LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging Pinksteren, 23 mei 2021

Lezingen
Handelingen 2, 1-11
Psalm 104
Romeinen 8, 8-17
Johannes 14, 15-16.23b-26

Welkom
Welkom op de vijftigste dag van Pasen. Het is Pinksteren, de ochtend van de oogst. We verlangen naar inspiratie, nieuwe levenskracht. Hoe zal onze kerk weer samen komen na de pandemie? Heeft de samenleving voldoende levensadem om voor allen een veilige wereld te zijn? Zijn er in het Heilig Land voldoende krachten voor de vrede? De demonstratie gisteren is een hoopvol teken. Aan welke kant staan wij? Zijn wij energieke getuigen van de Geest van Christus, de levenwekkende adem van de Vader? Laten we krachten opdoen, hier samen.

Homilie
2021 05 23 pinksterenBroeders en zusters, vrienden van de Heer,
U ziet het woord SPIRITUS zes keer boven mijn hoofd, aangevuld met de eerbied voor God, timor Dei. Spiritus, esprit, spirito, spirit. We kennen deze woorden uit andere talen. Ze verwijzen naar de derde persoon van God: de heilige Geest. Het doet ook denken aan adem en leven. Het is jammer dat we in het Nederlands geen woord hebben dat zo duidelijk verwijst naar de bron van onze inspiratie. Wij moeten het doen met het woord geest dat, als we niet uitkijken, net als het Duitse Geist en het Engelse ghost eerder doet denken aan boze en onrustige geesten in plaats van de levenwekkende adem van de Eeuwige. De Spiritus van God wil ons juist vrij maken van de donkere geesten van angst, wantrouwen, pessimisme en vijandschap. We vieren vandaag het moment dat onze inspiratie ons zo krachtig maakt dat we niet meer treuren om wat verloren is gegaan, maar levenskracht vinden in de belofte van wat komen gaat. Ik heb bij het schrijven van deze homilie het schilderij van El Greco bewonderd dat hij gemaakt heeft voor een groot altaar in een kerk in Madrid. Het hangt in het Prado met andere altaarstukken en hiernaast ziet u een afbeelding. (De nederdaling van de Heilige Geest – El Greco – 1596/1600 – Prado, Madrid.) Opvallend zijn de uitbundige kleuren van de gewaden van Maria en de apostelen en de andere aanwezigen. Want de Griek heeft de uitstorting van de heilige Geest niet beperkt tot dertien uitverkorenen: ook twee andere leerlingen zijn er getuigen van en delen in de gaven van de Geest, inclusief de schilder zelf die zijn zelfportret getooid heeft met een vlam van de heilige Geest die alles en iedereen in vuur en vlam zet. Het is een gesloten kring die opengebroken wordt: de open handen laten de verrassing van de leerlingen zien. Het vuur dat zich over allen verdeelt, verwijst naar de Geest die zijn vleugels over hen uitspreidt.

De woorden inspiratie en inspireren kennen we. Ze duiden aan dat er een bron van leven in onszelf wordt geopend, die ons aanzet tot creativiteit in denken, spreken en handelen. Die inspiratie overstijgt alle grenzen en onderscheidingen die wij gebruiken om onze wereld overzichtelijk te houden. In plaats van de mensheid op te delen in naties, rassen, talen en geaardheden, is er één mensheid die vervuld is van Gods levensadem. Daar waar die eenheid gebouwd en beleefd wordt, wordt de Geest voelbaar en tastbaar. Dit overweldigende schilderij van Domenikos Theotokopoulos laat zien wat er gebeurt met mensen die geïnspireerd worden: het is een uitbarsting van kleuren. Iedere leerling laat zijn/haar kleuren stralen. Of beter gezegd: de Geest brengt de kleuren van mensen tot stralen en tot leven. Het is een regenboog van kleuren, een veelheid van stemmen, een veelheid van gezichten. Deze verscheidenheid gaat gepaard met harmonie want er is één bron in Gods Geest. Zodra de mensen die eenheid ontdekken, kunnen zij de toekomst met vertrouwen tegemoetzien.

