LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging vijfde zondag van Pasen, 2 mei 2021

Lezingen
Handelingen 9, 26-31
Psalm 22
1 Johannes 3, 18-24
Johannes 15, 1-8

Welkom
Welkom bij deze nieuwe ontmoeting met de verrezen Heer. Vele beelden worden ons in deze Paastijd gegeven over Jezus die ons het gezicht van de Vader toont. Vorige week de Goede Herder en de deur van de schapen. Vandaag is Hij de ware wijnstok. Hij is degene die ons met elkaar en met God de Vader verbindt. Deze Vader zorgt voor zijn wijngaard. Hij zorgt voor alle ranken opdat zij vruchten dragen. Het beeld nodigt ons uit om de vraag te stellen, welke verbondenheid met de wijnstronk wij beleven en welke vruchten daarbij horen.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Als we denken aan het kruis waaraan Christus gehangen heeft, denken we aan een hard stuk hout. Kaal, dood, wreed hout. Christus is daarop bevestigd. Het dode en kille hout verwijst naar de dood die Jezus zal ondergaan. Aan de andere kant zien we in de kunst, ook in onze eigen Jacobuskerk, boven mijn hoofd, een kruishout dat tot bloei komt. De versiering op het gotische kruisbeeld van Cuypers is niet zomaar decoratie, maar bevat de boodschap dat het kruis begin van nieuw leven is. Het dode hout is aan het uitbotten en zal tot leven komen. Goede Vrijdag kan nog zo duister zijn: het nieuwe licht van Pasen is niet ver weg. We zien zelfs kruisbeelden waar het kruishout een wijnstok geworden is, waar druiventrossen in grote overvloed zichtbaar zijn. In plaats van een dor stuk hout is het kruis een vruchtbare wijnstok. Hier wordt met een Paasblik gekeken naar het kruis: het lijden heeft betekenis gekregen door de opstanding. Het lijden van Christus heeft vruchten van leven gedragen, leven niet alleen voor Christus zelf, de verrezen Heer, maar ook voor zijn leerlingen. Allen die zich verbonden hebben met het kruis door de doop te ondergaan zijn getransofmeerd tot een nieuw bestaan. Die persoonlijke transformatie wordt duidelijk door het kruis dat tot bloei komt: de tranformatie van de dorre boom tot wijnstok. Dat wordt gevierd in iedere eucharistie waarin wijn het Bloed van Christus wordt.

Het gistingsproces heeft duivensap getransformeerd tot wijn: een natuurlijk proces dat onomkeerbaar is: druivensap kun je wijn laten worden, maar je kunt van wijn geen druivensap meer maken. Dit gistingsproces symboliseert de transformatie van wijn tot het Bloed van Christus. We zien wijn en we proeven wijn, maar deze wijn verbindt ons met het leven van Christus zelf. De verbondenheid met de wijnstok maakt die transformatie mogelijk als een voortdurend proces. De levenssappen geven leven omdat we als ranken aan de wijnstok gehecht zijn. Daardoor worden we gevoed en kunnen we groeien en vruchten dragen.

Wie spreekt van wijngaard en ranken, spreekt ook van kerk. De kerk is de wijngaard waar de ranken verbonden blijven met de wijnstok en waar de Wijnbouwer aanwezig is om die verbondenheid levend te houden. De Wijnbouwer is de Vader zelf die zorgt dat de ranken gezond blijven. Het begrip kerk heeft vele lagen. Sommigen denken dat de kerk de hiërarchie is: paus en bisschoppen. Het is nog niet zo lang geleden dat kerk en clerus vrijwel identiek waren. Is er nog iets nieuws van de kerk? Dan werd gesproken over berichten uit Rome of Utrecht. Bij kerk denken we ook aan bestuur en organisatie: plannen moeten gemaakt worden en alles moet terdege geleid worden. De kerk is een menselijke organisatie die ook lijdt aan allerlei menselijke onvolkomenheden. Is er nieuws van de kerk? Dan wordt gekeken naar effectiviteit en kwantitatieve gezondheid: zowel in aantallen gelovigen als in de financiële balans. Ook dan is er heel wat op haar aan te merken.

