LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 20 april 2019, Paaswake

Lezingen
Genesis 1, 1 - 2,2
Exodus 14, 15- 15,1
Ezechiël 36, 16-28
Romeinen 6, 3-11
Lucas 24, 1-12

Welkom
Na de opgang van Witte Donderdag en de uittocht van Goede Vrijdag volgt nu de intocht, van duister naar licht. We worden uitgenodigd om na de dagen waarin we onze duisternis onder ogen zagen, het licht te ontvangen. Het paasvuur wordt gezegend, de paaskaars wordt getekend met de tekenen van het kruis en de naam van Christus, zoals wij allen in het doopsel getekend zijn met zijn naam. Vanavond vieren we de intocht in het leven. De geloofsleerlingen zullen vanavond binnengaan in het leven met Christus in de sacramenten van het doopsel en vormsel en vanavond gevoed worden met de Geest van Christus zelf, tastbaar aanwezig in de Eucharistie.

Welkom aan u allen hier buiten, geloofsleerlingen, gasten van de retraite bij de broeders van Sint Jan. Welkom aan de mensen in de kerk, bijzonder welkom aan de familieleden en vrienden van onze geloofsleerlingen die voor het eerst dit oeroude gebeuren meemaken dat ons in het diepst van onze ziel, in ons eigen menselijke kwetsbare bestaan raakt. Mede namens de broeders van Sint Jan die met mij in deze wake voorgaan, wens ik u een mooie intocht in het leven van Christus.

Homilie
Broeders en zusters, geliefde geloofsleerlingen,
De afgelopen maanden hebben de geloofsleerlingen het leven van Jezus beter leren kennen en ontdekt hoe de katholieke kerk tot op vandaag door dit leven geïnspireerd wordt. Haar handelen, haar spreken, haar hele inrichting wil het evangelie weerspiegelen. De geloofsleerlingen zijn binnen gevoerd in de geloofsgemeenschap die vervuld is van de Geest van Jezus. Vandaag wordt dit bezegeld door doopsel en vormsel en de eucharistie. Dit binnen voeren in de kerkgemeenschap is meer dan wat kennis opdoen en zich aansluiten bij een genootschap. Deze intocht is een binnengaan in de essentie van het leven.

We vieren samen Pasen. We horen de boodschap van het lege graf. Christus die op een akelige en brute wijze stierf, is niet meer terug te vinden in het graf waar Hij neergelegd is. Nee. Hij heeft een nieuw bestaan aangenomen. Dat nieuwe bestaan heeft ook onze existentie veranderd. Er breekt met de initiatiesacramenten een nieuw tijdperk aan in jullie leven. Maar ook wij allen zullen vanavond onze eigen doopbeloften hernieuwen; wij allen realiseren ons opnieuw dat ons leven vervuld is van het nieuwe tijdperk van Christus’ liefde. Natuurlijk, soms vergeten we dit en we lijken we net gewone stervelingen. Dat zijn we natuurlijk ook. Maar door de opstanding van Christus en onze ontmoetingen met de levende Heer, beseffen we dat God in onze tijd nog steeds handelt.

Dat handelen van God zien we in het leven van Jezus. Met name in de manier waarop hij het kruis aannam en de dood aanvaardde is dit duidelijk geworden. God heeft in Christus laten zien dat een mens niet is overgeleverd aan de wetmatigheden van deze wereld, niet aan kleinmenselijkheid, waar boosheid en wraak en eigenbelang de toon zetten. In de opstanding wordt deze weg van Jezus bevestigd. Als gelovige mensen willen we ons voortdurend bewust zijn van die wereld van God, van zijn Koninkrijk dat andere wetmatigheden kent dan deze wereld. In zíjn wereld willen we binnen treden.

