LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging zevende zondag van Pasen, 16 mei 2021

Lezingen
Handelingen 1, 15-17.20a.20c-26
Psalm 103
1 Johannes 4, 11-16
Johannes 17, 11b-19

Welkom
Welkom allen om deze zondag van de leegheid te vieren. We vieren een tussenzondag: na Hemelvaart en vóór Pinksteren zijn we als de leerlingen van Jezus op onszelf aangewezen. Kunnen we dat aan? Kunnen we de wereld aan?

De politiek is verdeeld en versplintert telkens verder. Het Heilig Land staat bol van geweld. Wat is de weg van de mensheid, wat is mijn eigen weg? Geloven we in de toekomst? Jezus belooft ons vandaag vreugde en waarheid. Hoe is dat bedoeld? Waar en hoe kunnen wij die waarheid leren? Waar en hoe kunnen wij die vreugde vinden? Laat ons verstaan! In de leegte die we vandaag ervaren, die we vaak kunnen ervaren in ons leven, in de wereld, bidden we om de komst van de Geest van Christus die ons kan helpen onze opdracht in de wereld te verstaan.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Never change a winning team. Het twaalftal apostelen heeft echter weinig van een winning team. Ze zijn verdeeld geraakt en de meesten van hen hebben Christus aan het kruis in de steek gelaten. Ze hebben zich angstig en vol schaamte verstopt in de Bovenzaal en wachten op wat komen gaat. Gaat er nog iets komen? Verwachten ze nog iets? Na de vredevolle en vreugdevolle ontmoetingen met Christus die ze amper konden begrijpen, is het weer stil geworden. Hij liet zien dat Hij leeft? Zichtbaar en tastbaar was Hij bij hen. Hij at met hen en ze konden zijn wonden nog zien. Maar de goede oude tijd is niet teruggekeerd. De jaren van het rondtrekken door Galilea met de woorden en de wonderen. Het is stil en leeg geworden. De laatste ontmoeting op de Olijfberg waar een wolk Hem onttrok aan hun ogen, was het laatste dat ze van hem gezien en gehoord hebben. Is het nu allemaal voorbij? Ze hebben weinig anders dan de herinnering aan zijn laatste woorden. We hebben daarvan een fragment gehoord in het evangelieverhaal. Woorden die in hun hart gegrift staan: eenheid, vreugde, waarheid en toewijding. Grote woorden waarvan de leerlingen nog geen idee hebben hoe ze die vorm moeten geven. Ook voor ons zijn dat grote woorden. We bidden vandaag met de apostelen: laat ons die woorden verstaan!

Dat de leerlingen in het verhaal van de Handelingen overgaan tot het kiezen van een twaalfde apostel, geeft aan dat zij de hoop op een nieuwe toekomst niet hebben opgegeven. Pinksteren is nog niet aangebroken en toch durven de apostelen het aan deze stap te zetten. Judas is weggevallen en heeft een lege plaats opengelaten. Het twaalftal is niet zomaar gekozen door Jezus: het is een teken dat Israël niet voorbij is, een teken dat de belofte niet voorbij is. God vernieuwt zijn volk en de twaalf zijn daar getuigen van. Dus de lege plaats moet worden opgevuld. Dat apostelen tot die keuze overgaan, laat zien dat zij geloven in een toekomst. Het twaalftal moet hersteld worden. Het twaalftal heeft een opdracht voor de toekomst. Ook al begrijpen de apostelen nog niet welke taak en welke toekomst. Zij maken zich klaar om die te verstaan! Er zijn verschillende kandidaten en Matthias wordt gekozen. Waarom Matthias? Er is geen duidelijke reden: de heilige Geest inspireert de verkiezing. Hoe zal deze jongeman zijn plaats hebben ingenomen: zal hij zich een tweede keus gevoeld hebben? Hij was een van de leerlingen in de wijdere kring om Jezus. Zou hij altijd verlangd hebben apostel te zijn? Wij kunnen ons verplaatsen in deze Matthias. Enerzijds wordt voor ons een keuze gemaakt: de meesten van ons zijn bij geboorte opgenomen in de kerk, de gemeenschap van apostelen. Anderen hebben zelf gekozen. Maar allen voelen we een verlangen om te verstaan in een onrustige wereld. We willen verstaan hoe we getuigen kunnen zijn.