Evenzeer is de Kerk een geestelijke realiteit, ‘geestelijk’ en ‘reëel’. Het gaat om de Geest, de Spiritus, de levensadem, de scheppende Kracht die God ons heeft toevertrouwd. Die Geest leeft in de geloofsgemeenschap, in het samen komen, zowel in zondagse vieringen als in allerlei grote en kleine bijeenkomsten en ontmoetingen tot aan de huisbezoeken van parochiële vrijwilligers aan ouderen. Daar is Gods Geest aanwezig die levend maakt en dor hout doet ontbloeien tot vruchtbare wijnstok. Het is een realiteit: het is meer dan een gevoel of een sentiment. Deze Geest transformeert de kern van ons bestaan, ons hart, ons denken, onze identiteit. We zijn allemaal op onze eigen manier geroepen om onze geloofsgemeenschap niet een dood en dor instituut te laten zijn, maar om ruimte te geven aan de Geest die in ons leeft en die de wereld kan transformeren. Is er nieuws van de Kerk? Dan ervaren we de Geest van Christus en brengt die Geest ons tot evangelische daadkracht.

Soms kunnen we ons verdord voelen als een droog stuk hout. Maar het verhaal van de wijnstok en de ranken verzekert ons dat we door met elkaar en met Christus verbonden te blijven altijd weer zullen opbloeien. Dat is Pasen, dat is leven. In dat leven geloven wij! Amen

Verkondiging vierde zondag van Pasen, 25 april 2021

Lezingen
Handelingen 4, 8-12
Psalm 118
1 Johannes 3, 1-2
Johannes 10, 11-18

Welkom
Welkom bij deze nieuwe ontmoeting met de verrezen Heer. Hij maakt zich vandaag bekend als een Goede Herder. Een herder creeërt een kudde, maar we zijn geen kudde om stilletjes en zwijgzaam achter de Herder aan te gaan, maar om ons verbonden te weten met Hem en met elkaar en in navolging van Hem onze verantwoordelijkheden op ons te nemen. Deze eucharistie is als een groene weide die ons voedt, opdat we de wereld in kunnen gaan om de stem van de Herder te laten klinken. Mogen wij hier open staan voor zijn stem en door Hem gevoed worden.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
De herder begeleidt de schapen bij de overgang van de ene weide naar de andere. Met name in de perioden van de seizoenswisselingen moet de herder optreden om nieuwe weidegronden te openen en de weg te wijzen naar de plekken waar voedsel te vinden is. Hij kent zijn schapen en hij kent de weidegebieden. Hij weet waar het voedsel te vinden is. Hij weet ook welk voedsel zijn schapen nodig hebben. Natuurlijk is een herder altijd nuttig: hij is de persoon op wie de schapen zich focussen. Hij is het oriëntatiepunt -of zij, want we hebben natuurlijk ook vrouwelijke herders op onze Veluwe!- Juist in de spannende overgangen die de kudde moet doormaken, is de herder onmisbaar. Je kunt op hem vertrouwen. Zolang je zijn stem hoort, kun je in vrede de stappen zetten die voor je liggen en de beslissingen nemen die je niet gemakkelijk neeemt. Met hem kun je in vertrouwen je leven vervolgen.

De taak die Jezus voor zich ziet als Goede Herder is om de mens te begeleiden bij de existentiële overgangen in het leven. De overgang van leven naar dood is de meest dramatische die we allemaal meemaken: het sterven van dierbaren om ons heen, de dood van mensen verder weg en ooit de overgang van onszelf. Het is de weg die we allen moeten gaan en we weten dat we dat stukje alleen zullen moeten doen. Maar we weten dat de Goede Herder ons ook daarin nabij blijft. Dat zal ons vertrouwen inboezemen, want Hij kent de weg! Hij is zelf die weg gegaan: van die donkere vrijdag en het duistere graf, naar het Licht van Pasen. De weg van het lijden, de dood en de opstanding: Hij is die weg ten einde gegaan. De Goede Herder heeft een stem gekregen in Jezus van Nazareth en Hij roept. Hij roept mensen van allerlei slag: mannen en vrouwen, apostelen en leerlingen, gezonden en zieken, tollenaars en zondaars. En met de keuzes van de apostelen breidt die kring zich steeds verder uit: over de grenzen van Israël heen naar alle uiteinden der aarde. Niemand hoeft zich buitengesloten te voelen.

