LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 3 april 2021, Paaswake Antonius

Lezingen
Genesis 1, 1 - 2,2
Exodus 14, 15- 15,1
Romeinen 6, 3-11
Lucas 24, 1-12

Welkom
Na de opgang van Witte Donderdag en de uittocht van Goede Vrijdag volgt nu de intocht. Van duister naar licht. We worden uitgenodigd om na de dagen waarin we onze duisternis onder ogen zagen, het licht te ontvangen. Het paasvuur wordt gezegend, de Paaskaars wordt getekend met de tekenen van het kruis en de naam van Christus, zoals wij allen in het doopsel getekend zijn met zijn naam. Vanavond vieren we de intocht in het leven. De geloofsleerlingen zullen vanavond binnengaan in het leven met Christus, in de sacramenten van het doopsel en vormsel en zij zullen vanavond gevoed worden met de Geest van Christus zelf, tastbaar aanwezig in de eucharistie.

We zijn samen in een kleine kring, we zijn te gast bij de zusters, na de digitale voorbereidingsavonden zijn we nu echt bij elkaar. Het doopsel en vormsel zijn tekenen van God, die ons aanraakt en leven geeft. Hij voedt ons met de communie, het Brood ten leven. Mogen we altijd in deze gemeenschap van de katholieke kerk de kracht ten leven vinden. Ik wens jullie een mooie intocht in het leven van Christus, ook degenen die via de camera met ons verbonden zijn.

Homilie
Broeders en zusters, geliefde geloofsleerlingen,
We hebben allemaal het beeld kunnen zien: het schip dat het Suezkanaal geblokkeerd had. Gedurende een week was de toevoer naar ons rijke Westen geblokkeerd. Mensen raakten in paniek: er werd gesproken van grote financiële problemen die zouden komen. Bedrijven zagen hun bevoorrading in gevaar komen. Ik was me er niet van bewust hoezeer we van dit kanaal afhankelijk zijn. Een soort kanaalinfarct met tientallen, ja honderden schepen die niet verder konden. Ze konden ook niet achteruit. Het zat helemaal vast. De oorzaak van het vastlopen is nog niet geheel duidelijk. Waarschijnlijk is het een combinatie van een menselijke fout met onvoorspelbare weersomstandigheden, een zandstorm met slecht zicht. Diepere oorzaken kunnen we vinden in menselijke overmoed: wij kunnen dit schip sturen, ook bij slecht weer. Nee, wijsheid leert dat je soms moet wachten. De belangen van de economie werden echter belangrijker geacht dan veiligheid. Maar denk aan de bemanningsleden van al die schepen; bovendien zat er op een aantal schepen ook nog levend vee. Het had allemaal op een ramp uit kunnen draaien.

Ook in je leven kun je soms het idee hebben dat je door een smal kanaal moet. In vriendschappen, in je werk of opleiding, of door de omstandigheden waarin je verkeert: er is weinig speelruimte. Dat zelfde probleem had Mozes in Egypte: telkens ging hij naar Farao om te vragen: mogen wij in de woestijn onze God gaan vereren? Laat ons vrij, voor ons gebed, voor onze traditie. Beschouw ons niet als slaven en gevangenen. We hebben gehoord wat er gebeurd is: Farao liep vast en zijn eerstgeborene en met hem alle eerstgeborenen van Egypte werden slachtoffer van de stijfkoppigheid van Farao. Een vreselijk verhaal dat meer zegt over de stijfkoppigheid van Farao dan over de vermeende wreedheid van God.

Wanneer Mozes bij de Rode Zee komt en merkt dat de legers van Farao het volk weer willen terughalen, voelt Mozes zich vastzitten tussen de zee en het leger. Wie kan het volk bevrijding geven? In het verhaal dat we gelezen hebben opent God een onmetelijke ruimte voor het volk, een ruimte die uiteindelijk de weg wijst naar het beloofde land. God heeft het volk losgetrokken uit het zand van de woestijn. God zal het volk nog vaak lostrekken van de stijfkoppigheid. Ook Mozes heeft er een zware klus aan.

In het evangelie van Jezus wordt het geloof door de schriftgeleerden en farizeeën ook vaak als een smal kanaal voorgesteld: je kunt zomaar vastlopen door een kleine fout of vergissing. In plaats van een reddingsboei uit te werpen en te helpen om het schip van iemands leven op koers te houden, wachten de schriftgeleerden af tot iemand helemaal vastloopt.