Het aanknopingspunt dat Jezus geeft is om de eenheid te bewaren. Jezus bidt dat zij één mogen zijn. Een gebed dat in onze tijd natuurlijk de christelijke kerken betreft, maar het gaat ook om onze eigen eenheid, hier in onze eigen geloofsgemeenschap. Hoe kunnen wij de eenheid bewaren? Hoe kunnen we zorgen dat de gemeenschap niet uit elkaar valt? Dat is lastig als er veranderingen in ons pastoraal team plaats vinden. Hoe moeten we die nu weer verstaan? Het gaat ook om de eenheid in je eigen leven: hangen alle elementen en aspecten van het leven met elkaar samen? Is er een gemenschappelijk fundament van waaruit je alles denkt en doet? Is er een innerlijke eenheid?

Laten we ons spiegelen aan Matthias die geroepen is om de lege plek in te nemen. We worden allen geroepen om in de lege plek een bijdrage te leveren aan de geloofsgemeenschap. Want in eenheid van die gemeenschap is de bron van vreugde te vinden. De vreugde die Jezus belooft, is die van de eenheid. Als we elkaar loslaten, zal de vreugde verdwijnen. Het is een vreugde als we elkaar weer zien, dat moet de ondertoon zijn van het vieren in de kerk en van het samen activiteiten ondernemen: een koor, een werkgroep, een bezoekgroep enz. Dat geeft vreugde. Dan zal de Geest dit alles vruchten laten dragen, vruchten die blijvend zijn. Vruchten van eenheid en waarheid. Blijf dus niet verweesd achter. Maar versta je roeping en opdracht om net als Matthias in de leegte die er is een plek in te nemen. Mogen wij op die manier onze roeping verstaan. Amen

Verkondiging Hemelvaart van de Heer, 13 mei 2021

Lezingen
Handelingen 1, 1-11
Psalm 47
Efeziërs 4, 1-13
Marcus 16, 15-20

Welkom
Deze veertigste dag is de dag van het afscheid: Pasen komt in een nieuwe fase. Jezus geeft als het ware de laatste instructies en keert terug naar de Vader. Er is voldoende uitgezaaid waar de apostelen en leerlingen verder mee kunnen werken. De wereld wordt aan hen toevertrouwd: "Mannen van Galilea wat staan jullie naar de hemel te kijken?"

Waar richten wij onze blik op? Vandaag kijken we naar Jeruzalem en het heilig Land waar de hemel verstoord wordt door raketten en geloei van sirenes, beelden van dood en verderf. Ook waar Joden en Palestijnen in steden samenleven, lopen de spanningen uit op geweld. Laten we in deze viering bidden voor vrede en beseffen hoezeer vrede kostbaar en kwetsbaar is. We houden een moment stilte in acht voor de vrede in het Heilig Land.

Homilie
De mensen in Israël/Palestina kijken deze dagen met angstige ogen naar de hemel. Er dalen raketten neer die dood en verderf zaaien. In de hemel klinken sirenes en angstaanjagende geluiden die een inslag aankondigen. Mensen vluchten hun huizen uit en verbergen zich in schuilkelders. Oorlogstaferelen! Tientallen doden zijn al gevallen. Het Heilig Land wordt opnieuw verscheurd door haat, geweld en onderdrukking. De aanleiding vormen huisuitzettingen in Oost-Jeruzalem. Het is een vorm van apartheid, zoals door een aantal internationale vredesorganisaties, zoals Pax, is uitgesproken. Het lijkt weer opnieuw alsof de Heer de aarde heeft verlaten om haar in de steek te laten. Terwijl de hemel de koepel is die de aarde omspant en veiligheid zou moeten bieden, is de hemel voor de inwoners van Jeruzalem, Tel Aviv en Gaza de richting vanwaar de aanvallen komen. Welke zin heeft ons Paasfeest, en deze Hemelvaart in de context van geweld en oorlog? Laat de Heer ons weer aan ons lot over en legt Hij de geschiedenis in onze machteloze handen? Wat schieten we daarmee op?

