LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging zesde zondag van Pasen, 9 mei 2021

Lezingen
Handelingen 10, 25-26.34-35.44-48
Psalm 98
1 Johannes 4, 7-10
Johannes 15, 9-17

Welkom
Welkom bij deze nieuwe ontmoeting met de verrezen Heer. De beelden in het evangelie die we de laatste weken kregen, lichten toe wie Jezus voor ons is en worden nu verdiept naar vriendschap. Hierin komen alle beelden samen. Juist nu we ons voorbereiden op zijn Hemelvaart beseffen we dat niet zijn zichtbare aanwezigheid ons die vriendschap geeft, maar het ontvangen van zijn woord en zijn leven in het sacrament. Dat vieren we vandaag: wij zijn vrienden in deze wereld die de levenwekkende kracht van Hem uitdragen in woord en daad. Bidden wij om ruimte voor Hem te maken.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Vele woorden kunnen voor de liefde gebruikt worden. Liefde is een zeer rijk begrip waar enorm veel dimensies aan vast zitten zodat we er niet over uitgepraat raken. We weten dat de liefde de kernboodschap van het evangelie is, maar toch zien we om ons heen dat in deze wereld, en ook in de christelijke gemeenschappen van de kerken de liefde niet altijd te vinden is. Waarom is deze opdracht van Jezus die voor iedereen zo vanzelfsprekend is, toch zo moeiljk en zo onhaalbaar?

In zijn encycliek Deus caritas est heeft Paus Benedictus dit als kerngedachte van zijn hele pausschap gemaakt. Goed om te realiseren dat voor de paus de kern van onze christelijke boodschap is, dat God liefde is. Hij geeft niet alleen liefde en zegt niet alleen dat dat we elkaar moeten beminnen, maar Hij ís de liefde. Waar liefde is, is Hij aanwezig. Wie niet in God gelooft, zegt Johannes, gelooft eigenlijk niet in de liefde. En dat is een treurige zaak. In zijn encycliek onderscheidt paus Benedictus een aantal woorden die verschillende aspecten van de liefde duidelijk maken. Er is de liefde die vooral gericht is op de naastenliefde, de hulpverlening, de zorg voor anderen, inclusief mantelzorg. Het is de caritas of philia die ons tot broeders en zusters maakt van hen die in nood verkeren. We zijn geen professionele hulpverleners die een taakomschrijving moeten vervullen, maar we zijn mensen die zich het lot van een ander aantrekken, omdat we onszelf in de ander herkennen. Anders dan protocolvreters die alleen kijken of er aan regels wordt voldaan, zijn we oplossingsgericht. We zoeken manieren om iemand te helpen, ook als we bepaalde grenzen in afspraken moeten oprekken. Soms wordt er van ons geprofiteerd en kloppen de verhalen die mensen ons op de mouw spelden niet helemaal, maar toch blijven we van de goedheid van de ander die in nood is uitgaan. Dat uitgangspunt is ons te dierbaar. Dat willen we ons niet laten afnemen. Echte liefde verdraagt het ook dat er soms van geprofiteerd wordt. Een mens in nood heeft niet altijd de luxe om volledig open kaart te spelen. De omstandigheden zijn soms erg ingewikkeld. Pijn van het verleden, schaamte rond gebeurtenissen, trauma’s die zijn opgelopen. De liefde is dan helend.

Er is ook de Eros die met de natuurlijk aspecten van de mens te maken heeft: het verlangen om met de ander samen te zijn. Het is de bron van nieuw leven die uit mensen voortkomt. Hierin schuilt ook de scheppende kracht van de mens; nieuwe wezens kunnen worden geschapen door God, die door deze Eros de mensen met elkaar verbindt. Het is een krachtige liefde die ook uitwassen heeft, maar die de mens tot grote hoogten kan brengen. In het verleden werd Eros slechts gewaardeerd als instrument tot nieuw leven. Maar we hebben inmiddels ook begrepen dat Eros een groot geschenk is, waar de ene mens tot de ander kan komen. Het is communicatie op een existentieel niveau. Mensen mogen ook van elkaars nabijheid genieten, ook van de lichamelijke nabijheid.

