LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 1 januari 2020, Moederschap van Maria - Vredeszondag

Lezingen
Numeri 6, 22-27
Psalm 67
Galaten 4, 4-7
Lucas 2, 16-21

Welkom
Goedemorgen. Ik wens u allen een zalig nieuwjaar. Wij bidden om zegen voor onszelf en voor onze wereld, zegen over onze relaties en onze vrienden, zegen voor onze kerk en alle kerken en voor alle mensen van goede wil. Het samen bidden om zegen op deze dag verbindt ons met de wereld waarin we leven. De uitgestrekte handen van de priester bij de zegen zijn symbool van die verbondenheid met elkaar en met de Eeuwige. Zoals ieder jaar zal ik de vredesboodschap van de paus aan u doorgeven. Het is opnieuw een indrukwekkend verhaal waarmee de paus ons bewust wil maken van de verantwoordelijkheid die we delen met veel mensen in deze wereld, maar waarin we ook de eigen bronnen van ons katholieke geloof aanboren.

Homilie
Broeders en zusters,
De vredesboodschap 2020 van paus Franciscus is geïnspireerd door zijn bezoek aan Japan dit jaar. Hij heeft er de Hibakusha ontmoet: de overlevenden van de atoombommen in Hiroshima en Nagasaki in 1945. Zij bewaren de herinnering aan dit bombardement dat het einde betekende van de Tweede Wereldoorlog in Azië. Zij doen dat opdat het geweten van de mensheid ons doet waken voor overheersing en verwoesting. De herinnering is de horizon van hoop. We mogen niet toestaan, aldus de paus, dat huidige en toekomstige generaties vergeten wat hier is gebeurd. Deze herinnering verzekert en bemoedigt het bouwen van een meer rechtvaardige en gemeenschappelijke toekomst. Vrede is voor de paus niet zomaar een droom voor de toekomst. Het is een waarde die ons handelen bepaalt. Het is een grote en kostbare waarde waarop de mensheid zich kan richten. In de realiteit van onze wereld worden rechtvaardigheid, waardigheid, fysieke heelheid en vrijheid, inclusief godsdienstvrijheid en solidariteit aan veel mensen onthouden. Deze harde realiteit komt voort uit interne en internationale conflicten die gepaard gaan met handelingen van geweld. Iedere oorlog is een vorm van broedermoord die de roeping van de mensheid tot broederschap om zeep helpt. Oorlog is een antwoord uit onvermogen om de diversiteit van andere mensen en volkeren te aanvaarden. Menselijke relaties worden dan gemaakt tot relaties van hegemonie. Dat betekent misbruik van macht en relaties van angst.

De paus spreekt voorts van zijn observaties tijdens zijn Japanreis. Hij ziet dat de wereld zich een vals gevoel van veiligheid voorspiegelt. Deze is gebouwd op angst en wantrouwen. Dit vergiftigt relaties tussen volkeren en belemmert de dialoog. Angst voor wederzijdse vernietiging en dreiging van totale verwoesting zijn onverenigbaar met de opbouw van vrede en stabiliteit. Deze opvatting is overigens ook door de Haagse gemeenschap van Kerken naar voren gebracht toen de petitie tegen de hervatting van kernwapens werd aangeboden aan de Tweede Kamer op 17 december jongstleden. Wanneer de mensheid denkt zich terug te kunnen trekken in aldus gecreëerde veiligheidszones, blijft het risico op geweld bestaan, dat echte vrede zal verhinderen. Dergelijke vrede zonder dialoog en broederschap is een illusie. Dit is valse vrede. De paus roept op tot een reis van vrede en onderling respect. Die vindt zijn oorsprong in het besef dat we allemaal uit God geboren zijn en krijgt gestalte in dialoog en onderling vertrouwen.

Welke bronnen hebben we als katholieken om een bijdrage te leveren aan de pelgrimage van vrede? We kunnen de spiraal van wraak en boosheid doorbreken door het besef dat vergeving de weg is. Zeventig maal zeven keer elkaar vergeven. Dat is het pad van de verzoening en de kracht van de vergeving waardoor we mensen van vrede kunnen worden. Dit is niet alleen een sociaal gebeuren, maar dit geldt ook de politiek en de economie. In de economie zullen we ook de wereld moeten beschouwen als een Godsgeschenk dat ons is toevertrouwd niet om uit te buiten, maar om te bewaren en te koesteren. De paus verwijst naar de synode van de Amazone waar dit een centraal thema was.