Toch worden de leerlingen de wereld ingestuurd. Want niet op de hemel dienen zij hun blik te richten, maar op de wereld. De leerlingen worden door de engelen op het spoor van naastenliefde gezet. In de wereld moet het evangelische leven gestalte te krijgen. In die wereld levert de christelijke gemeenschap een bijdrage aan het menselijk samenleven. Vaak moeten we ons jammerlijk falen erkennen, zoals nu in het Heilig Land, waar grove onrechtvaardigheden plaatsvinden. De internationale gemeenschap is onmachtig. De stemmen van kerkelijke en religieuze leiders die oproepen een einde aan het geweld te maken en te bouwen aan een vredige en rechtvaardige samenleving, verstommen tussen het geweld. Twee volken en vele andere bevolkingsgroepen daartussen strijden om ruimte te vinden om te leven. Iedere groep heeft een eigen pijnlijke geschiedenis van onderdrukking en vervolging. Die geschiedenis van Israëli en Palestijnen is een slechte basis om een toekomst op te bouwen. Daar is meer voor nodig.

Toch opent de Heer met zijn Hemelvaart een gezicht op een toekomst van vrede. Een visie die vertrouwen geeft, ook al zien wij momenteel geen mogelijkheid tot vrede. In zijn vertrek naar de hemel, gaat Hij ons voor. Hij duidt ons de richting aan waarheen de mensheid ondanks alles toch op weg is, terwijl we nu een neergang en een ondergang zien in oorlog en geweld. Zoals we in het afgelopen jaar veel neergang gezien hebben, zal er een opgang volgen. Christus die neergedaald is in de dood, is opgestaan tot nieuw leven. Deze opgang wordt vandaag voortgezet in de richting van de eenheid met God. Hemelvaart is niet het vertrek van Jezus naar een nieuw adres, maar Hij schept ruimte voor de mens bij de Vader. Christus die Gods Zoon en de Mensenzoon is, komt thuis bij de Vader waar ook de mensheid ooit vrede zal vinden.

Moge dat besef ons nog krachtiger maken om te waken voor de vrede, daar waar mogelijk. Want dat is onze opdracht. Niet alleen geweld moet stoppen, maar ook ongerechtigheid en onderdrukking. Op deze Hemelvaart zijn we getuigen dat de hemelse vrede bestemd is voor de mens op aarde en dat we geroepen zijn die vrede op te bouwen. Bidden we dat de Heilige Geest de mensheid en de plaatselijke en internationale leiders zal inspireren! Amen

Verkondiging zesde zondag van Pasen, 9 mei 2021

Lezingen
Handelingen 10, 25-26.34-35.44-48
Psalm 98
1 Johannes 4, 7-10
Johannes 15, 9-17

Welkom
Welkom bij deze nieuwe ontmoeting met de verrezen Heer. De beelden in het evangelie die we de laatste weken kregen, lichten toe wie Jezus voor ons is en worden nu verdiept naar vriendschap. Hierin komen alle beelden samen. Juist nu we ons voorbereiden op zijn Hemelvaart beseffen we dat niet zijn zichtbare aanwezigheid ons die vriendschap geeft, maar het ontvangen van zijn woord en zijn leven in het sacrament. Dat vieren we vandaag: wij zijn vrienden in deze wereld die de levenwekkende kracht van Hem uitdragen in woord en daad. Bidden wij om ruimte voor Hem te maken.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Vele woorden kunnen voor de liefde gebruikt worden. Liefde is een zeer rijk begrip waar enorm veel dimensies aan vast zitten zodat we er niet over uitgepraat raken. We weten dat de liefde de kernboodschap van het evangelie is, maar toch zien we om ons heen dat in deze wereld, en ook in de christelijke gemeenschappen van de kerken de liefde niet altijd te vinden is. Waarom is deze opdracht van Jezus die voor iedereen zo vanzelfsprekend is, toch zo moeiljk en zo onhaalbaar?