Dat is de wending door dit feest: in plaats van de treurnis van de apostelen om het afscheid en het verlies van hun grote voorbeeld en inspirator, komt er een gelovig inzicht dat Gods Levensgeest, die in Christus was en die met Pasen definitief tot leven is gekomen, ons niet verlaten heeft. Deze Levensgeest heeft onszelf veranderd, definitief. Pasen is niet meer een evenement dat alleen Jezus overkomen is, maar het is een gebeuren dat ons allen meeneemt. Het is niet ons persoonlijk verleden, met mogelijk opgelopen trauma’s die ons leven bepalen, maar het zijn de krachten van de Levensgeest in ons die de dood overwonnen heeft. In plaats van droevig terug te kijken ofwel nostalgisch te verlangen naar het verleden, komt er energie en daadkracht om datgene wat wij als leerlingen ontvingen, als zaad in ons leven tot wasdom te laten komen. Zijn wij ons bewust van onze mogelijkheden? Beseffen we hoezeer onze wereld en onze samenleving in onze handen gelegd zijn door God? Hij heeft dat met vertrouwen gedaan!

Laat varen de angst en het wantrouwen.
Overwin vijandschap en hardheid.
Omarm de liefde tot de naaste.
Bouw aan de nieuwe wereld die ons vandaag geschonken wordt!
Spreek de taal van Gods liefde!
Zalig Pinksteren!

Verkondiging zevende zondag van Pasen, 16 mei 2021

Lezingen
Handelingen 1, 15-17.20a.20c-26
Psalm 103
1 Johannes 4, 11-16
Johannes 17, 11b-19

Welkom
Welkom allen om deze zondag van de leegheid te vieren. We vieren een tussenzondag: na Hemelvaart en vóór Pinksteren zijn we als de leerlingen van Jezus op onszelf aangewezen. Kunnen we dat aan? Kunnen we de wereld aan?

De politiek is verdeeld en versplintert telkens verder. Het Heilig Land staat bol van geweld. Wat is de weg van de mensheid, wat is mijn eigen weg? Geloven we in de toekomst? Jezus belooft ons vandaag vreugde en waarheid. Hoe is dat bedoeld? Waar en hoe kunnen wij die waarheid leren? Waar en hoe kunnen wij die vreugde vinden? Laat ons verstaan! In de leegte die we vandaag ervaren, die we vaak kunnen ervaren in ons leven, in de wereld, bidden we om de komst van de Geest van Christus die ons kan helpen onze opdracht in de wereld te verstaan.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Never change a winning team. Het twaalftal apostelen heeft echter weinig van een winning team. Ze zijn verdeeld geraakt en de meesten van hen hebben Christus aan het kruis in de steek gelaten. Ze hebben zich angstig en vol schaamte verstopt in de Bovenzaal en wachten op wat komen gaat. Gaat er nog iets komen? Verwachten ze nog iets? Na de vredevolle en vreugdevolle ontmoetingen met Christus die ze amper konden begrijpen, is het weer stil geworden. Hij liet zien dat Hij leeft? Zichtbaar en tastbaar was Hij bij hen. Hij at met hen en ze konden zijn wonden nog zien. Maar de goede oude tijd is niet teruggekeerd. De jaren van het rondtrekken door Galilea met de woorden en de wonderen. Het is stil en leeg geworden. De laatste ontmoeting op de Olijfberg waar een wolk Hem onttrok aan hun ogen, was het laatste dat ze van hem gezien en gehoord hebben. Is het nu allemaal voorbij? Ze hebben weinig anders dan de herinnering aan zijn laatste woorden. We hebben daarvan een fragment gehoord in het evangelieverhaal. Woorden die in hun hart gegrift staan: eenheid, vreugde, waarheid en toewijding. Grote woorden waarvan de leerlingen nog geen idee hebben hoe ze die vorm moeten geven. Ook voor ons zijn dat grote woorden. We bidden vandaag met de apostelen: laat ons die woorden verstaan!

