek op het Joodse volk in de woestijn. Men valt aan op de achterhoede: daar waar de ouderen en de kinderen zonder bescherming zijn. Dat brengt oorlog vaak met zich mee; de meest kwetsbaren hebben het meest onder het geweld te lijden. Wat is ons antwoord op het geweld in de wereld? Het verhaal van Exodus geeft het tweeledige antwoord: de kracht van het gebed en de verdediging met het zwaard.

Ook wij kunnen met die vraag rondlopen: wat is ons antwoord op de onrust van onze tijd, gebed of het zwaard? De parabel van het evangelie vertelt dat gerechtigheid het hart van het gebed is. Gebed is niet simpelweg vragen omdat je iets voor elkaar wilt krijgen, maar het gaat om gerechtigheid. Dat past ook in Gods koninkrijk. Het is geen luilekkerland, maar een wereld van gerechtigheid. Houden we dat visioen voor ogen? Blijven we dan gefocust zoals Israël gefocust blijft op de biddende Mozes? Laten we ons in dit uur van gebed bezinnen op onze focus in het leven.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
De ervaring van de arme weduwe is waarschijnlijk herkenbaar: ons gebed wordt niet altijd verhoord. Heel vaak verloopt het leven niet zoals wij wensen. Wij richten ons dan tot God en vragen Hem de loop van de gebeurtenissen bij te sturen. Het kan daarbij gaan om gezondheid, examens, professionele successen of om oorlog en vrede of om rust en vrede voor onze gestorven dierbaren. Soms wordt er van ons veel geduld gevraagd en zijn we teleurgesteld wanneer een direct antwoord uitblijft. Het is gemakkelijk om maar op te geven.

Ons gebed geeft eigenlijk vaak eerder woorden aan ons eigen belang en ons eigen verlangen of aan het vermeende belang van anderen. Maar is dat voldoende? Het zou ook wel erg eenvoudig zijn, indien we maar op een berg hoeven te gaan zitten met onze armen omhoog om ons gebed verhoord te krijgen. Het is trouwens goed dat we van dit verhaal de oude Bijbelse gebedshouding ontlenen: de orante houding. Als de pastor de handen ten hemel geheven houdt bij het gebed, kunt u gerust aan Mozes denken. We staan niet voor niets hier in deze kerk op een verhoging die aan een berg doet denken. Waarom wacht God eigenlijk zo lang om het gebed van Mozes te verhoren? Mozes is immers al een oude man en als God toch besloten heeft in te grijpen, waarom doet Hij dat dan pas in de avonduren?

Bidden is toch niet vragen en dan op je wenken bediend worden. Bidden is een proces van zuivering. Het gaat om de relatie tussen de mensen en God: is al het gebed dat we tot God richten, daadwerkelijk de benaming van gebed waard? Gaat het daarbij om onze relatie met God, of gaat het erom ons verlangen te stillen? De mens die bidt, dient zelfonderzoek te doen: is dit gebed nu echt mijn gebed? Is dit het beste gebed dat ik tot God kan richten? Als ik weet wat goed en slecht is, ga ik dan niet stiekem op de rechterstoel van God zitten? Heb ik dan wel echt vertrouwen in zijn voorzienigheid? Als we in gebed de handen ten hemel heffen, openen we ons voor de aanwezigheid van de Eeuwige en bidden we dat zijn Geest van gerechtigheid ons gebed zal inspireren. Paulus zegt dat de heilige Geest ons tot het ware gebed inspireert. Het is de Geest die in ons bidt. Bidden is dus ook ruimte maken om ons door de Geest te laten meenemen en inspireren. Dat gebed van de Geest wil de eenheid tussen God en mens weer herstellen. We leven in een wereld waar God afwezig lijkt te zijn en waar de mens aan zichzelf en aan zijn medemensen overgeleverd lijkt. Bidden is dan beseffen dat we in Gods hand zijn.

Gods voorzienigheid brengt ons tot onze opdracht om mensen van God te zijn in deze wereld. Dat is wat Paulus aan zijn leerling Timotheüs schrijft: wees een man van God die zich laat voeden door het Woord van God om de mensen de weg van gerechtigheid te wijzen. Dat is ook wat de arme weduwe doet: zij herinnert de rechter aan zijn opdracht tot gerechtigheid. Zij overtuigt hem niet, maar hij pakt toch zijn verantwoordelijkheid op en doet haar recht. Hieruit blijkt dat Gods gerechtigheid niet het product is van menselijk handelen, maar een opdracht van Godswege waar de mens een bijdrage aan dient te leveren. Gerechtigheid is niet onze uitvinding, maar wij zijn dienstbaar aan de gerechtigheid, ook als het ons niet uitkomt.

Gebed kan ons helpen die dienstbaarheid weer te beseffen. Gebed helpt ons om onze roeping van Godswege te verstaan. Een ander aspect wil ik ook niet onvermeld laten: Mozes heeft de hulp van Aaron en Chur nodig om te kunnen blijven bidden. Dat betekent dat gebed ook een geloofsgemeenschap schept. Gebed is ook een gemeenschappelijke en gezamenlijke activiteit. Als we elkaar niet loslaten, lukt het ook beter om God niet los te laten en uit het oog te verliezen. Dat er een biddende gemeenschap is, geeft de strijdende partijen moed en kracht. Natuurlijk beseffen we nu dat gebed ons nooit mag inspireren tot daadwerkelijk gewelddadige strijd. We vatten dat nu symbolisch op. Maar die strijd om onze waarden, die strijd om gerechtigheid kan evengoed hard zijn. Moge ons gebed vervuld zijn van Gods Geest zelf en moge het vurig zijn en gedragen door ons als geloofsgemeenschap hier in de kerk bijeen. Amen.