Een pelgrimage van vrede vraagt geduld en vertrouwen. De hoop op vrede wordt gevoed door het geloof in de mogelijkheid van vrede en de overtuiging dat iedereen evenzeer vrede nodig heeft. Als we dat erkennen kan een cultuur van broederschap groeien, die de cultuur van conflict zal vernietigen. Christus roept ons op om iedere handeling van geweld – of het nu in woord of in daad is - daadwerkelijk aan de kant te zetten, hetzij jegens de naaste, hetzij jegens Gods schepping. De paus eindigt met een gebed tot Maria, de Moeder van de Vredevorst en Moeder van alle volkeren op aarde, opdat zij ons begeleidt en ondersteunt bij iedere stap op de pelgrimage van verzoening en vrede.

Ik wens u een Zalig en Vredig Nieuwjaar 2020. Amen

Verkondiging 29 december 2019, Heilige Familie

Lezingen
Sirach 3, 3-7.14-17a
Psalm 128
Kolossenzen, 3, 12-21
Mattheüs 2, 13-15

Welkom
Welkom op deze laatste zondag van het jaar. In het evangelie van Mattheüs neemt Jozef het voortouw. Hij wordt aangespoord door de engel die er geen doekjes om windt: Sta op! Tot twee keer toe en Jozef gaat, tot twee keer toe. Meer dan van daadkracht spreekt dit verhaal van een gelovige houding die in vertrouwen op Gods voorzienigheid een nieuwe en onbekende weg inslaat. God biedt veiligheid in een vijandige wereld, en het zijn mensen die kiezen om die veiligheid op te bouwen en daarin te leven. Waar vinden wij onze veiligheid: vinden we die in ons gezin, in ons huishouden, in ons thuis? Is die op God gebouwd? Bidden we in deze viering voor alle gezinnen en huishoudens, dat er vrede en veiligheid mogen zijn, veiligheid voor kinderen en jongeren in onze wereld.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van Jezus,
In het korte verhaal van Mattheüs worden ons twee werelden gepresenteerd. Ten eerste de wereld van Jozef, Maria en Jezus, waar zorg en aandacht centraal staan. Juist om dat te bewaren moet Jozef met zijn gezin vluchten, want die andere wereld is de wereld van Herodes. Deze wereld is onverdraagzaam, angstig en gewelddadig. Terwijl Jozef luistert en de opdracht van de engel in vertrouwen opvolgt, is er bij Herodes geen vertrouwen maar angst. Het vertrouwen van Jozef leidt tot daadkracht: hij staat op en hij gaat. Hij verstaat de boodschap van de engel en komt in beweging. Hij reageert met zorg voor het kwetsbare Kind en zijn moeder. In de wereld van Herodes heerst een andere toon. We kennen de geschiedenis die aan dit verhaal vooraf gaat: de wijzen uit het Oosten. Daaruit weten we dat Jeruzalem onder het bewind van Herodes een angstige stad is geworden: Herodes raakt in paniek als hij hoort van een Koningszoon. Omdat de inwoners van de stad zich afhankelijk weten van zijn machtspositie, raken ook zij in paniek. Herodes had zijn eigen twee zoons al laten ombrengen uit angst om door hen aan de kant geschoven te worden. Nu hij hoort dat er opnieuw een koningszoon is verschenen, iemand die een troonpretendent is, dan kan hij dat niet anders dan als een bedreiging verstaan. Dit openbaart dat zijn troon niet gevestigd is op gerechtigheid en Godsvertrouwen. Het betekent ook dat hij als koning niet dienstbaar is, maar slechts zijn eigen macht wil vasthouden. Een gebeuren zoals dit verhaal in het evangelie, helpt ons om mooie woorden van de machtigen door te prikken en te ontmaskeren.