Dat de leerlingen in het verhaal van de Handelingen overgaan tot het kiezen van een twaalfde apostel, geeft aan dat zij de hoop op een nieuwe toekomst niet hebben opgegeven. Pinksteren is nog niet aangebroken en toch durven de apostelen het aan deze stap te zetten. Judas is weggevallen en heeft een lege plaats opengelaten. Het twaalftal is niet zomaar gekozen door Jezus: het is een teken dat Israël niet voorbij is, een teken dat de belofte niet voorbij is. God vernieuwt zijn volk en de twaalf zijn daar getuigen van. Dus de lege plaats moet worden opgevuld. Dat apostelen tot die keuze overgaan, laat zien dat zij geloven in een toekomst. Het twaalftal moet hersteld worden. Het twaalftal heeft een opdracht voor de toekomst. Ook al begrijpen de apostelen nog niet welke taak en welke toekomst. Zij maken zich klaar om die te verstaan! Er zijn verschillende kandidaten en Matthias wordt gekozen. Waarom Matthias? Er is geen duidelijke reden: de heilige Geest inspireert de verkiezing. Hoe zal deze jongeman zijn plaats hebben ingenomen: zal hij zich een tweede keus gevoeld hebben? Hij was een van de leerlingen in de wijdere kring om Jezus. Zou hij altijd verlangd hebben apostel te zijn? Wij kunnen ons verplaatsen in deze Matthias. Enerzijds wordt voor ons een keuze gemaakt: de meesten van ons zijn bij geboorte opgenomen in de kerk, de gemeenschap van apostelen. Anderen hebben zelf gekozen. Maar allen voelen we een verlangen om te verstaan in een onrustige wereld. We willen verstaan hoe we getuigen kunnen zijn.

Het aanknopingspunt dat Jezus geeft is om de eenheid te bewaren. Jezus bidt dat zij één mogen zijn. Een gebed dat in onze tijd natuurlijk de christelijke kerken betreft, maar het gaat ook om onze eigen eenheid, hier in onze eigen geloofsgemeenschap. Hoe kunnen wij de eenheid bewaren? Hoe kunnen we zorgen dat de gemeenschap niet uit elkaar valt? Dat is lastig als er veranderingen in ons pastoraal team plaats vinden. Hoe moeten we die nu weer verstaan? Het gaat ook om de eenheid in je eigen leven: hangen alle elementen en aspecten van het leven met elkaar samen? Is er een gemenschappelijk fundament van waaruit je alles denkt en doet? Is er een innerlijke eenheid?

Laten we ons spiegelen aan Matthias die geroepen is om de lege plek in te nemen. We worden allen geroepen om in de lege plek een bijdrage te leveren aan de geloofsgemeenschap. Want in eenheid van die gemeenschap is de bron van vreugde te vinden. De vreugde die Jezus belooft, is die van de eenheid. Als we elkaar loslaten, zal de vreugde verdwijnen. Het is een vreugde als we elkaar weer zien, dat moet de ondertoon zijn van het vieren in de kerk en van het samen activiteiten ondernemen: een koor, een werkgroep, een bezoekgroep enz. Dat geeft vreugde. Dan zal de Geest dit alles vruchten laten dragen, vruchten die blijvend zijn. Vruchten van eenheid en waarheid. Blijf dus niet verweesd achter. Maar versta je roeping en opdracht om net als Matthias in de leegte die er is een plek in te nemen. Mogen wij op die manier onze roeping verstaan. Amen

Verkondiging Hemelvaart van de Heer, 13 mei 2021

Lezingen
Handelingen 1, 1-11
Psalm 47
Efeziërs 4, 1-13
Marcus 16, 15-20

Welkom
Deze veertigste dag is de dag van het afscheid: Pasen komt in een nieuwe fase. Jezus geeft als het ware de laatste instructies en keert terug naar de Vader. Er is voldoende uitgezaaid waar de apostelen en leerlingen verder mee kunnen werken. De wereld wordt aan hen toevertrouwd: "Mannen van Galilea wat staan jullie naar de hemel te kijken?"

