LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 28 maart 2021, Palm - of Passiezondag

Lezingen
Marcus 11, 1-10
Jesaja 50, 4-7
Psalm 22
Filippenzen 2, 6-11
Marcus 14, 1 – 15, 47

Inleiding
Geen processie vandaag, geen beweging van het plein naar de kerk. Die beweging moeten we vandaag met het hart en met de geest maken. Dit is al beter dan vorig jaar, toen er helemaal niets mogelijk was en we slechts de palmtakken konden ophalen bij de deur van de kerk. We laten zien dat ons geloof sterker is dan de rituelen. Nu komt het er op aan daadwerkelijk met Jezus verbonden te blijven in zijn bewegingen van Pasen, van het gejubel van Hosanna naar de eenzaamheid van Gethsemane, een beweging van het lijden aan het kruis naar de ontmoeting met de verrezen Heer in de tuin op Paasmorgen: Rabboeni.

Vandaag komt de stad in beweging om de koning in te halen, een stad die amper begrijpt wat zijn koningschap inhoudt. Tot op de dag van vandaag is het moeilijk voor de mens om met macht om te gaan. Wij laten ons op Palmzondag leiden door deze koning, die de dienstbaarheid zo ver doorvoert dat Hij zijn leven geeft. Laten we in gedachten met deze dienstbare de stad Jeruzalem binnen trekken.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Wat macht is, heeft denkers altijd geïnteresseerd. Hoe verwerf je macht en hoe kun je macht behouden? Jezus heeft de glorieuze intocht in Jeruzalem niet weten vast te houden, zouden politicologen kunnen beweren. Hij is ten onder gegaan in de ogen van de wereld, maar als we goed kijken, zien we bij de machtige en glorieuze intocht in Jeruzalem al de aankondiging van de ware macht van Jezus: het vermogen om die macht weer los te laten. Hij geeft die macht uit handen op het kruis. De ezel van de eenvoud en de takken van de vrede kondigen de ware aard van zijn koningschap aan: de macht van de dienstbaarheid. De dubbele boodschap van Palm- en Passiezondag brengt ons het evenwicht van de evangelische visie op macht: wie macht denkt te hebben, zal deze verliezen. Hij die zich in dienst stelt van het hogere goed van Gods koninkrijk, zal vruchten dragen. De gekruisigde van de brief aan de Filippenzen, de lijdende dienaar van Jesaja: Hij leeft en inspireert ons om de wereld te vervullen met barmhartigheid en gerechtigheid. Wij trekken met deze dienaar mee en deze trouw aan Hem geeft ons leven. Zolang de wereld niet vergeet dat de ware macht gelegen is in dienstbaarheid, is er toekomst. Maar daar waar mensen zich identificeren met hun eigen macht, gaat het mis. We zien er gewelddadige gevolgen van, waar mensen slachtoffer worden, we noemen Myanmar, Brazilië, maar ook dichter bij huis zien we machtsmisbruik en manipulatie om de macht vast te houden.

Wij blijven trouw aan de weg van Jezus die als een dienstbare koning de stad binnentrekt. De takken die we meenemen en die we uitdelen aan anderen herinneren ons aan de dienstbaarheid van God. Versier je huis met deze takken van de vrede. Versier je hart met de takken van de dienstbaarheid. Wees een krachtig getuige van deze koning, die zijn leven heeft gegeven voor zijn vrienden. Amen

Verkondiging 21 maart 2021, 5e zondag van de veertigdagentijd

Lezingen
Jeremia 31, 31-34
Psalm 51
Hebreeën 5, 7-9
Johannes 12, 20-33

Welkom
Welkom bij deze vijfde etappe van de veertigdagentijd. Het lijden van Jezus komt dichterbij en dat besef grijpt hem aan. Hij spreekt vandaag onomwonden van zijn ontroering en zijn angst. Anders dan bij de andere evangelisten te lezen valt, spreekt Jezus hierover volgens het Johannes evangelie in het openbaar. Hiermee wordt onderstreept dat de weg van Pasen een harde en pijnlijke weg is. Wie denkt dat hij/zij lijden en verdriet kan ontwijken in deze wereld, leeft in een droomwereld en een illusie.

Desalniettemin schenkt de eerste lezing van vandaag vertrouwen: het verbond dat in de schepping verankerd ligt, zal door God gerespecteerd worden. Het is niet vanzelfsprekend, maar God neemt ons mee. Deze laatste weken van de veertigdagentijd proberen we het lijden van Jezus mee te voelen, ook in het lijden van de vele mensen die in deze wereld snakken naar hulp en naar solidariteit. We ontwijken hen niet, integendeel we omarmen hen in gebed, in hulpverlening en in ondersteuning.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Winnen of verliezen zijn de twee meest gebruikte woorden deze week. Sommigen likken hun wonden en anderen kraaien victorie. Uitkomsten waren soms voorspelbaar en soms verrassend, maar wat het ons allemaal verder helpt, is nog onduidelijk. Winnen en verliezen zijn in verkiezingstijd heldere begrippen, maar in het evangelie zijn ze tegenstrijdig. We kunnen het koninkrijk van Jezus' verkondiging omschrijven als ‘het omgekeerde van deze wereld’. In die wereld gaat God een verbond aan met de losers van deze wereld, met de uitgestotenen en de vluchtelingen en degenen die tussen de machtigen en de rijken vermalen worden. Wat zegt dat over ons in datzelfde verbond? Denken wij dat het een instrument is om succesvol te zijn? Het verbond is geen garantie voor maatschappelijk succes.

