LogoAdVanDerHelm

kerstwens 2022

kaarsjes

Verkondiging 25 december 2022 Hoogfeest van Kerstmis

Lezingen Kerstdag
Jesaja 52, 7-10
Psalm 98
Hebreeën 1, 1-6
Johannes 1, 1-18

Welkom
Op deze ochtend bezinnen we ons nader op het gebeuren van deze nacht. Het mooie verhaal blijkt door de woorden van vandaag in het Johannes evangelie veel meer te zijn dan de ontroerende geboorte van een Kind. Terug naar het begin: hier is de schepping aan het werk. In het Kind herkennen we de scheppende kracht van de Vader zelf die met zijn Heilige Geest de aarde vervult en de mensheid wil vernieuwen. Veel woorden worden gesproken: we moeten leren woorden op waarde te schatten. Er zijn lege woorden, krachteloze woorden, oneerlijke woorden, verdachte woorden, gewelddadige woorden. Er zijn ook liefdevolle woorden, oprechte en genezende en vergevende woorden. Woorden kunnen verhullen, maar andere woorden onthullen juist en zijn oprecht en waar. Het afgelopen jaar hebben we veel harde woorden gehoord en zijn mensen tegenover elkaar gaan staan. Vlaggen zijn omgekeerd. Mensen hebben beledigende woorden naar elkaar gesmeten. Er zijn gelukkig ook speeches en uitspraken die ontroeren en tot nadenken stemmen. Daarom keren we deze ochtend terug naar het eerste Woord dat God spreekt: de geboorte van dit Kind is het spreken van God. Ieder kind dat geboren wordt, verwijst naar dit ene, eerste Woord: “Er zij Licht.” Dat Licht is Christus die de eeuwigheid in zich bergt, Christus die gezicht geeft aan de scheppende liefde van God die aan de oorsprong van alles staat. Laten we onze woorden en ons leven spiegelen aan Zijn woorden en zijn leven.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Waar en niet waar zijn de afgelopen tijd tegenover elkaar komen staan. News en fake news wisselen elkaar af en vormen het gesprek van de dag. Feiten moeten voortdurend onderscheiden worden van meningen. En opvattingen en gevoelens worden als onwrikbare bolwerken gepresenteerd. Mensen laten zich niet meer overtuigen door waarheden van anderen of door nuances: “Ik vind het zo en daar heb ik recht op.” Als mensen van mening verschillen, dan kan een dicsussie uitlopen op een platvloerse scheldpartij. Ga maar een uurtje commentaren op sociale media lezen en we leren er scheldwoorden bij die we nog niet in ons woordenboek hadden staan.

“Het Woord is vlees geworden” is de boodschap van Johannes. We weten dat woorden heel veel pijn kunnen doen en mensen kunnen kwetsen. Woorden kunnen als het ware in je vlees snijden en je diep verwonden. Er zijn dan weer heel veel andere woorden nodig om te herstellen of om vertrouwen te herwinnen. Welke woorden kunnen herstellen? Als je woorden zoekt van vergeving vragen en spijt betuigen, moet je je woorden op een goudschaaltje wegen. Gelukkig zien we daar ook voorbeelden van. Dan wordt er stil geluisterd wanneer rond het beladen onderwerp zoals het slavernijverleden het woord genomen wordt en deze woorden zorgvuldig gekozen worden.

Het Woord dat God tot ons spreekt in dit Kind, brengt ons in een nieuwe houding en een nieuwe visie op de wereld. We zien immers met de ogen van de Kind naar de wereld en naar de mens. Dan zien we dat er uitwegen zijn uit duisternis en geweld. Deze omkering, ofwel met het oude woord ‘bekering’, wordt ons aangereikt door het Kind. Het Kind nodigt ons uit om anders te denken, om ons leven anders te denken. In zijn toespraak deze week tot de Curie sprak paus Franciscus ook over bekering. Ik vind het een prachtige en inspirerende toespraak. Je zou denken dat de kardinalen en andere hoge medewerkers (m/v, kunnen we er tegenwoordig bij zeggen) van de Curie wel weten waar het Kerstverhaal over gaat. Wij kunnen zelf denken dat we het verhaal kennen en onszelf gelukkig prijzen dat we deze ochtend met elkaar Kerstmis kunnen vieren zoals we vóór Corona gewend waren. We kunnen onszelf voorhouden dat wij weten wat de ware betekenis van dit feest is. Toch houdt de paus ons een aantal kritische gedachten voor die we kunnen gebruiken om de viering van ons Kerstfeest te verdiepen. Het feest helpt ons kritisch naar onszelf te kijken. De woorden die het Kind zal gebruiken, zijn de woorden van de Torah, de tien geboden, de woorden van het Eerste verbond dat God met mensen gesloten heeft. In Christus is de onderwijzing van God uit de hemel neergedaald. Het wordt zichtbaar in het leven van dit Kind.