Evenzo verbindt de liefde ons met God die de bron is van alles. De Agape houdt ons open voor de band met de Eeuwige. De kern van deze liefde is dat deze om niets geschonken wordt en ook vergevende liefde is. Het wordt toegepast op de relatie van God en zijn volk. Al in het Oude Testament wordt hierover gesproken: het volk vergeet vaak het verbond met God. God roept op tot herstel en wanneer het volk weer de stem van God hoort en verstaat en er naar handelt, is er vergeving, een nieuw begin, nieuw leven. Telkens weer wordt het verbond door het volk geschonden. Het volk kiest zijn eigen weg, maar Gods Agape, die onvoorwaardelijk is, betekent ook dat er ruimte is voor vergeving: telkens wanneer het volk van die weg terugkeert, kan er een nieuw begin gemaakt worden.

Dat nieuwe begin laat Jezus zien in zijn opstanding: ook daarin wordt de vergevende liefde zichtbaar. Jezus ontvangt nadat Hij gedood is, nieuw leven. Hij zendt zijn liefde naar heel de mensheid. Wij zijn geroepen de boodschappers van die liefde te zijn. Laten we ons dus steeds weer verwonderen over de kracht van Gods liefde die voor iedereen bestemd is. Mogen wij beseffen dat waar echte liefde tussen mensen bestaat, God zelf woont en blijft en leven geeft. Laten we die boodschap met kracht uitdragen. Amen

Verkondiging vijfde zondag van Pasen, 2 mei 2021

Lezingen
Handelingen 9, 26-31
Psalm 22
1 Johannes 3, 18-24
Johannes 15, 1-8

Welkom
Welkom bij deze nieuwe ontmoeting met de verrezen Heer. Vele beelden worden ons in deze Paastijd gegeven over Jezus die ons het gezicht van de Vader toont. Vorige week de Goede Herder en de deur van de schapen. Vandaag is Hij de ware wijnstok. Hij is degene die ons met elkaar en met God de Vader verbindt. Deze Vader zorgt voor zijn wijngaard. Hij zorgt voor alle ranken opdat zij vruchten dragen. Het beeld nodigt ons uit om de vraag te stellen, welke verbondenheid met de wijnstronk wij beleven en welke vruchten daarbij horen.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Als we denken aan het kruis waaraan Christus gehangen heeft, denken we aan een hard stuk hout. Kaal, dood, wreed hout. Christus is daarop bevestigd. Het dode en kille hout verwijst naar de dood die Jezus zal ondergaan. Aan de andere kant zien we in de kunst, ook in onze eigen Jacobuskerk, boven mijn hoofd, een kruishout dat tot bloei komt. De versiering op het gotische kruisbeeld van Cuypers is niet zomaar decoratie, maar bevat de boodschap dat het kruis begin van nieuw leven is. Het dode hout is aan het uitbotten en zal tot leven komen. Goede Vrijdag kan nog zo duister zijn: het nieuwe licht van Pasen is niet ver weg. We zien zelfs kruisbeelden waar het kruishout een wijnstok geworden is, waar druiventrossen in grote overvloed zichtbaar zijn. In plaats van een dor stuk hout is het kruis een vruchtbare wijnstok. Hier wordt met een Paasblik gekeken naar het kruis: het lijden heeft betekenis gekregen door de opstanding. Het lijden van Christus heeft vruchten van leven gedragen, leven niet alleen voor Christus zelf, de verrezen Heer, maar ook voor zijn leerlingen. Allen die zich verbonden hebben met het kruis door de doop te ondergaan zijn getransofmeerd tot een nieuw bestaan. Die persoonlijke transformatie wordt duidelijk door het kruis dat tot bloei komt: de tranformatie van de dorre boom tot wijnstok. Dat wordt gevierd in iedere eucharistie waarin wijn het Bloed van Christus wordt.