Waar richten wij onze blik op? Vandaag kijken we naar Jeruzalem en het heilig Land waar de hemel verstoord wordt door raketten en geloei van sirenes, beelden van dood en verderf. Ook waar Joden en Palestijnen in steden samenleven, lopen de spanningen uit op geweld. Laten we in deze viering bidden voor vrede en beseffen hoezeer vrede kostbaar en kwetsbaar is. We houden een moment stilte in acht voor de vrede in het Heilig Land.

Homilie
De mensen in Israël/Palestina kijken deze dagen met angstige ogen naar de hemel. Er dalen raketten neer die dood en verderf zaaien. In de hemel klinken sirenes en angstaanjagende geluiden die een inslag aankondigen. Mensen vluchten hun huizen uit en verbergen zich in schuilkelders. Oorlogstaferelen! Tientallen doden zijn al gevallen. Het Heilig Land wordt opnieuw verscheurd door haat, geweld en onderdrukking. De aanleiding vormen huisuitzettingen in Oost-Jeruzalem. Het is een vorm van apartheid, zoals door een aantal internationale vredesorganisaties, zoals Pax, is uitgesproken. Het lijkt weer opnieuw alsof de Heer de aarde heeft verlaten om haar in de steek te laten. Terwijl de hemel de koepel is die de aarde omspant en veiligheid zou moeten bieden, is de hemel voor de inwoners van Jeruzalem, Tel Aviv en Gaza de richting vanwaar de aanvallen komen. Welke zin heeft ons Paasfeest, en deze Hemelvaart in de context van geweld en oorlog? Laat de Heer ons weer aan ons lot over en legt Hij de geschiedenis in onze machteloze handen? Wat schieten we daarmee op?

Toch worden de leerlingen de wereld ingestuurd. Want niet op de hemel dienen zij hun blik te richten, maar op de wereld. De leerlingen worden door de engelen op het spoor van naastenliefde gezet. In de wereld moet het evangelische leven gestalte te krijgen. In die wereld levert de christelijke gemeenschap een bijdrage aan het menselijk samenleven. Vaak moeten we ons jammerlijk falen erkennen, zoals nu in het Heilig Land, waar grove onrechtvaardigheden plaatsvinden. De internationale gemeenschap is onmachtig. De stemmen van kerkelijke en religieuze leiders die oproepen een einde aan het geweld te maken en te bouwen aan een vredige en rechtvaardige samenleving, verstommen tussen het geweld. Twee volken en vele andere bevolkingsgroepen daartussen strijden om ruimte te vinden om te leven. Iedere groep heeft een eigen pijnlijke geschiedenis van onderdrukking en vervolging. Die geschiedenis van Israëli en Palestijnen is een slechte basis om een toekomst op te bouwen. Daar is meer voor nodig.

Toch opent de Heer met zijn Hemelvaart een gezicht op een toekomst van vrede. Een visie die vertrouwen geeft, ook al zien wij momenteel geen mogelijkheid tot vrede. In zijn vertrek naar de hemel, gaat Hij ons voor. Hij duidt ons de richting aan waarheen de mensheid ondanks alles toch op weg is, terwijl we nu een neergang en een ondergang zien in oorlog en geweld. Zoals we in het afgelopen jaar veel neergang gezien hebben, zal er een opgang volgen. Christus die neergedaald is in de dood, is opgestaan tot nieuw leven. Deze opgang wordt vandaag voortgezet in de richting van de eenheid met God. Hemelvaart is niet het vertrek van Jezus naar een nieuw adres, maar Hij schept ruimte voor de mens bij de Vader. Christus die Gods Zoon en de Mensenzoon is, komt thuis bij de Vader waar ook de mensheid ooit vrede zal vinden.

Moge dat besef ons nog krachtiger maken om te waken voor de vrede, daar waar mogelijk. Want dat is onze opdracht. Niet alleen geweld moet stoppen, maar ook ongerechtigheid en onderdrukking. Op deze Hemelvaart zijn we getuigen dat de hemelse vrede bestemd is voor de mens op aarde en dat we geroepen zijn die vrede op te bouwen. Bidden we dat de Heilige Geest de mensheid en de plaatselijke en internationale leiders zal inspireren! Amen