We hebben het donderdagnacht ook kunnen zien: onachtzaamheid leidt tot vergeetachtigheid en dat leidt tot onwaarheden of onvolledig en onjuist informeren. Alle morele connotaties laat ik voor wat ze zijn: maar ook daar kunnen we mensen zien vastlopen in verhalen en argumentaties. Het is niet eenvoudig om zaken dan weer in beweging te krijgen. Het smalle kanaal tussen traditie en schriftgeleerden en Romeinen, voerde Jezus naar zijn dood. Wat Jezus verkondigde werd niet toegelaten door de autoriteiten. Hem werd de mond gesnoerd, het zwijgen opgelegd. Op gruwelijke wijze. Een slavendood. Had ooit iemand kunnen bedenken dat die profetieën van de profeet Jesaja over de lijdende Dienaar bewaarheid zouden worden?

Maar Gods aanwezigheid is onverwoestbaar. Gods roepstem ten leven kan niet het zwijgen worden opgelegd. Jezus werd opgesloten in het donkere graf maar het hemelse licht van zijn Vader is onverwoestbaar. Dát licht schenkt Hij aan ons, in de sacramenten van doopsel en vormsel, in het sacrament van de eucharistie. Aan jullie op de eerste plaats, geliefde geloofsleerlingen, jullie laten ons weer zien welke kracht het geloof kan hebben: het kan je leven in beweging brengen, loswrikken uit een smal kanaal. Als je denkt dat je leven geen vernieuwing en geen toekomt meer kent, strekt God zijn hand uit om je op te wekken.

Wat er met Jezus is gebeurd, is uitzonderlijk, maar het is niet een oud historisch feit, een rimpeling in de geschiedenis. Hij is de eerste van ons allen. Moge deze avond, een nieuw begin in jullie leven, ook voor ons allen, familieleden en vrienden, zusters en allen die meekijken ook een nieuwe moment van beweging zijn, geïnspireerd door de Geest van Christus. Ik wens jullie en ons allen daarin veel geluk, kracht, bemoediging en onmetelijke liefde! Daarom wens ik u allen: Zalig Pasen!

Verkondiging 2 april 2021, Goede Vrijdag

Lezingen
Jesaja 52, 13-53, 12
Psalm 31
Hebreeën 4, 14-16 + 5, 7-9
Johannes 18, 1-19, 42

Soberheid vandaag, alleen het kruis wordt straks getoond. Aan het begin gaat de voorganger plat op de grond liggen om te getuigen van de kleinheid van de mens, zijn eigen kleinheid. Zijn toewijding herinnert aan het leven van Jezus, aan het evangelie. Het lijkt misschien een gebaar dat uit de tijd is: het doet denken aan passiviteit en onderworpenheid. Past zo’n gebaar bij de moderne mens? Het gebaar herinnert ook aan het gebed van Jezus in Gethsemane: “Heer, laat deze beker aan mij voorbij gaan”. Jezus wordt klein voor het aangezicht van zijn Vader. Het lijkt alsof de dood hem verplettert. Zo kan angst voor de dood, angst voor het lijden mensen verpletteren en verlammen, bloed doen zweten uit angst voor ondergang, voor uitzichtloosheid in hun situatie.

In het lijdensverhaal volgens Johannes treedt Jezus naar voren. Hij staat op en confronteert het lijden zelf. Hij ziet de kwade machten in de ogen en spreekt hen aan: “Wie zoekt u? U zoekt mij, laat de anderen gaan”. Hij gaat zijn kruisweg in het besef van de liefde. Omdat Hij weet dat Hij Gods liefde voor alle mensen draagt, weet Hij dat het lijden geen vat op hem zal hebben. Hij omarmt het kruis. Dat is het beste antwoord dat de Mensenzoon kan geven op het lijden dat Hem overkomt: omarmen en sterker zijn dan het lijden. Geen slachtoffer, maar gezondene, geen passiviteit, maar roeping, geen ondergang, maar keuze.

Dat is de weg waardoor het kruis uiteindelijk geen angst meer inboezemt, en ook voor ons geen ondergang betekent. Daarom kunnen ook wij het zelf omarmen en aanvaarden omdat we weten dat er leven en liefde is. Aan het kruis is de wet van de eigenliefde verslagen. Aan het kruis is de slavernij van het eigen ik ten onder gegaan. We strekken ook onze handen uit naar de ander, de ander in onze eigen kring, de ander die we ontmoeten. Zo kunnen we met onze armen de hele wereld omarmen en worden wij zelf de armen van het kruis, die zo lang worden dat zij de hele wereld met de armen van Gods ontferming omarmen. Wij mogen die armen zijn van het kruis van Gods liefde. De viering begon vanavond plat op aarde, maar het kruis wordt opgericht. Het zaad van Pasen is gezaaid. Amen