Het gistingsproces heeft duivensap getransformeerd tot wijn: een natuurlijk proces dat onomkeerbaar is: druivensap kun je wijn laten worden, maar je kunt van wijn geen druivensap meer maken. Dit gistingsproces symboliseert de transformatie van wijn tot het Bloed van Christus. We zien wijn en we proeven wijn, maar deze wijn verbindt ons met het leven van Christus zelf. De verbondenheid met de wijnstok maakt die transformatie mogelijk als een voortdurend proces. De levenssappen geven leven omdat we als ranken aan de wijnstok gehecht zijn. Daardoor worden we gevoed en kunnen we groeien en vruchten dragen.

Wie spreekt van wijngaard en ranken, spreekt ook van kerk. De kerk is de wijngaard waar de ranken verbonden blijven met de wijnstok en waar de Wijnbouwer aanwezig is om die verbondenheid levend te houden. De Wijnbouwer is de Vader zelf die zorgt dat de ranken gezond blijven. Het begrip kerk heeft vele lagen. Sommigen denken dat de kerk de hiërarchie is: paus en bisschoppen. Het is nog niet zo lang geleden dat kerk en clerus vrijwel identiek waren. Is er nog iets nieuws van de kerk? Dan werd gesproken over berichten uit Rome of Utrecht. Bij kerk denken we ook aan bestuur en organisatie: plannen moeten gemaakt worden en alles moet terdege geleid worden. De kerk is een menselijke organisatie die ook lijdt aan allerlei menselijke onvolkomenheden. Is er nieuws van de kerk? Dan wordt gekeken naar effectiviteit en kwantitatieve gezondheid: zowel in aantallen gelovigen als in de financiële balans. Ook dan is er heel wat op haar aan te merken.

Evenzeer is de Kerk een geestelijke realiteit, ‘geestelijk’ en ‘reëel’. Het gaat om de Geest, de Spiritus, de levensadem, de scheppende Kracht die God ons heeft toevertrouwd. Die Geest leeft in de geloofsgemeenschap, in het samen komen, zowel in zondagse vieringen als in allerlei grote en kleine bijeenkomsten en ontmoetingen tot aan de huisbezoeken van parochiële vrijwilligers aan ouderen. Daar is Gods Geest aanwezig die levend maakt en dor hout doet ontbloeien tot vruchtbare wijnstok. Het is een realiteit: het is meer dan een gevoel of een sentiment. Deze Geest transformeert de kern van ons bestaan, ons hart, ons denken, onze identiteit. We zijn allemaal op onze eigen manier geroepen om onze geloofsgemeenschap niet een dood en dor instituut te laten zijn, maar om ruimte te geven aan de Geest die in ons leeft en die de wereld kan transformeren. Is er nieuws van de Kerk? Dan ervaren we de Geest van Christus en brengt die Geest ons tot evangelische daadkracht.

Soms kunnen we ons verdord voelen als een droog stuk hout. Maar het verhaal van de wijnstok en de ranken verzekert ons dat we door met elkaar en met Christus verbonden te blijven altijd weer zullen opbloeien. Dat is Pasen, dat is leven. In dat leven geloven wij! Amen

Verkondiging vierde zondag van Pasen, 25 april 2021

Lezingen
Handelingen 4, 8-12
Psalm 118
1 Johannes 3, 1-2
Johannes 10, 11-18

Welkom
Welkom bij deze nieuwe ontmoeting met de verrezen Heer. Hij maakt zich vandaag bekend als een Goede Herder. Een herder creeërt een kudde, maar we zijn geen kudde om stilletjes en zwijgzaam achter de Herder aan te gaan, maar om ons verbonden te weten met Hem en met elkaar en in navolging van Hem onze verantwoordelijkheden op ons te nemen. Deze eucharistie is als een groene weide die ons voedt, opdat we de wereld in kunnen gaan om de stem van de Herder te laten klinken. Mogen wij hier open staan voor zijn stem en door Hem gevoed worden.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
De herder begeleidt de schapen bij de overgang van de ene weide naar de andere. Met name in de perioden van de seizoenswisselingen moet de herder optreden om nieuwe weidegronden te openen en de weg te wijzen naar de plekken waar voedsel te vinden is. Hij kent zijn schapen en hij kent de weidegebieden. Hij weet waar het voedsel te vinden is. Hij weet ook welk voedsel zijn schapen nodig hebben. Natuurlijk is een herder altijd nuttig: hij is de persoon op wie de schapen zich focussen. Hij is het oriëntatiepunt -of zij, want we hebben natuurlijk ook vrouwelijke herders op onze Veluwe!- Juist in de spannende overgangen die de kudde moet doormaken, is de herder onmisbaar. Je kunt op hem vertrouwen. Zolang je zijn stem hoort, kun je in vrede de stappen zetten die voor je liggen en de beslissingen nemen die je niet gemakkelijk neeemt. Met hem kun je in vertrouwen je leven vervolgen.