Die roepstem van de Herder herinnert ons aan een fundamentele eigenschap van ons bestaan en onze identiteit: wij worden geroepen. Dat veronderstelt een dialoog, dat veronderstelt een dynamiek van luisteren, begrijpen en vervolgens antwoorden. Dat betekent de afwisseling tussen luisteren en spreken. Wij zijn dialogerende en sociale wezens. Het is een mooie gedachte om naar de Herder te luisteren en ons vertrouwen in Hem te stellen. Dat is mooi, want wie kun je nog vertrouwen? Wie vertelt de waarheid, wie is werkelijk open en transparant? Er zijn weinig perioden waarin in onze samenleving het vertrouwen in mensen zo snel verdampt is.

Maar Johannes gaat in zijn brief, de tweede lezing, een stap verder. Want als wij leerlingen zijn van die Goede Herder, kunnen we ons aan Hem spiegelen. Als Hij leeft in ons en ons tot nieuw leven brengt, dan zegt dat veel over het leven dat wij van Hem hebben ontvangen, ons ‘Paasleven’ zogezegd. In Pasen is geopenbaard wie wij zijn. Dat de wereld dat niet altijd begrijpt en ons niet ziet zoals wij werkelijk zijn, moet ons niet verontrusten. De kracht die aan ons is toevertrouwd en waar Petrus in de Handelingen van getuigt, is een kracht voor nieuw leven.

We willen niet alleen luisteren naar de stem van de Goede Herder, maar ook zelf die stem zijn. Een stem die mensen begeleidt bij hun overgangen, niet alleen van dood naar leven, maar bij zoveel overgangen die mensen meemaken. Iedere overgang brengt spanning en risico met zich mee: want liever blijven we steeds in dezelfde weide. Maar soms moeten we een overgang maken. Het vertrouwen in de Goede Herder zegt ons dat we elkaars herder en hoeder mogen zijn, dat we geroepen worden om het vertrouwen van mensen te versterken en te verdiepen. Wij zijn geroepen om elkaar te vertrouwen en met elkaar de overgangen mogelijk te maken. In onze kerkgemeenschap hebben we allen die opdracht: de stem van de Goede Herder te laten klinken. Laten we met zicht op Pinksteren bidden om wijsheid van de heilige Geest, opdat we die wijsheid ontvangen om die stem voor elkaar en voor anderen te zijn! Amen

Verkondiging derde zondag van Pasen, 18 april 2021

Lezingen
Handelingen 3, 13-15.17-19
Psalm 4
1 Johannes 2, 1-5a
Lucas 24, 35-48

Welkom
Welkom bij deze nieuwe ontmoeting met de verrezen Heer. Wij eten en drinken met Hem. Iedere eucharistie herinnert ook aan dit verhaal: wij ontvangen het Brood uit de hemel, wij ontvangen het uit zijn handen. We vieren dat Hij met ons aan tafel zit, met ons spreekt en met ons eet en drinkt. Samen eten en drinken is het leven delen, verhalen vertellen, je emoties delen, verdriet en vreugde. Dat de Emmaüsgangers Hem hebben herkend bij de maaltijd en dat er ook vandaag gegeten wordt, betekent de kracht van de maaltijd. Of het nu een uitvaart is of een huwelijk: traditioneel hoort daar een maaltijd bij. Daar wordt het leven gevierd en herdacht.

In deze coronatijd hebben veel mensen aan den lijve ondervonden hoe saai het is om alleen te eten: restaurants in verpleeghuizen waren gesloten, restaurants in de stad zijn gesloten. Deze sociale armoede belemmert menselijke uitwisseling. Des te waardevoller is deze maaltijd waarin Christus zich toont. Mogen wij daar kracht aan ontlenen.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Twijfel is modern. Een kritische en zelfs sceptische houding wordt gewaardeerd. Het is de houding van een moderne journalist, een onderzoekende wetenschapper, een kritisch en assertief Kamerlid. Vragen stellen bij feiten en gebeurtenissen. Niet goedgelovig zijn, maar juist voorzichtig en twijfelend: dat is de houding van de moderne mens. We kunnen gehecht zijn aan onze twijfel en onze scepsis.