Het Kind van Gods verbond met ons kijkt ons aan en nodigt ons uit zijn woorden in ons eigen hart op te nemen en zelf in de mond te nemen. Die woorden overstijgen de strijd tussen waarheid en onwaarheid. Zij overstijgen de strijd tussen mensen die elkaar als tegenstanders zien. Deze woorden verbinden mensen aan elkaar omdat zij de mensen bij elkaar brengen in die ene stal, bij dit ene Kind, op deze ene aarde. Zo kunnen deze woorden helen, genezen en vergeving schenken. Zo banen deze woorden een weg naar vrede, vrede tussen de mensen, tussen de volken, vrede met de natuur.

We weten dat de toekomst van dit Kind onzeker is: vluchteling in Egypte, belaagd en bekritiseerd door de religieuze elite en uiteindelijk als machteloze misdadiger aan het kruis om het leven gebracht. Zelfs aan het kruis spreekt dit volwassen geworden Kind woorden van vriendelijkheid, barmhartigheid en vergeving. Laten we in de kwetsbaarheid van onze tijden, door de oorlog die woedt, door de economische problemen die we voor vele groepen zien, steeds onze toevlucht nemen tot zijn Woorden, geworteld in Gods onderwijzing, woorden die helen, genezen en vergeving schenken. Zulke woorden kunnen in ons vlees worden: ze worden tastbaar en zichtbaar. Zij brengen op die manier de wereld tot omkering.

Zalig Kerstmis!

Verkondiging 24 december 2022 Hoogfeest van Kerstmis - Nachtmis

Lezingen
Jesaja 9, 1-3.5-6
Titus 2, 11-14
Lucas 2, 1-14

Welkom u allen,
Welkom aan u allen die in deze nacht gekomen bent naar dit huis van licht en vrede. Welkom om het geboorteverhaal van Jezus weer te horen en dit te plaatsen in de wereld van vandaag, onze wereld van nu, in je eigen leven van hier en nu. Na een paar jaar corona kunnen we u weer ontvangen om samen te zingen, te bidden en stil te kijken naar het Kind dat een teken is van een wereld die we bijna zijn vergeten. U heeft de weg gevonden naar deze plek, deze herberg. De weg is niet eenvoudig en er zijn veel obstakels. We kunnen klagen over de belemmeringen en kunnen allerlei redenen noemen om thuis te blijven. Maar de stem van dit Kind roept ons, een stem die ook klinkt in onszelf. Die stem van het Kind en de stem van onszelf raken verstrengeld met elkaar. We verstaan elkaar in het verlangen naar een wereld van vrede en veiligheid, verlangen naar een wereld met toekomstkansen voor alle kinderen, met gelijke kansen voor alle jonge mensen.

In deze nacht van vrede bidden we voor de vele landen waar oorlog is, Oekraïne, Zuid-Soedan, Congo. We bidden voor de christenen van Bethlehem. Met hen zijn wij heel speciaal verbonden deze nacht. Laten we in gedachten met de herders op onderzoek uitgaan en onszelf de vraag stellen of we het teken van het Kind verstaan voor ons leven vandaag? Wat heeft dat Kind ons te zeggen? Wat kunnen we van dat Kind leren? Laten we in een moment van stilte dit Kind tot ons laten spreken.

Homilie
Broeders en zusters, goede vrienden,
We zijn allemaal voorspellers met terugwerkende kracht. Achteraf hadden we de toekomst kunnen zien aankomen. Als we achterom kijken, weten we waarom we in deze situatie zijn. We kunnen de wereld beter begrijpen, als we alles van te voren hadden geweten. De afgelopen jaren hebben ongekende crises laten zien. In het begin van de coronacrisis wisten we amper wat ons boven het hoofd hing. Het heeft mensen onzeker en angstig gemaakt. Achteraf zouden we zaken anders aanpakken.

De oorlog in Oekraïne had misschien voorkomen kunnen worden als we meer hadden begrepen van de plannen in Moskou. Dan hadden we daarop kunnen anticiperen, dan hadden we misschien de irritatie en angst voor het Westen kunnen verminderen.