Om ons in die wereld van Jozef en zijn gezin te verdiepen, gaan we te rade bij de passage van Paulus in de tweede lezing. Het is een zogenaamde code voor het huishouden die hij hier uitwerkt. De omgang van de leden van het gezin met elkaar is een vertaling van de evangelische waarden in een concreet samenlevingsmodel. Niet vanzelfsprekend, omdat in de tijd van Paulus een gezin onderdeel was van een groter geheel en meer een economische eenheid was. Het was gebaseerd op formele relaties waarover tussen rijke families stevig onderhandeld werd. Bij de eenvoudige onderlaag van de samenleving werd niet zo naar deze waarden gekeken. Paulus biedt dus een ander model. Hij bouwt voort op het vierde gebod dat gaat over de harmonie tussen de generaties. Eerbied voor ouders is geen blinde gehoorzaamheid en neemt de bewegingsruimte voor de nieuwe generatie niet weg, maar het is het bewustzijn dat er een keten van generaties is waarlangs de boodschap van Gods liefde en barmhartigheid doorgegeven wordt. Iedere generatie moet dat opnieuw gestalte geven en daar zit tussen de generaties altijd een zekere spanning: kinderen willen het vaak graag anders doen dan hun ouders, tenminste zeker in een bepaalde periode van hun leven.

Het commentaar van de wijsheid van Jezus Sirach in de eerste lezing spreekt van onderlinge eerbied en respect die ook rekening houdt met verschil in krachten. Als de kinderen klein zijn, domineren vader en moeder over hun kwetsbare kinderen. Dat is een verantwoordelijkheid die zij van God ontvangen. Kinderen opvoeden doe je niet alleen voor je eigen belang of het belang van het gezin, maar hoort bij de opdracht die mensen van God ontvangen. Op hun beurt dienen de kinderen wanneer zij in hun kracht komen te staan en hun ouders in kracht kunnen overvleugelen, deze kracht te gebruiken om hun ouders te steunen. Het is gemakkelijk om kwetsbare ouders te verachten en hen als minder waard af te schrijven. Dit zal de kinderen echter ook zelf kunnen overkomen, wanneer zij oud en kwetsbaar geworden zijn.

Drie stappen worden er dus gezet: het vierde gebod van Exodus, het commentaar uit de wijsheid van Jezus Sirach en tenslotte de code van de apostel Paulus. Dat is het fundament voor de wereld van Jozef, Maria en het Kind. Uiteindelijk staan deze gezinnen en families model voor de kerk. In de kerk, die in de oude tijd ook Familia Dei genoemd wordt, zijn niet de bloedbanden het fundament, maar de band van het geloof. Het doopsel en het geloof maakt ons tot broeders en zusters. En zoals in het gezin de verschillende generaties voor elkaar zorgen, zo mag dat ook in de kerk gebeuren. En op haar beurt is de kerk bedoeld als alternatief voor de wereld, of beter gezegd: een model waar de wereld naar toe kan groeien. Ook hier dus drie stappen: we kunnen in het klein oefenen in ons gezin, het vervolgens verder gestalte geven in de kerk, om tenslotte een model te zijn voor de wereld.

Er is nog een lange weg te gaan. Maar laten we net als Jozef die in de angstige en harde wereld van Herodes leeft, trouw blijven aan de waarden die het evangelie ons aanreikt. Amen

Inleiding en homilie 25 december 2019, hoogfeest van Kerstmis-dagmis

Lezingen
Jesaja 52, 7-10
Psalm 97
Hebreeën 1, 1-6
Johannes 1, 1-18

Welkom
Op deze ochtend bezinnen we ons nader op het gebeuren van deze nacht. De mooie woorden van deze nacht worden steeds meer werkelijkheid in het licht van de opgaande zon, die steeds krachtiger wordt en het duister van de winter verdrijft. Veel woorden worden gesproken: we moeten leren deze op waarde te schatten. Er zijn lege woorden, krachteloze woorden, oneerlijke woorden, verdachte woorden. Zeker Den Haag is een stad waar woorden mensen aan het werk houden: gesproken woorden, geschreven woorden, speeches en uitspraken, die weer een reactie oproepen. Soms lopen die reacties uit de hand en hebben kleine beslissingen grote gevolgen. Ook in onze onrustige stad merken we dat.

Daarom keren we deze ochtend terug naar het eerste woord dat God spreekt: de geboorte van dit Kind is het spreken van God. Ieder kind dat geboren wordt, verwijst naar dit ene eerste Woord: Christus die de eeuwigheid in zich bergt, die het gezicht geeft aan de scheppende liefde van God, die aan de oorsprong van alles staat. Laten we onze woorden en ons leven spiegelen aan zijn woorden en zijn leven.