Een twijfelende gelovige vinden we meestal aardiger dan iemand die beweert het allemaal zeker te weten. Als ons door buitenstaanders naar ons geloof in de verrijzenis gevraagd wordt, zijn we vaak geneigd om dit zo klein mogelijk te houden. We houden graag een slag om de arm. Toch laat het verhaal van het evangelie, het slot van het evangelie volgens Lucas, vandaag niets aan duidelijkheid te wensen over: dichte deuren worden geopend, de wonden van de gekruisigde zijn zichtbaar, Hij eet met hen. De woorden van Jezus blijken de vervulling van de oude beloften in het Eerste Testament.

Dit verandert de leerlingen zelf: zij worden getuigen voor alle volkeren. Zij verbergen zich niet meer, zij zaaien geen twijfel, maar zij verkondigen een visie. Het effect van dit getuige-zijn lezen we in de toespraken waarmee het boek van de Handelingen der Apostelen opent: Petrus spreekt tot de menigte, tot de overheidspersonen en tot de Joodse leiders. Dezen weten zich geen raad met deze lieden die aanvankelijk angstige leerlingen waren die zich verborgen hielden, maar nu ineens verkondigend en genezend rond gaan door de stad. Deze getuigen houden de leiders een spiegel voor: de tragische gebeurtenissen rondom Jezus zijn ooit voorzegd door de Schriften: dat ontlast de schuldigheid van de Joodse leiders. Gods Belofte is vervuld in het leven en sterven van Jezus. Die vervulling geeft ruimte voor nieuw leven.

Dat betekent voor ons dat we mogen zeggen dat alle gebeurtenissen die we in de wereld meemaken, hoe tragisch die ook zijn, ons niet los maken van de barmhartigheid van God. Die blijft altijd de mensheid omarmen. Dat geeft rust en vrede in tijden van onrust. Die rust mogen wij verkondigen! Wij die wekelijks, ondanks de beperkingen, samen komen om als gemeenschap te luisteren, te bidden en te eten van het Brood van Gods barmhartigheid, wij zijn geroepen en gezonden als getuigen van die vredevolle boodschap. Of blijven wij zaaiers van twijfel? We zien in deze maanden hoe twijfel mensen onzeker maakt en wantrouwen voortbrengt. Mensen worden opstandig en onzeker. Zij aanvaarden niet meer de werkelijkheid van de pandemie en de gevolgen voor ons samenleven. Ze willen weer terug naar de gewone samenleving. Dat is begrijpeljk, maar de vraag die wij hier stellen is: waar vinden we nu werkelijk onze rust en onze vrede? De onrust die we om ons zien, heeft invloed diep in de harten van mensen. Ik spreek hen in allerlei pastorale ontmoetingen, zowel binnen onze parochie als daarbuiten.

Rond de tafel van de eucharistie beseffen wij dat we hier onze bron van rust en vrede vinden: als leerlingen bij elkaar, rondom het Woord dat tot ons spreekt en rondom het Brood dat ons voedt. Wanneer Jezus binnenkomt, zegt hij tegen zijn leerlingen: “Vrede zij U”. Ervaren wij hier die vrede? Beschouwen we het Evangelie als een Woord dat ons die vrede brengt? Beschouwen we het Brood dat we ontvangen als het Brood van die Vrede? Nemen we die vrede ook mee naar huis en delen we die met de mensen om ons heen? Dat is wat de leerlingen maakt van twijfelaars tot getuigen. Zij hebben die vrede in de kern van hun bestaan ontvangen en dat heeft hun wezen, hun identiteit veranderd. Ook wij worden hier weer opnieuw vandaag tot getuigen gemaakt. Dat kunnen wij zijn, vandaag, hier en nu, maar ook morgen en alle dagen. Amen