LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 10 maart 2024 – Vierde zondag veertigdagentijd

Lezingen
2 Kronieken 36, 14-16.19-23
Psalm 137
Efeze 2, 4-10
Johannes 3, 14-21

Welkom
Welkom bij deze zondag die naar ons uitroept: vreugde, Zondag Laetare. Het paasfeest komt dichterbij, maar dat is nog lang niet zichtbaar in de wereld. We zijn niet zelf de bron van vreugde. De profeten zeggen ons dat God ons die zal schenken. Het vertrouwen op Gods vrede en vreugde die ons geschonken zullen worden, kunnen ons inspireren bij ons leven en ons handelen. We leven daarom niet uit angst en wanhoop, maar vanuit de hoop op vrede. Dat heeft ook Jezus geïnspireerd. Zijn hoop heeft Hem helpen kijken voorbij het kruis. Zoals in de woestijn God nieuwe wegen schonk, zo zijn er ook voor ons wegen voorbij oorlog en geweld. We bewandelen de weg van de hoop, de weg van het geloof, de weg van de liefde tegen de duisternis in, want we weten: God leeft en zal de mensheid thuisbrengen. Maken we ruimte in ons hart voor een zelfonderzoek over de stand van zaken van ons eigen leven vandaag, of we die hoop nog kunnen vinden in ons hart.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
De spiraal van geweld lijkt de wereld te beheersen. De krachten die nu bezig zijn om de volkeren te verdelen en tegen elkaar uit te spelen, lijken de overhand te hebben. De goede krachten lijken machteloos en de grootste stem lijkt die met gemakkelijke, snelle en harde oplossingen te zijn. Grote woorden lijken tekenen te zijn van leiderschap dat mensen verlangen. Het kan verleidelijk zijn te luisteren naar deze stemmen. Daadkracht lijkt zich onze wereld vaak te vertalen in geweld. Die hardheid lijkt wel besmettelijk en steekt op allerlei manieren van grensoverschrijdend gedrag de kop op. Mensen denken zich van alles te kunnen permitteren jegens anderen. Daar wordt dan weer fel op gereageerd op een manier die misschien wel net zo gewelddadig is, door mensen meteen en volledig te cancelen. Zo’n veroordelende houding nemen anderen dan weer over zonder echt zelf na te denken of alle informatie wel klopt.

De menswaardigheid en de menselijkheid staan onder druk. Mensen worden gereduceerd tot kanonnenvlees, tot ongewenste individuen, tot lustobjecten. Het lijkt wel alsof we niet anders naar mensen kunnen kijken. Het is als de giftige slangen waar Jezus in zijn nachtelijk gesprek met Nicodemus naar verwijst. Hij herinnert aan het oude verhaal van de woestijn waar giftige slangen het volk bedreigen. In de woestijn voelt de mens zich kwetsbaar. Hoe kun je je verdedigen tegen zo’n bedreiging die als het ware uit het niets op je af komt? In de woestijn kun je nergens meer schuilen. Maar wees eerlijk: we kennen onszelf goed genoeg om te beseffen dat er giftige slangen in onszelf leven, die stem geven aan de boosheid en angst in ons eigen hart. Die slangen kunnen ons eigen hart en leven infecteren en maken dat ook wijzelf in ons denken en spreken met hardheid en negativiteit de samenleving bezien en mensen boordelen. Het medicijn van Mozes was om de slang hoog op een stok te plaatsen en de daardoor te ontmaskeren. Datzelfde medicijn zal op Goede Vrijdag door Christus zelf toegepast worden. Zijn boodschap van het kruis is: kijk waar het geweld in de wereld en de boosheid in het hart van de mensheid toe zullen leiden: tot de dood van een rechtvaardige, tot de eliminatie van de gerechtigheid. Dit is wat gebeurt als de mens geen andere wegen inslaat.

De spanningen rond Jezus nemen toe. Er zijn Schriftgeleerden zoals Nicodemus die snappen dat de weg van Jezus een weg ten leven is, nieuw leven waarbij de mens zich kan afwenden van hardheid en geweld, waarbij de mens het eigen hart onderzoekt en speurt naar de hoeken en gaten waar de giftige slangen van boosheid zich ophouden en zich verstopt hebben. Er zijn desalniettemin ook Schriftgeleerden die vasthouden aan hun oordeel en hun veroordeling van alles en iedereen die niet precies doet wat de moraal voorschrijft. Die afwijzende en veroordelende houding is niet de houding van Jezus die juist mensen geneest opdat ze een nieuw weg kiezen. Natuurlijk moeten mensen hun geweten onderzoeken en van verkeerde wegen terugkomen, maar heeft het zin om mensen buiten de orde te plaatsen en hen compleet af te wijzen? Wij zijn onderweg naar Pasen. Deze periode is voor ons als een woestijn waar leegte en dorheid de toon zetten. Maar we maken daar ruimte voor een andere boodschap. Van ons wordt gevraagd als leerlingen van Jezus te reageren op wat in de wereld aan de orde is, op wat in onze samenleving gebeurt. Reageren we net als de giftige slangen die harde taal van veroordeling spreken? Op die manier schenden we het heiligdom van de Heer, omdat de mens als kind van God het heiligdom van de Geest is. Wij zijn onderweg naar Pasen en komen op die weg langs het Kruis van Christus. Dat kruis is een waarschuwing om ons niet op de weg van haat en veroordeling mee te laten slepen. We zullen een nieuw leven ontvangen met Pasen. Laten we ons daarop richten, dat is ons kompas, dat is de bron van hoop. Met die boodschap mogen we elkaar bemoedigen op weg naar Pasen. Amen