Dit geldt evengoed ons eigen leven: keuzes rond een nieuwe functie, of nieuwe vriendschappen en relaties pakken soms anders uit dan we verwacht hadden. Betere kennis vooraf zou handig geweest zijn, maar daar beschikken we niet over. Grote teleurstellingen en tegenslagen moeten we dan incasseren omdat we gebeurtenissen en situaties niet zien aankomen. Mensen verliezen hun vertrouwen, ze worden voorzichtig of zelfs angstig en cynisch: “Niemand is tegenwoordig te vertrouwen. Het komt niet meer goed met de wereld en het milieu.” En ga zo maar door.

Toch gloort er rond de kerstdagen een soort dageraad van geloof. Veel mensen willen eigenlijk graag geloven. Ze bieden weerstand tegen de duisternis van het seizoen door lichtjes te ontsteken in huis. Ze versieren een boom met ballen en lampjes in de woonkamer. Ze bieden tegenwicht tegen de hardheid van de samenleving om zoveel mogelijk de kerstgedachte te beleven. In dat kader is Serious request een prachtig symbool van het verlangen van mensen naar een wereld die geborgenheid en vrede biedt. Dit jaar is 2,5 miljoen opgehaald voor Het Vergeten Kind. Een thema dat zeker in deze Kersttijd mensen ontroert en in beweging brengt. Het is prachtig te zien hoe deze ‘Kerstgedachte’ mensen tot solidariteit aanzet. Wat is de Kerstgedachte nu eigenlijk? Is het niet meer dan een fijn gevoel van geborgenheid?

Het kerstverhaal dat deze dagen tallozen keren verteld wordt – ook wij hebben als pastores de afgelopen week voor allerlei scholen in Zoetermeer het kerstverhaal verteld – geeft een belangrijke sleutel. Het gaat hier vooral om de keuzes die de hoofdrolspelers in het verhaal maken. Het is de keuze van de herders om na het gezang van de engelen op te staan en het Kind daadwerkelijk te ontmoeten. Kerstmis is opstaan, keuzes maken en in de moeilijke omstandigheden van deze wereld zelf getuige van Licht worden. In deze omstandigheden wordt een oud verhaal verteld. Mensen vragen zich af of dit nu echt zo gebeurd is. Dit verhaal komt op talloze manieren telkens terug in de geschiedenis van mensen. Het verhaal vertelt van machtige keizers en koningen die hun macht doen gelden over anderen. Deze machtigen tellen hun bevolking om hun macht nog beter in beeld te brengen en beter te beheersen en om nog meer en effectiever belasting te kunnen heffen en de bevolking met militaire slagkracht onder de duim te houden. De grote namen van de geschiedenis worden genoemd, maar ze worden in het verhaal snel naar de coulissen geschoven, zodra de engelen het woord nemen tegen de herders die buiten het blikveld van de volkstelling vallen.

Het oude verhaal vertelt dat er een nieuwe periode wordt geboren met dit Kind. God heeft de mensheid niet in de steek gelaten, maar God wil zelf bij ons zijn intrek nemen om ons voor te gaan op een weg van toewijding en liefde. Het Kind van God nodigt ons uit in zijn Licht te komen staan. Veel afbeeldingen van Kerstmis laten zien hoe het Licht zijn bron vindt in de kribbe. Het komt niet van kaarsen, niet van kunstlicht, niet van de engelen, maar van het Kind zelf. De ouders en de herders komen in dit licht staan. Zij raken allemaal vervuld van dat licht en stralen daardoor nog beter hun eigen kleuren uit. Zij gaan met dat licht hun weg vervolgen. De herders verliezen hun schroom en gaan overal verkondigen dat dit Kind geboren is. Voor hen is er een nieuwe tijd geboren, een nieuw tijdperk, een nieuw leven.

En voor ons? Als ik dat kind eerder had leren kennen, dan had ik misschien andere keuzes gemaakt. Als ik dat Kind eerder had leren kennen, had ik mijn geloof in de vrede misschien niet verloren. Als ik dit Kind eerder had leren kennen, was mijn vertrouwen in de mensheid misschien niet verdwenen. Een nieuw begin kan altijd gemaakt worden. Neem het Licht van dit Kind met je mee en laat het stralen, zeker wanneer berichten van oorlog en crisis de ronde doen. Weet dat God de mens niet heeft verlaten en dat er steeds weer mensen zullen opstaan om zijn boodschap van vrede te verkondigen. In die zin wens ik u: Zalig Kerstmis!

