LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 14 januari 2024 – tweede zondag door het jaar

Lezingen
1 Samuel 3, 3b-10.19
Psalm 40
1 Korinthe 6, 13c-15a.17-20
Johannes 35-42

Welkom
Na de kerstcyclus begint het liturgiejaar aan de gewone reeks zondagen en het begint vandaag met roeping. We mogen ons realiseren dat geloven begint met de ontdekking dat we geroepen zijn. Natuurlijk heeft dat alles te maken met wat we zelf verwachten in het leven. Het wordt ons ook gevraagd bij een nieuw jaar: Wat hoop je van dit komende jaar? Welke plannen heb je? Wat wil je dit jaar bereiken? Die vraag kunnen we ons ook als gelovige stellen en we kunnen voornemens maken: ik wil nu eindelijk eens dat ene boek lezen, of dat bepaalde Bijbelboek uitpluizen. Of ik wil die of die taak in de parochie op me nemen. Heeft u al wat bedacht?

Bijbelverhalen gaan over de dialoog tussen God en mensen. Het is een innerlijke dialoog. We horen een stem in ons hart en daar denken we dan over na. Wat is dan ons antwoord? In deze eucharistie roept de lieve God ons op zijn Woord en zijn Brood te ontvangen. We ontvangen dan zijn liefde, als geschenk en opdracht. Moge de Geest ons verlichten om die opdracht te verstaan.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Horen en zien hebben vandaag met de twee belangrijkste zintuigen in deze Bijbelverhalen te maken. Samuel moet leren luisteren. Hij verblijft in de tempel, maar ook dan is het geloof nog niet vanzelfsprekend. In het evangelie zien de eerste leerlingen Jezus voorbij gaan. Johannes de Doper helpt hen om in Jezus God zelf te herkennen. Hoe is het met onze luistervaardigheid en met ons gezichtsvermogen gesteld?

De jongen Samuel groeit op in de tempel. Dat zal wel een goed voorbeeld van een gelovige opvoeding zijn, zul je denken. Zo simpel blijkt het niet te zijn. Geloven is meer dan Bijbelverhalen en de catechismus goed leren. Samuël heeft ongetwijfeld van de priester Eli diens lessen over de geschiedenis van Israël geleerd. Hij kent de verhalen van de bevrijding uit de zondvloed van Noach door de Ark, de keuze van Abraham voor de ene God die hem een nieuw leven geeft in Kanaän. Hij kent het verhaal van de bevrijding uit de slavernij van Egypte door Mozes en de intocht in het Beloofde Land onder leiding van Jozua. Het zijn mooie verhalen, maar Samuel hoort ze maar met één oor. Het zijn verhalen van het verleden. Hij verstaat nog niet wat ze met hem zelf te maken hebben. Waarom zou hij als Noach, Abraham, Mozes of Jozua zijn? Hoe zou hij zich kunnen vergelijken met de groten van de geschiedenis van Israël?

Samuel is trouwens niet de enige die in de tempel wordt opgevoed. De priester Eli heeft nog twee eigen zonen: Hofni en Pinechas. Zij zullen net als Samuel opgevoed zijn met de verhalen van Israël. Waarom zou de adoptiezoon Samuel nu de uitverkorene zijn en niet de eigen zonen? Het blijkt later dat de twee zonen opgroeien voor galg en rad. Zij zijn een schande voor hun vader door hun liederlijk gedrag. Het is de klassieke waarschuwing die we later ook van Jezus horen: als je denkt dat je aan de goede kant staat, omdat je nu eenmaal van goede afkomst bent, dat je het goed getroffen hebt met jezelf. Dat zal tegenvallen. De gerechtigheid van een mens heeft altijd te maken met eigen persoonlijke keuzes en niet met maatschappelijke status.

De twee zonen van Eli zullen op een ellendige manier omkomen. Het bericht van hun dood zal voor hun vader Eli zijn dood betekenen. Samuel had moeite Gods stem te verstaan, maar hij leert luisteren: “Spreek, Heer, uw dienaar luistert.” Het was Eli die hem hielp met luisteren. Kunnen wij zelf signalen in ons leven begrijpen als stem van God? Hebben wij mensen om ons heen die ons leren luisteren en verstaan? Horen en luisteren: het zijn twee verschillende woorden. Horen is begrijpen wat er gezegd wordt, luisteren is de boodschap verstaan in de context van je leven. In de samenhang met je leven met mensen om je heen, vanuit je geloof, vanuit de opdracht in de samenleving. Net als Samuel kunnen wij antwoord geven als dienaar of dienares. Wij mogen ons leven begrijpen als geroepene van God, als kind van Israël, als mens met een opdracht. Ons leven is meer dan alleen leven voor onszelf.

In het evangelieverhaal lezen we een parallel met kijken en zien. Johannes de Doper wijst op Jezus die voorbij gaat en zegt: “Kijk, daar gaat het Lam Gods”. De leerlingen kijken naar Hem en zien dat zij in plaats van met Johannes de Doper nu met Jezus verder moeten gaan. Zij begrijpen dat hun periode met Johannes slechts een voorbereiding was voor een ander leven, een leven met Jezus zelf.

Hoe kijken wij naar Jezus? Het verhaal van Johannes 1 is een spel met namen en titels: Lam Gods, Rabbi, Messias, de naam Jezus zelf is ook een titel of beter een geloofsbelijdenis: zijn naam betekent: “de Heer redt!” Wie zijn naam noemt, spreekt meteen een geloofsbelijdenis uit. Ook Petrus krijgt een nieuwe naam, Kefas, rots. Het verhaal betekent dus dat ook wij een nieuwe naam krijgen bij onze doop: Kind van God, bemind Kind van God. Net als Petrus zijn wij geroepen een rots voor de ander te zijn, dat de ander op ons kan bouwen. Navolging van Jezus betekent ledematen van Christus zijn. Het betekent dat wij bij hem horen. Dat vieren we als we in de kerk zijn. Dan maken we die eenheid zichtbaar door samen te zingen, te bidden, en het Brood te ontvangen, Het ene Brood verbindt ons met elkaar als symbool voor de ene mensheid. Dat bepaalt onze blik op de wereld: ons geloof helpt ons kijken en zien. Wij zien de wereld met ons geloof. Dan zien we dat ondanks alles de Geest van vrede werkzaam is en mensen onvermoeibaar tot vredeswerk aanzet. We geven de moed niet op. Juist in deze donkere tijden geeft de navolging van Jezus ons de mogelijkheid om een licht in de wereld te zijn. Laten we met moed en vertrouwen in de voetsporen van Jezus en zijn evangelie gaan. Zijn Geest zal ons de weg wijzen. Amen