De taak die Jezus voor zich ziet als Goede Herder is om de mens te begeleiden bij de existentiële overgangen in het leven. De overgang van leven naar dood is de meest dramatische die we allemaal meemaken: het sterven van dierbaren om ons heen, de dood van mensen verder weg en ooit de overgang van onszelf. Het is de weg die we allen moeten gaan en we weten dat we dat stukje alleen zullen moeten doen. Maar we weten dat de Goede Herder ons ook daarin nabij blijft. Dat zal ons vertrouwen inboezemen, want Hij kent de weg! Hij is zelf die weg gegaan: van die donkere vrijdag en het duistere graf, naar het Licht van Pasen. De weg van het lijden, de dood en de opstanding: Hij is die weg ten einde gegaan. De Goede Herder heeft een stem gekregen in Jezus van Nazareth en Hij roept. Hij roept mensen van allerlei slag: mannen en vrouwen, apostelen en leerlingen, gezonden en zieken, tollenaars en zondaars. En met de keuzes van de apostelen breidt die kring zich steeds verder uit: over de grenzen van Israël heen naar alle uiteinden der aarde. Niemand hoeft zich buitengesloten te voelen.

Die roepstem van de Herder herinnert ons aan een fundamentele eigenschap van ons bestaan en onze identiteit: wij worden geroepen. Dat veronderstelt een dialoog, dat veronderstelt een dynamiek van luisteren, begrijpen en vervolgens antwoorden. Dat betekent de afwisseling tussen luisteren en spreken. Wij zijn dialogerende en sociale wezens. Het is een mooie gedachte om naar de Herder te luisteren en ons vertrouwen in Hem te stellen. Dat is mooi, want wie kun je nog vertrouwen? Wie vertelt de waarheid, wie is werkelijk open en transparant? Er zijn weinig perioden waarin in onze samenleving het vertrouwen in mensen zo snel verdampt is.

Maar Johannes gaat in zijn brief, de tweede lezing, een stap verder. Want als wij leerlingen zijn van die Goede Herder, kunnen we ons aan Hem spiegelen. Als Hij leeft in ons en ons tot nieuw leven brengt, dan zegt dat veel over het leven dat wij van Hem hebben ontvangen, ons ‘Paasleven’ zogezegd. In Pasen is geopenbaard wie wij zijn. Dat de wereld dat niet altijd begrijpt en ons niet ziet zoals wij werkelijk zijn, moet ons niet verontrusten. De kracht die aan ons is toevertrouwd en waar Petrus in de Handelingen van getuigt, is een kracht voor nieuw leven.

We willen niet alleen luisteren naar de stem van de Goede Herder, maar ook zelf die stem zijn. Een stem die mensen begeleidt bij hun overgangen, niet alleen van dood naar leven, maar bij zoveel overgangen die mensen meemaken. Iedere overgang brengt spanning en risico met zich mee: want liever blijven we steeds in dezelfde weide. Maar soms moeten we een overgang maken. Het vertrouwen in de Goede Herder zegt ons dat we elkaars herder en hoeder mogen zijn, dat we geroepen worden om het vertrouwen van mensen te versterken en te verdiepen. Wij zijn geroepen om elkaar te vertrouwen en met elkaar de overgangen mogelijk te maken. In onze kerkgemeenschap hebben we allen die opdracht: de stem van de Goede Herder te laten klinken. Laten we met zicht op Pinksteren bidden om wijsheid van de heilige Geest, opdat we die wijsheid ontvangen om die stem voor elkaar en voor anderen te zijn! Amen