Wie het Eerste Testament leest, maar ook de Evangeliën, weet hoe mensen zichzelf buiten Gods liefde kunnen plaatsen. Ook al kunnen we steeds op God vertrouwen, toch raken we regelmatig het zicht daarop kwijt. Het verbond waarin we gedoopt en opgevoed zijn, mag dan een onvoorwaardelijk verbond van liefde zijn, toch wordt het soms een dode letter, een vruchteloos ritueel.

We lezen dat het volk met Mozes in de woestijn het leven wil bouwen op zekerheden. Het gouden kalf is daar het dieptepunt van, maar er zijn zoveel andere passages waarin men van God de oplossing van problemen eist. Wanneer God niet aan de verwachtingen voldoet, dan keert men zich van Hem af: het Verbond levert blijkbaar te weinig op. Ook dat is een moderne verleiding. Hoeveel mensen hebben God niet de rug toegekeerd, omdat Hij niet beantwoordt aan het beeld dat we zelf van hem gecreëerd hebben en niet voldoet aan de eisen die wij Hem stellen? Wat hebben we aan het verbond als we daarmee niet kunnen winnen in het leven en daardoor niet succesvol zijn?

In het evangelie zien we hoe de farizeeën en schriftgeleerden de wet gebruiken als criterium om Jezus te beoordelen, terwijl zijn boodschap juist andersom is: in het leven van de mens die allerlei beslissingen moet nemen van barmhartigheid en tederheid, van vergeving en naastenliefde, blijkt hoezeer de wet van God, zijn onderwijzing, een voedende bron is. De schriftgeleerden zien het verbond echter als een instrument van macht, maar het verbond vraagt dienstbaarheid. Deze gaat voor Jezus zover dat Hij zijn leven geeft. Wordt dat van ons gevraagd? Het mag niet zo zijn dat we onze talenten in de grond stoppen. Jezus wil ook niet dat we ten onder gaan. Hij geeft een andere betekenis aan het woord verliezen. Hij verliest zijn leven, maar wat Hij er mee wint, is groter dan het leven.

Winnen en verliezen: de paradox van het evangelie doet ons nadenken over de kern van ons leven. Wat Jezus op Goede Vrijdag gaat verliezen is niet de essentie van zijn bestaan. Die essentie ligt in zijn verbond met God, zijn kindschap van God. Hij leeft uiteindelijk van wat de Vader Hem geeft en dat is meer dan dit aardse bestaan, dat sowieso betrekkelijk en beperkt is. Dat gaat allemaal voorbij.

Ook winst en verlies gaan voorbij: de winnaars van vandaag zijn de verliezers van morgen. Dat mag de huidige balans relativeren, maar we moeten het wel doen met de gegeven balans. Als gelovigen houden we vast aan het evangelie als richtsnoer en fundament voor ons geweten en wij laten ons daar niet zomaar vanaf brengen, noch door winnaars, noch door verliezers. We volgen Christus die ook in de aanblik van het lijden van het Kruis dat zich vandaag aan Hem toont, toch de weg van de liefde bleef gaan. Moge het ons gegeven zijn om in donkere tijden te leven vanuit het licht van Pasen dat ons wenkt en uitnodigt en vertrouwen geeft. Amen

Verkondiging 14 maart 2021, 4e zondag van de veertigdagentijd

Lezingen
2 Kronieken 36, 14-16.19-23
Psalm 137
Efeziërs 2, 4-10
Johannes 3, 14-21