De paradox van dit binnentreden kon niet duidelijker worden dan door de catastrofe van de Notre Dame in Parijs. Ik zal er morgenochtend meer op ingaan. Ook de bisschop sprak er woensdag over in de Chrismamis. Voor veel mensen is de katholieke kerk niet meer dan een ruïne. Wat heb je daar te zoeken? Maar in de ruïnes van dit gebouw straalt een kruis dat de brand overleefd heeft. Ik denk dat we goed beseffen dat de kerk een kwetsbare gemeenschap is, een geloofsgemeenschap waar ook veel op aan te merken is.

Centraal in onze geloofsgemeenschap staat dit kruis zoals in de gehavende Notre Dame. Dat kruis verbindt ons met de wereld van de gekwetste en gehavende mens. De gehavende Notre Dame met de gapende gaten in het gewelf brengt ons in herinnering hoeveel mensen in de wereld dakloos zijn. Letterlijk: de vluchtelingen en de mensen die getroffen zijn door natuurrampen, maar in figuurlijke zin ook mensen die zich niet thuis voelen in deze wereld, tussen hun familie, niet thuis met hun geschiedenis, mensen die zich niet meer thuis voelen in de kerk waarin ze zijn opgevoed. Versta me goed, ik ben blij dat deze kathedrale basiliek hersteld wordt en opnieuw de glorie van God kan verkondigen. De brand herinnert ons echter aan de kwetsbaarheid van ons geloof en van onze kerk. Dat maakt ons bescheiden en voorzichtig.

Een kerk kan natuurlijk alleen gebouwd worden door de levende stenen die wij zijn. Jullie worden ingevoegd, geloofsleerlingen, in dit levende bouwwerk. Maar ook wij allen mogen ons afvragen welke plek we innemen in dit levende gebouw. Of liggen we misschien als reservestenen langs de kant? Het zou zomaar kunnen dat er bij de herstelwerkzaamheden van de kerk een beroep op je wordt gedaan. Wat is dan je antwoord? Misschien bied je jezelf wel aan! De uitgebrande kerk heeft veel mensen geëmotioneerd in Frankrijk en in ons land. Ook mensen die zeiden dat ze niets met het katholieke geloof hebben, waren verdrietig en emotioneel. Zij voelden de kerk ineens als dichtbij. Zo’n uitspraak neem ik natuurlijk altijd serieus, maar toch kan ik niet nalaten te concluderen dat er veel verborgen en onuitgesproken geloof is. De Notre Dame wordt nu ineens de ziel van Frankrijk en Europa genoemd. Marc Chavannes pleit voor dat de Notre Dame op een eurobiljet. Zullen we onze Jacobus voorstellen voor het 5 eurobiljet?

Vannacht is God aan het woord om het leven van ons allen te herstellen. God handelt in Christus en wie zijn sacramenten ontvangt mag ervaren dat God in hem/haar handelt. God komt naar ons toe in doopwater, in het Chrisma en tenslotte in de Eucharistie. In Christus transformeert de Vader ons leven en vervult het van Gods Geest. Die Geest tilt ons op boven de wetmatigheden van deze wereld. De liefde van Christus die in ons woont, wil ons een nieuwe richting en oriëntatie geven in ons leven. Is dat niet vroom en streng? Nee het is vooral een richting ten leven, een vol leven, een betekenisvol leven, een leven verbonden met de kwetsbare naaste, met heel de geloofsgemeenschap en alle mensen van goede wil. Een heel nieuwe familie, de Familia Dei, staat om je heen. We zijn niet bang als het leven gehavend raakt, we zijn niet bang als kerken gehavend raken: indien we onze ogen houden op het kruis van Christus en beseffen dat Hij uit de doden is opgestaan en in ons handelt en in ons nieuw leven wekt, is er nieuw leven voor ons en voor de mensheid. Moge dat vertrouwen en dat geloof jullie en ons allen altijd de weg wijzen als levende stenen in Gods gebouw van liefde. Daarom wens ik u allen:

Zalig Pasen!

