LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 3 maart 2024 – derde zondag veertigdagentijd

Lezingen
Exodus 20, 1-17
Psalm 19
1 Korinthe 1, 22-25
Johannes 2, 13-25

Welkom
Op weg naar Pasen brengt de liturgie ons vandaag naar de tempel in Jeruzalem. In de tijd van Jezus was dat een machtig bouwwerk waar de herinneringen aan de bevrijdende geschiedenis van God met zijn volk levend worden gehouden. Wat in de Tien Geboden van de eerste lezing in woorden is uitgedrukt, wordt in de tempel zichtbaar. Geloof in God staat voor bevrijding, trouw en leven van liefde. Daaruit volgen de Tien Geboden als richtingwijzers in een harde, gewelddadige wereld. De tempel is de ruimte waar dat als het ware ingeoefend wordt: mensen trekken er naar toe en als volk bevestigen zij het verbond tussen henzelf en God. Zij brengen offers, dat wil zeggen, hun leven plaatsen zij in het licht van dat verbond.

Zo komen wij hier in onze tempel om uit te spreken dat ook wij ons leven willen begrijpen als Gods instrument van vrede en gerechtigheid. Geloven wij eigenlijk nog in die vrede? Het is Gods vrede waarop wij ons leven bouwen. Laten we dit uur de ruimte maken om die vrede te ontvangen in de eucharistie om daar ons leven op te bouwen.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
De woede die zich van Jezus vandaag meester maakt in de tempel, is een wonderlijke uitbarsting van boosheid die haaks lijkt te staan op het gebruikelijke beeld van de zachtmoedige verkondiger en wonderdoener die vrede verkondigt. In het evangelie van Johannes volgt deze scene in de tempel meteen op de bruiloft van Kana. Daarmee wordt de toon gezet van de verkondiging van Jezus die nu een aanvang neemt volgens Johannes. In de andere drie evangeliën gaat de tempelreiniging vooraf aan het daadwerkelijke sterven van Jezus aan het kruis. Hier is het een openingsscene van Jezus’ leven. We kunnen ons afvragen wanneer Jezus dit nu precies gedaan heeft. Is het wel echt op deze manier gebeurd? Het evangelie gaat echter niet over de juiste historische datering, maar om de vraag naar de betekenis van dit gebeuren.

Voor Johannes is het hele leven van Jezus een weg naar Goede Vrijdag en Pasen. Wij als leerlingen begeleiden Hem op die weg en beseffen dat ook ons eigen leven een voortdurende weg naar datzelfde Pasen is. Nu in deze veertigdagentijd beleven we dit door van week tot week en misschien wel elke dag een moment van bezinning te hebben over de richting van ons leven. De kern van de boodschap van deze zondag is dat de mens geroepen is zelf een bouwwerk van gerechtigheid te zijn. De eerste lezing van de Tien Geboden herinnert ons aan de bevrijding uit de slavernij. Het volk vindt zijn weg en slaat de richting van het beloofde land in. In die woestijn beseft men dat vrijheid ook een opdracht is, een opdracht om elkaar te bevrijden. De dubbele richting van de geboden, wordt door Jezus samengevat in zijn dubbelgebod van de liefde: heb God lief en de naaste als jezelf. Vrijheid is niet een persoonlijke ruimte om te doen waar je zin in hebt, maar het is de ruimte van liefde voor de naaste en de ruimte om aan gerechtigheid te bouwen.

In de Tien Geboden horen we de stem van God zelf. Volgens de traditie zijn deze woorden door God zelf gegrift in de stenen tafelen. Dat betekent dat God deze geboden in ons eigen hart heeft geschreven. Het zijn fundamentele regels die heel de mensheid bijeenhouden. Op die manier vormen deze woorden een bouwwerk van de menselijke samenleving. Maar ook in het klein, de kring van je gezin, van je huishouden of van je vrienden, bouwen we op deze Tien Geboden van openheid, eerlijkheid en eerbied voor elkaar. Deze Tien Geboden als hart van Gods onderwijzing worden in iedere synagoge bewaard in de Ark. Telkens wanneer deze Ark geopend wordt, komt Gods aanwezigheid over de gelovigen. Men gaat staan en wordt stil en men begroet God in zijn Woord. De tempel in Jeruzalem is het zichtbare bouwwerk van waar die woorden van God voor staan. De geschiedenis van de bouw van de tempel bevat een belangrijke waarschuwing die ook voor ons, die zo van onze kerkgebouwen houden, van belang is. Hoe mooi het gebouw ook is, het centrale teken in de kerk is het kruis. Zoals Paulus schrijft in zijn zijn brief aan de Korinthiërs: we verkondigen niets meer en niets minder dan het kruis.

Ik zag dat ook terug bij de beelden van de begrafenis van Aleksei Navalny afgelopen vrijdag in Moskou. Ik vond dat zeer indrukwekkend. Navalny heeft het geloof omarmd de laatste jaren. Hij werd ook als christen begraven. Voor mij spraken de beelden van een enorme spanning. Een grote politiemacht was op de been. Duizenden mensen hadden zich verzameld bij de kerk waar het kruis duidelijk zichtbaar was. Bij de processie naar de begraafplaats baande het kruis de weg door de menigte. De priester was in het wit gekleed, een verwijzing naar Pasen. De roep van het volk klonk voor mij als de stem van Pasen die aankondigt dat deze periode van duisternis en onderdrukking tot een einde zal komen. Goede Vrijdag is nog niet ten einde, maar Pasen gloort in het geloof van hen die het Kruis gezien hebben en gevolgd zijn.

In deze veertigdagen tijd gaan wij op weg naar het kruis. Dat kruis zien we op talloze manieren in onze samenleving: mensen die lijden, mensen in oorlog, mensen die lijden aan zinloosheid, de natuur die schade lijdt. In zijn tempelreiniging protesteert Jezus tegen de machten die van de mens maken tot een handelaar, iemand die het op een akkoordje gooit met de donkere machten. Voor Jezus is de mens geroepen om te leven uit Gods gerechtigheid en deze niet te manipuleren. Wij wanhopen niet. Wij worden in deze kerk gevoed door Gods Tien Geboden en door Gods Brood van leven. Wij getuigen van de roeping van de mens tot Gerechtigheid. Ondanks de duisternis zien we de ochtend van Pasen al komen. Het kruis van Christus getuigt daarvan. Wij bewaren deze hoop als bron van geluk en vrede. Amen.