Welkom
Welkom bij deze vierde etappe van de veertigdagentijd. Bij hun nachtelijke ontmoeting spreken Nicodemus en Jezus over de weg van Licht. Hoe kunnen we in onze duistere tijden de waarden van ons geloof overeind houden? In tijden van verkiezingen vallen vaak harde woorden en onthullen mensen hun ware aard. Daar worden we somber en verdrietig van. We zijn onderweg naar het kruis van Christus, dat ons waarschuwt voor het geweld dat steeds weer de kop op steekt. Zijn we waakzaam? Zijn we alert? In het vieren van de eucharistie waarin we het Brood van Christus delen, weten we ons uitgenodigd heel de wereld te laten delen. Daarom bidden we om gerechtigheid en vrede.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Zelden wordt er voorgelezen uit het boek Kronieken, dat - zoals de naam zegt - de geschiedenis van het Joodse volk vertelt en alle gebeurtenissen in Israël op een rijtje zet. Zomaar een neutrale geschiedschrijving bestaat niet. De auteur ziet er Gods hand in. Er wordt betekenis gegeven aan de ondergang van Israël: men heeft dat aan zichzelf te danken. Niet alleen heeft men God verlaten, maar het evenwicht tussen arbeid en rust, tussen handel en ontspanning, tussen economie en natuur is verstoord. Het sabbatsgebod wordt niet meer nageleefd, slaven worden niet meer vrijgelaten, het evenwicht tussen mensen, rijk en arm, kansrijk en kansarm, wordt niet meer hersteld.

In moderne termen zouden we zeggen: de menswaardigheid staat op het spel. De mens heeft zijn/haar verlangen naar macht, welvaart en onbegrensd genieten tot grote hoogten gevoerd. Het gaat ten koste van de natuur, ten koste van de armen en kwetsbaren. Soms lijkt het of grote delen van de mensheid allerlei waarden van solidariteit en naastenliefde en keuzes voor soberheid en matigheid heeft laten varen. Wij zullen in onze tijd niet zo gemakkelijk meer de verantwoordelijkheid op God afschuiven. Ons beeld van God is veranderd: Hij is juist degene die ons tot vrije mensen heeft geschapen met een geweten om verstandige keuzes te maken, keuzes om uit liefde de wereld als een rechtvaardige en gezonde samenleving op te bouwen. Als zaken fout gaan zoals het boek Kronieken beschrijft, zal de mensheid zich moeten afvragen: wat hebben we laten liggen en welke waarden zijn we vergeten?

Het ideaal, de droom van Mozes van het beloofde land, waar het volk jarenlang naar op zoek is geweest, is in rook opgegaan. Men is vergeten dat men de slavernij ontvlucht is en dat het nieuwe Israël is opgebouwd door gezamenlijke inspanningen, door elkaar ruimte te gunnen en voor elkaar op te komen, door zichzelf het een en ander te ontzeggen voor het geluk van de ander.

Hoe staat het nu met onze beschaving? Tijden van verkiezingen zijn een uitdaging om het gesprek en het debat op beschaafde wijze te voeren. De bisschoppen hebben een brief geschreven met daarin adviezen en een beschrijving van waarden, die we ter harte kunnen nemen in onze gewetensvolle afwegingen. Zo zijn er ook andere religieuze leiders die burgers wijzen op hun verantwoordelijkheid: de toekomst van onze wereld en het klimaat, het herstel van menswaardigheid, en het opkomen voor kansarmen. Naast de bescherming van waarden en het evenwicht in onze samenleving, is het hooghouden van de beschaving een grote uitdaging. Wie zich op sociale media begeeft en eens de moeite neemt om door te lezen wat er achter tweets en posts van mensen die hun nek uitsteken, verschijnt als reactie, weet wat ik bedoel. De hoeveelheid scheldwoorden en haatmails die met name vrouwen treft, maar ook andere opiniemakers, de felheid waarmee mensen bedreigd worden die bepaalde meningen verkondigen of voor hun eigen persoonlijke weg kiezen: het is weerzinwekkend. Debatten waar mensen onderuit gehaald worden en voor leugenaar, dictator of fascist worden uitgemaakt, leggen een groot probleem bloot waar we vooralsnog geen antwoord op hebben. Het gebrek aan beschaving en eerbied is zo giftig als de slang in de woestijn waar Johannes naar verwijst.

In het teken van Christus zien we waar een dergelijk gebrek toe leidt: tot de ondergang van de mens, tot zijn kruisiging. Dat is het oordeel dat de mens dan over zich afroept. Durven we dat onder ogen te zien: durven we het kruis van Christus te zien als een waarschuwing aan het adres van onze samenleving om de eerbied jegens de mens, iedere mens, ook als zij/hij anders denkt en leeft dan wij, hoog te houden? Protesteren we wel genoeg tegen beledigingen en haatmails? Durven we afstand te nemen van mensen die langs de zijlijn staan te schelden en die mensen en groepen veroordelen? Het kruis van Christus laat zien wat er gebeurt, als mensen zich door haat en vooroordelen laten meeslepen. Daarop volgt op de een of andere manier altijd de dood, in welke vorm dan ook. Als wij kijken naar het kruis van Christus, mogen wij de boodschap verstaan dat er een uitweg is in het evangelie, een uitweg van eerbied, van aandachtige zorg voor anderen, een leven van verantwoordelijkheid voor de arme en kwetsbare, ook als het onszelf wat kost en als we daarvoor iets van onszelf moeten inleveren. Dat is ware en duurzame gerechtigheid, dat is was Christus bedoelt met de weg van Licht. Amen