Bienvenu à toutes et à tous qui célèbrent avec nous ce matin la solennité de Noël. Dieu envoie sa parole éternelle dans le Christ. Une nouvelle espérance illumine notre humanité, une nouvelle création nous est offerts par Dieu. Je vous souhaite que la célébration eucharistique vous transmettra la joie divine.

Welcome to our guests who celebrate Christmas with us this morning. God sends us his eternal Word in Christ. A new hope illuminates our humanity, a new creation is given us by God. I wish you a very joyful celebration.

Willkommen an unsere Gäste die mit uns Weihnachten feiern. Gott sendet uns sein ewiges Wort. Eine neue Hoffnung erleichtet unsere Menschlichkeit. Eine neue Schöpfung hat Gott uns geschenkt Ich wünsche Ihnen ein freudenvolles Mess feier.

Bienvenidos a todos presentes aquí con nosotros esta mañana para celebrar la Solemnidad de Navidad. Dios comparte nuestra humanidad a fin de que nosotros podamos llegar a su divinidad. Les deseo una celebración llena de gracia.

Un caldo benvenuto ai nostri ospiti che celebrano con noi quest'oggi il Santo Natale. Dio ci comunica la sua Parola eterna attraverso Cristo. Una nuova speranza illumina l'umanità, una nuova creazione ci è donata da Dio. Vi auguro di cuore una celebrazione ricca di gioia

Homilie
Broeders en zusters,
Terug naar de oorsprong! We verlangen wel eens terug naar de oorsprong van ons leven. Dat kan onze jeugd zijn als die gelukkig was, of een moment van licht in een verder duister verleden, of een oude vergeten vriendschap, een woord of een gebaar dat ons bijgebleven is en dat ons leven een nieuwe wending gegeven heeft. Teruggaan naar de oorsprong van je familie is bij velen populair. Je kunt enkele generaties terugvinden na stoffig archief onderzoek. Je hoopt een fantastische ontdekking te doen over een van je voorouders, al dan niet een wettelijke voorouder. Nu is een DNA test veel populairder. Je neemt wat materiaal en stuurt het op. Dan blijkt uit de test, als we de reclame moeten geloven, dat je een vreemdeling bent met wortels in andere landen en misschien wel andere werelddelen. Dat we niet 100% Hollands of Nederlands zijn, wordt in de reclame als positief bestempeld. Het exotische trekt! Het helpt blijkbaar de verkoopcijfers op te krikken! Ik heb het zelf nog niet gedaan: mijn wortels liggen immers in Bethlehem. Meer dan wortels van bloedverwantschap laat ik me leiden door mijn religieuze herkomst en mijn religieuze ontmoetingen. En dan kom ik in Bethlehem uit. Het is niet eenvoudig om daar te komen. Jozef en Maria hadden er toen minder moeite mee dan veel inwoners van Gaza, Israël en Palestina vandaag de dag. Vergunningen worden maar mondjesmaat uitgedeeld.

De genealogie van het evangelie van Johannes is anders dan die van Mattheüs. Mattheüs legt omstandig uit wie de voorouders van Jezus zijn. Hij noemt saillante details die telkens pikante verhalen opleveren: de geboorte van Jezus is volgens Mattheüs niet helemaal volgens een leien dakje gegaan, niet altijd in een heel rechte lijn. God weet met kromme lijnen recht te schrijven: Gods voorzienigheid heeft een andere logica dan de onze.

Johannes daarentegen stoot in zijn genealogie direct door naar het hart zelf. Het begin: dat is God! Het begin is de Scheppende God. In zijn eerste Woord ligt alles al besloten. Als genealogie de identiteit van dit kind bepaalt, dan is er voor Johannes geen twijfel over. Dan hoeft hij niet allerlei generaties af om verhalen te vertellen: het Kind komt van God. Daarmee is niet alles gezegd, want het Kind wordt niet herkend en niet aanvaard, schrijft Johannes. Hij wordt aangewezen door Johannes, maar Hij wordt niet aanvaard door degenen die Hem het best zouden moeten kennen: door de specialisten van het geloof. Is ons komen deze ochtend teken dat we Hem wel aanvaard hebben? Is Hij inderdaad een deel van ons leven? Dragen we terecht zijn naam als we ons christen noemen? Past die naam bij ons?