Korte verkondiging Witte Donderdag, 1 april 2021

Lezingen:
Exodus 12, 1-8.11-14
Psalm 116
1 Korinthe 11, 23-26
Johannes 13, 1-15

Welkom
In dit avonduur komen we samen omdat we ons uitgenodigd weten. Wie nodigt ons uit? Wat weten we van de gastheer? De leerlingen die al een paar jaar met Hem meetrekken, worden nog steeds verrast door zijn woorden en gebaren. Steeds weer opnieuw weet Hij diepere betekenis te geven aan de oude tradities en woorden van het Eerste Testament. Hij vervult ze met een geest van kracht en leven, alsof God zelf aanwezig is. Nu ook aan tafel krijgt het woord gastvrijheid een scherpe inhoud: de onrust hangt in de lucht. Jeruzalem is zich aan het voorbereiden op het Paasfeest. Dat betekent spanning met de Romeinse overheden, spanning met de hogepriesters die de Romeinen te vriend willen houden. Er is spanning bij het volk dat vrijheid verlangt en ongehinderd het geloof wil belijden. In een wereld die zwaar is van onrust en opstandigheid, stelt Jezus een klein gebaar: hij reikt Brood en Wijn aan: teken van zijn eeuwige trouw aan mensen. Hij wast de voeten van zijn leerlingen als gebaar van dienstbaarheid. Hij gaat op de knieën en neemt een slavenwerk op zich terwijl hij niet eens zeker is van de trouw van deze groep wankelmoedige leerlingen. Morgen zal Hij opnieuw slavenwerk verrichten in zijn dood aan het kruis. Laten we vanavond het Brood en de Wijn uit zijn handen ontvangen en ons verbond met Hem vernieuwen.

Homilie
Vandaag geen voetwassing: u kent me en weet hoe symbolisch ik dit gebaar vind voor mijn pastorale werk. De nabijheid van het pastoraat, het toegelaten worden als pastor in de binnenkant van de ziel van een mens is te vergelijken met de voetwassing. Of ik nu in contact ben met een parochiaan of een bijna parochiaan, of een niet parochiaan: een enorme rijkdom gaat schuil in die binnenkant van een mens. Dat kan een rijkdom zijn die soms verwart en onrustig maakt, een rijkdom die niet altijd in evenwicht is. Een mens moet die rijkdom zien te ordenen. De autonomie is voor ons een groot goed, maar die binnenkant maakt soms dat iemand anders handelt dan hij/zij zelf wil. Er zijn invloeden op denken, voelen en handelen die iemand niet altijd van zichzelf begrijpt. Een pastoraal gesprek of begeleiding wil verzoening brengen en dankbaarheid voor de door God geschonken krachten. Die intimiteit van het pastoraat vindt zijn uitdrukking in de voetwassing: zo dichtbij word je als pastor toegelaten.

Die erkenning van die innerlijke rijkdom en de dankbaarheid geven kracht en zetten een mens op het spoor van een roeping. Met de voetwassing dringt Jezus diep door in het innerlijk van zijn leerlingen die verward zijn en minder zeker van zichzelf dan Jezus lijkt te zijn. Petrus verwoordt die onrust: het gebaar brengt hem uit evenwicht. Waarom zou Jezus nu zijn vertrouwen uitspreken op deze manier? Is er geen andere manier? In de ogen van Petrus stelt Jezus zich aan. Op die manier zet Petrus Jezus buiten en aanvaardt hij niet dat God zelf in Jezus bezig is. Want wie Jezus buiten zet, zet God buiten. Wie zijn schouders ophaalt bij dit gebaar van gastvrijheid, beseft niet hoe mensen elkaar en dus God nodig hebben.

Ieder mens heeft een voetwassing nodig: een reiniging waardoor nieuw evenwicht komt en iemand sterker zijn weg kan vervolgen. Gereinigde voeten hebben betekent: een beter evenwicht hebben. Het geeft meer vrijheid om de eigen weg te gaan en de weg te ontdekken die God bereid heeft. Er is geen tegenstelling tussen de wil van God en de roeping van de mens, maar in de roeping van God is ontplooiing mogelijk en verwerkelijking. Ook als de mens op onverwachte paden wordt gezet, kunnen er nieuwe mogelijkheden komen.

De leerlingen weten amper wat hun boven het hoofd hangt. Beter gezegd: wat Jezus boven het hoofd hangt. Al heeft hij het al drie keer aangekondigd, de leerlingen zien het nu nog niet aankomen. Juist daarom vertelt Johannes in plaats van de instelling van de eucharistie dit verhaal van de voetwassing. Hierin wordt het verbond tussen God en mens definitief bevestigd. God en mens zijn niet meer van elkaar te scheiden. Dit eeuwige verbond, dit levenslange commitment kan ons sterk maken in de aanblik van het lijden. Al is het lijden onmetelijk groot: de liefde is uiteindelijk groter. Met die overtuiging gaan we de komende dagen van duisternis in. Amen