Verkondiging gezinsviering Goede Herder Zoeterwoude Rijndijk 2022

Welkom op deze kerstavond.
Buiten is het regenachtig en somber. Hier brandt de kachel en is het licht ontstoken. Buiten zijn veel mensen eenzaam en op zoek naar contact. Hier zoeken we elkaar op en kijken we elkaar aan en wensen we elkaar Zalig Kerstmis. Buiten klinken berichten van oorlog en hongersnood, van conflicten en opstanden die slachtoffers maken. Hier klinkt de boodschap: Eer aan God in den hoge en vrede op aarde voor alle mensen. Buiten kunnen mensen elkaar veroordelen en hard zijn tegen elkaar. Hier laten we ons hart raken door Gods tederheid en zijn barmhartigheid. Deze kerstnacht, de eerste na de coronabeperkingen, kan een hoopvolle nacht zijn in een donkere wereld. Als wij thuis waren gebleven waren we misschien wel meegesleurd in die stroom van duisternis en cynisme en somberheid. Dat willen we niet laten gebeuren. Wij willen mensen zijn die Licht verspreiden, mensen die onze kinderen leren dat het mooi is om mens te zijn, dat het mooi is elkaar te vertrouwen en elkaar te vergeven. Een kind wordt ons door God toevertrouwd, een kind met een boodschap. Wij willen die boodschap weer ontvangen en ons door die woorden laten raken. Ik wens ons allen een viering waarin we de nabijheid van Gods licht ervaren.

Homilie
He je het Kind al gezien? Eigenlijk niets bijzonders. Iedere dag worden er kinderen geboren. En toch is de geboorte van ieder kind bijzonder. Ook toen jij geboren was, kwamen er mensen kijken: opa en oma, ooms en tantes. Hadden zij nog nooit een klein kind gezien? Vast wel, maar ze wilden jou zien. En ook toen jullie ouders werden geboren, kwamen er mensen kijken. En toen oma en opa werden geboren. Dat is heel lang geleden. Ook toen kwamen er mensen kijken naar het pasgeboren kind.

Je hebt natuurlijk ook gehoord dat het deze nacht met dit Kind Jezus wel heel bijzonder was. Want eigenlijk had het Kind niet geboren mogen worden. Maria en Jozef kenden elkaar nog niet eens zo goed. Ze moesten op reis en dat is niet handig als je hoogzwanger bent. En alle hotels waren vol en alle kamers bezet. Niemand deed de deur open. Je kunt als kind dan maar beter even niet geboren worden. Matthijs, een kleine jongen, wees de weg naar de stal. Daar was ruimte, daar was warmte, daar kon het Kind geboren worden. Heb je goed geluisterd naar het verhaal? Matthijs voelde zich anders toen hij aan Jozef en Maria de weg gewezen had. Hij voelde zich licht. Eerst voelde hij zich boos over het gepest door de herders en de herbergier. Hij was chagrijnig geworden en wilde in zijn bed liggen. Maar toen hij Jozef en Maria had geholpen voelde hij zich beter.

Ik denk dat dit een mooie boodschap is voor Kerstmis. Niet alleen voor de kinderen, maar ook voor ons allemaal. We kunnen vast zitten in boosheid en chagrijnig zijn en soms zelfs depressief. Dat is heel akelig. Dan heb je het gevoel dat je vast zit en geen kant meer op kunt. Juist in de donkere dagen van december en ook in de donkere dagen van oorlog en economische zorgen, hebben mensen het moeilijk. Dan wil je in je bed blijven liggen, letterlijk of figuurlijk: je wilt niets meer ondernemen. Dan brengt de ontmoeting met de ander iets nieuws. Je wordt even deel van het leven van iemand anders. Je kunt blijkbaar iets moois betekenen. Daar wordt iedereen blij van. Dat is toch wonderlijk! Het Kind doet niets. Het ligt alleen maar te slapen. De mensen die bij Hem komen gaan iets doen. De jonge herder Matthijs, Peter die Matthijs gaat halen, Ruben die op zijn fluit speelt. Die herders lijken wel andere mensen geworden.

Dat is het feest van Kerstmis: wij kijken naar het kind en we kijken naar elkaar en we kijken naar de wereld waarin we leven. We zien daar ellende, maar we zien ook veel mensen die initiatieven nemen om te helpen. Serious Request was mooi net als allerlei acties voor Oekraïne en de opvang van vluchtelingen. Nee, we hoeven niet te wanhopen. We kunnen nog veel betekenen en nog veel doen. We leren dat van het Kind. Als het Kind groot geworden is, dan gaat het spreken en handelen. Dan komen er woorden van liefde, vergeving en vrede. En deze woorden laten een spoor van wonderen achter. Ik wens u allemaal toe dat dit een wonderlijke avond zal zijn, en dat het wonderlijke dagen worden, dat we vele mogelijkheden zien om met het Licht van dit Kind iets te doen, zodat dit Licht de aarde zal verlichten.

In die zin wens ik u: Zalig Kerstmis!