In de film over twee pausen waar ik tot nu toe slechts een paar fragmenten van gezien heb, leidt het aanvaarden van dit Kind toch tot heel verschillende wegen. The two popes spreken over de toekomst van geloof en kerk en zijn het niet met elkaar eens over welke weg de beste is. Het is een cruciaal kruispunt waar Benedictus en Franciscus de kerk naar toe hebben gebracht. Ik ga spoedig kijken en ben zeer nieuwsgierig, de recensies zijn uitermate positief. De film is razend populair en wordt van allerlei kanten aanbevolen: voor buitenstaanders toegankelijk en voor ingewijden inspirerend. Blijkbaar fascineert het onze seculiere samenleving om een inkijkje te hebben in het menselijke karakter van het leiderschap van de katholieke kerk. Dat geeft hoop voor de toekomst: de boodschap van het evangelie raakt wel degelijk een snaar bij mensen die met beide benen in de wereld van vandaag staan.

God is ons namelijk voorgegaan in de menswording. Het Woord, dat een gezicht krijgt en een stem, is een wegbereider voor ons. Wij zijn toch al mens zult u zeggen? Maar wat is nu mens-zijn? Waardoor zijn wij mens? Dat wij denken? Dat wij technisch aangelegd zijn? Dat wij een digitale wereld gecreëerd hebben? Dat zijn allemaal prachtige verdiensten die de wereld vooruit helpen en mensen gelukkiger kunnen maken. maar maken die ons ook meer mens?

God gaat ons voor in de menswording omdat dit Kind zich aan ons uitlevert, kwetsbaar en weerloos. Hij bepaalt niet waar Hij geboren wordt. U heeft het kunnen horen in de genealogie van Lucas die vannacht is voorgelezen: Bethlehem geeft aan dat Hij de koningszoon is. Die plek wordt niet door Jozef en Maria bepaald, maar door de keizer. Maar ook hier schrijft God op kromme lijnen recht: door die speling van het lot komt het gezin uit Nazareth in Bethlehem terecht. Door die kromheid krijgt het Kind de identiteit van Davids zoon. Met het Kind wordt nog meer gesold: Mattheüs vertelt dat Jozef moet vluchten naar Egypte en als het Kind later uit Egypte terugkomt, krijgt het de trekken van Mozes: weer kromme lijnen die in Gods plan recht zijn. Wat is toch menswording? Betekent dat niet de regie in eigen hand nemen, zelf je toekomst bepalen? We zijn toch heer en meester over ons eigen bestaan, ons hele bestaan, van begin tot einde?

Johannes ziet het anders: wij dragen een Woord met ons mee dat niet van onszelf is, maar dat voor ons uitgaat en dat na ons nog zal naklinken. Een Woord van Gods aanwezigheid in ons leven dat zich openbaart en zich aan ons toont wanneer we geopend worden door de ander. Dat Woord is niet van onszelf, maar wordt ons door de ander geschonken. Jozef en Maria openen zich voor de aanwezigheid van Gods Woord dat in Jezus zichtbaar wordt. Dat is de echte betekenis van hun maagdelijkheid.

Leveren wij ons uit aan elkaar? “Dat is een groot risico” zult u zeggen! Dat risico is God aangegaan en dat lijkt ook mislukt omdat dit Kind aan een tragisch einde komt. Maar dit Kind, dat volledig drager is van Gods aanwezigheid, blijkt sterker dan het grote niets en het alomtegenwoordige duister. Juist omdat zijn oorsprong altijd helder is gebleven, is zijn bestemming ook helder: deze ware mens is zo vervuld van God, dat Hij zijn bestemming vindt.

Dus wees niet bevreesd om mens te zijn. Wees niet bevreesd om je aan de ander te hechten. Wees niet bevreesd om Gods Woord te ontvangen. Het brengt je bij je oorsprong. Het helpt je te ontdekken wie je bent. Dat geeft vrijheid en dat geeft ruimte. Dat is de weg waarop het Kind ons is voorgegaan. Ik wens u een mooie reis.

Zalig Kerstmis!