In zijn encycliek Deus caritas est heeft Paus Benedictus dit als kerngedachte van zijn hele pausschap gemaakt. Goed om te realiseren dat voor de paus de kern van onze christelijke boodschap is, dat God liefde is. Hij geeft niet alleen liefde en zegt niet alleen dat dat we elkaar moeten beminnen, maar Hij ís de liefde. Waar liefde is, is Hij aanwezig. Wie niet in God gelooft, zegt Johannes, gelooft eigenlijk niet in de liefde. En dat is een treurige zaak. In zijn encycliek onderscheidt paus Benedictus een aantal woorden die verschillende aspecten van de liefde duidelijk maken. Er is de liefde die vooral gericht is op de naastenliefde, de hulpverlening, de zorg voor anderen, inclusief mantelzorg. Het is de caritas of philia die ons tot broeders en zusters maakt van hen die in nood verkeren. We zijn geen professionele hulpverleners die een taakomschrijving moeten vervullen, maar we zijn mensen die zich het lot van een ander aantrekken, omdat we onszelf in de ander herkennen. Anders dan protocolvreters die alleen kijken of er aan regels wordt voldaan, zijn we oplossingsgericht. We zoeken manieren om iemand te helpen, ook als we bepaalde grenzen in afspraken moeten oprekken. Soms wordt er van ons geprofiteerd en kloppen de verhalen die mensen ons op de mouw spelden niet helemaal, maar toch blijven we van de goedheid van de ander die in nood is uitgaan. Dat uitgangspunt is ons te dierbaar. Dat willen we ons niet laten afnemen. Echte liefde verdraagt het ook dat er soms van geprofiteerd wordt. Een mens in nood heeft niet altijd de luxe om volledig open kaart te spelen. De omstandigheden zijn soms erg ingewikkeld. Pijn van het verleden, schaamte rond gebeurtenissen, trauma’s die zijn opgelopen. De liefde is dan helend.

Er is ook de Eros die met de natuurlijk aspecten van de mens te maken heeft: het verlangen om met de ander samen te zijn. Het is de bron van nieuw leven die uit mensen voortkomt. Hierin schuilt ook de scheppende kracht van de mens; nieuwe wezens kunnen worden geschapen door God, die door deze Eros de mensen met elkaar verbindt. Het is een krachtige liefde die ook uitwassen heeft, maar die de mens tot grote hoogten kan brengen. In het verleden werd Eros slechts gewaardeerd als instrument tot nieuw leven. Maar we hebben inmiddels ook begrepen dat Eros een groot geschenk is, waar de ene mens tot de ander kan komen. Het is communicatie op een existentieel niveau. Mensen mogen ook van elkaars nabijheid genieten, ook van de lichamelijke nabijheid.

Evenzo verbindt de liefde ons met God die de bron is van alles. De Agape houdt ons open voor de band met de Eeuwige. De kern van deze liefde is dat deze om niets geschonken wordt en ook vergevende liefde is. Het wordt toegepast op de relatie van God en zijn volk. Al in het Oude Testament wordt hierover gesproken: het volk vergeet vaak het verbond met God. God roept op tot herstel en wanneer het volk weer de stem van God hoort en verstaat en er naar handelt, is er vergeving, een nieuw begin, nieuw leven. Telkens weer wordt het verbond door het volk geschonden. Het volk kiest zijn eigen weg, maar Gods Agape, die onvoorwaardelijk is, betekent ook dat er ruimte is voor vergeving: telkens wanneer het volk van die weg terugkeert, kan er een nieuw begin gemaakt worden.

Dat nieuwe begin laat Jezus zien in zijn opstanding: ook daarin wordt de vergevende liefde zichtbaar. Jezus ontvangt nadat Hij gedood is, nieuw leven. Hij zendt zijn liefde naar heel de mensheid. Wij zijn geroepen de boodschappers van die liefde te zijn. Laten we ons dus steeds weer verwonderen over de kracht van Gods liefde die voor iedereen bestemd is. Mogen wij beseffen dat waar echte liefde tussen mensen bestaat, God zelf woont en blijft en leven geeft. Laten we die boodschap met kracht uitdragen. Amen