Verkondiging 19 april 2019, Goede Vrijdag

Lezingen
Jesaja 52, 13-53, 12
Psalm 31
Hebreeën 4, 14-16 + 5, 7-9
Johannes 18, 1-19, 42

De uittocht van Jezus uit dit leven is een dramatisch gebeuren waarin volgens de evangelist Johannes God het ultieme teken geeft van zijn Liefde: iemand die zijn leven geeft voor de mensen. Na de opgang van gisteren naar de bovenzaal van de vriendschap, volgt nu een dramatisch einde. De uittocht van vandaag, vertelt van bevrijding uit een slavenbestaan. Het verwijst naar het oude verhaal van Pasen: bevrijding uit het slavenhuis van Egypte. Vandaag beseffen we dat hier meer aan de hand is. We ervaren slavernij in ons eigen leven: ga maar opzoek naar je vaste patronen, verwachtingen en beperkingen. Het blijkt een slaafsheid aan je geschiedenis, je herinneringen aan wat je ooit overkomen is. Deze slaafsheid in ons persoonlijk leven kunnen we overwinnen door het besef dat Christus ons leven heelt. Hij toont ons dat zijn liefde groter is dan zijn menselijke bestaan. Nu wordt duidelijk dat zijn liefde in God geworteld is en dat Hij geen angst heeft om te sterven. De essentie van Jezus’ leven is groter dan zijn aardse bestaan.

Duidelijker dan de andere evangelisten vertelt Johannes hoe Jezus zijn leerlingen – ons dus ook - voorgaat op de weg. Hij neemt steeds de regie. Wanneer de soldaten Hem komen arresteren, levert Hij zich over. Het verhoor door Pilatus wordt een gesprek over waarheid en koningschap. Zelfs aan het kruis neemt Jezus het initiatief wanneer hij de leerling en zijn moeder met elkaar verbindt en wanneer Hij tenslotte zijn Geest geeft. Hij voltrekt zelf het paasoffer. Hij geeft zichzelf. Dit is slechts mogelijk indien in Hem de kracht van de Vader zelf aanwezig is. Jezus maakt van het lijden handelen. Hij is niet een passief slachtoffer, maar hij maakt een actieve keuze om deze weg te gaan. Lijden wordt actie. Hij speelt dus niet het spel van de kwade machten in deze wereld die ons uitdagen om met hetzelfde geweld terug te slaan. In Christus beantwoordt God het lijden van de mensen met Liefde.

Op die manier onthult dit lijden Gods aanwezigheid. Het lijden wordt niet verheerlijkt, maar ons wordt geopenbaard dat er in de mens meer aanwezig is dan lijden en verdriet. Het kruis van vandaag is niet de afsluiting van het leven van Jezus, maar openbaart de essentie van heel zijn leven: de drijfveer is de liefde van de Vader die wil dat de mensheid hersteld wordt in de vriendschap en de eenheid met God zelf, met de bron van het leven. Wij zelf mogen Jezus in die uittocht volgen: weg uit de wetmatigheid van het kwaad dat de wereld lijkt te regeren. Laten we deze uittocht volgen op onze weg van de Paasdagen. Amen

Verkondiging 18 april 2019, Witte Donderdag

Lezingen
Exodus 12, 1-14
Psalm 116
1 Korinthe 11, 23-26
Johannes 13, 1-15

Welkom
Welkom aan het begin van deze drie heilige dagen. De komende dagen trekken we met Jezus mee op zijn moeizame tocht door Jeruzalem, een tocht die een opgang is, maar ook een uittocht. De derde stap is een intocht. Deze drie thema’s kunnen ons bezighouden de komende drie dagen. Witte Donderdag is de opgang naar de bovenzaal, de opgang van Jezus naar Jeruzalem, de opgang van de leerlingen naar de vriendschap met Jezus met als hoogtepunt de eucharistie en de voetwassing. Het priesterschap is uitdrukking van die opgang: het priesterschap is dienstbaar aan de opgang van de geloofsgemeenschap naar de vriendschap met God in Christus. Goede Vrijdag is de uittocht uit het leven, zoals Jezus die al besprak met de twee mannen op de berg Tabor bij zijn verheerlijking: met Mozes en Elia sprak hij over zijn uittocht uit het leven, zijn lijden dat Hij in Jeruzalem zal voltrekken. Pasen betekent nieuw binnen gaan in het leven, een intocht met de geloofsleerlingen die die avond de kerk binnen trekken. Alle gelovigen zullen in die nacht opnieuw het geheim van Gods aanwezigheid in deze wereld binnen gaan. Als opening van de heilige drie dagen bidden we de schuldbelijdenis om uit te spreken dat we niet altijd in beweging zijn gekomen voor het Evangelie, maar stil afgewacht hebben.

Homilie
Sinds Palmzondag zijn we in beweging gekomen. Meer dan de rest van het jaar is deze week een beweging van ons hart en onze ziel met de dramatische verhalen van het lijden en sterven van Christus. De processie in de kerk is symbool van ons gehele christelijk leven: ons leven is één lange processie met Christus aan onze zijde, een processie op weg naar de Vader. Ook vanavond zal er een processie zijn: van het altaar naar het zijaltaar, als symbool van onze weg met Christus naar Gethsemane. De weg van vanavond is bedoeld als verheffing, als opgang. De leerlingen ervaren vanavond het hoogtepunt van hun vriendschap met Jezus. De viering van het Pesach is voor ieder gezin het hoogtepunt van het jaar. De oude geschiedenis van de uittocht wordt verteld en dat vervult ons met hoop op de toekomst. Sinds die uittocht weten we dat God onze ellende ziet en ons daarvan wil bevrijden. Voor de leerlingen in de bovenzaal wordt dit concreet in hun vriendschap met Jezus omdat zij in Hem zien hoe dit oude verbond nieuw leven wordt ingeblazen. Het is geen oude stoffige letter, maar een persoonlijke ervaring. Zij hebben Jezus leren kennen als poort naar de Vader, als poort naar het leven.

Hij reikt hun het Brood aan en de Wijn. Pas later beseffen ze dat Hij hen door deze gebaren nooit meer zal verlaten. Wij zelf beseffen dat misschien ook niet altijd. In de viering van de dagelijkse eucharistie wil Hij ons nooit verlaten. Het is het dagelijks geschenk van zijn aanwezigheid. Het is, zeker op deze avond, een opgaan vanuit ons dagelijkse bestaan naar God en naar zijn wereld van liefde en vrede. Jezus noemde dat Gods Koninkrijk. De eucharistie tilt ons op en draagt ons en maakt zichtbaar dat vriendschap mogelijk is.

Dat opgaan is voor de katholieken van Parijs zwaar na de brand van hun geliefde kathedraal. Velen van ons zijn daar wel eens geweest en we delen het verdriet van de katholieke kerk van Parijs en van heel Frankrijk. Krachten en middelen worden bijeengebracht om de kerk te herbouwen. Uit de reacties op deze ramp blijkt hoezeer dit kerkgebouw geworteld is in de harten van mensen. Het gebouw is meer dan stenen. Het is het verhaal van mensen die de geschiedenis van dit land vorm gegeven hebben, een geschiedenis met hoogtepunten en dieptepunten. Deze geschiedenis gaat verder omdat men besluit de kerk te herstellen.

We mogen dat ook vertalen naar onszelf. Ook wij kennen onze crises en moeilijkheden. Het begin van Pasen, vandaag, mag de belofte inhouden van een nieuwe opgang naar het leven. Vanuit de ervaring van dood en tegenslag, van pijn en verdriet wijst Christus ons deze weg van de eucharistie van de dienstbaarheid in de voetwassing. Die weg zal ons verder brengen en een opgang betekenen. Amen