LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging vijfde zondag van Pasen, 15 mei 2022

Lezingen
Handelingen 14, 21-27
Psalm 145
Openbaring 21, 1-5a
Johannes 13, 31-33a.34-35

Welkom
Welkom bij deze viering. Fijn om weer in uw midden te zijn. We denken in deze paastijd na over de betekenis van de verrijzenis van Christus voor ons vandaag. Het is meer dan een vrome gedachte of een symbool van hoop dat alles beter zal worden. Dat laatste is namelijk moeilijk vol te houden in een wereld van oorlog, een falende overheid en een gebrek aan vertrouwen tussen mensen. De wereld is teruggevallen in onrust en oorlog en we kunnen hier wel net doen alsof onze leven gewoon doorgaat, maar dat is niet zo. Hoe reageren wij als leerlingen van Christus daarop?

En prachtig voorbeeld krijgen we vandaag voorgeschoteld. We moeten daarvoor wel naar Rome. Pater Titus Brandsma wordt vandaag heilig verklaard. We zullen in deze viering nadenken over zijn boodschap voor ons vandaag. Voor hem was de verrezen Christus zijn krachtbron. Ook al ging hij ten onder naar zijn lichamelijke bestaan: zijn geest was ongebroken. Zijn gebed uit de cel van Scheveningen is indrukwekkend: “Nog nooit was u zo dicht bij me.” Hoe is het met onze geest? Putten we kracht uit ons geloof in de verrijzenis?

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
De woorden die de leerlingen van Jezus bewaard hebben en die we deze weken lezen in het evangelie volgens Johannes, klinken hoogdravend en mooi. Maar we moeten beseffen dat deze woorden geschreven zijn terwijl het bloed van het kruis het papier van het evangelie rood kleurt. We herinneren ons de woorden van Thomas: “ik geloof het pas als ik Hem met zijn wonden zie”. Wat is verheerlijking? Dat is voor Johannes het kruis op Goede Vrijdag. Dat wordt zichtbaar juist in de ellende van verraad, verloochening, uitgejouwd worden, gemarteld worden. Zelfs als hij naakt ten aanschouwen van allen die voorbij komen, als een misdadiger tentoongesteld wordt, blijft de liefde in Hem on-uitgeblust. Wie kan dan nog liefhebben? Als je partner je bedrogen heeft: kun je hem of haar dan nog liefhebben? Als je ouders je gedwongen hebben om verkeerde keuzes te maken, of hun liefde onvoldoende hebben getoond, keer je hun dan de rug toe? Als een vriend vergeten is je te feliciteren, laat je dan nooit meer wat van je horen? Menselijke relaties zijn zo kwetsbaar. We zijn zo snel boos. Maar Christus aan het kruis bleef liefhebben.

De oorlog in Oekraïne en Rusland is voor mij een wake-up call: onze samenleving is minder aangeharkt en veilig als die leek. Het geweld ligt om de hoek van de deur, achter de façade van harde woorden en kwetsende humor, ligt geweld op de loer. Het komt erop aan welke keuzes wij maken: iedere dag weer maken we keuzes in het samenleven met elkaar, in het gezin, op school en op je werk. Hoe reageer ik op wat mij gebeurt en mij overkomt? Met boosheid? Of met verzoening? In de donkere periode van de tweede wereldoorlog dreigde de mens verloren te gaan. Dan heb ik het over het geweld en de vervolging van Joden, Roma, Sinti en homoseksuelen, maar meer nog werd het beeld van de mens geweld aangedaan. Met de ondergang van die bevolkingsgroepen werd ook een visie op de mens vernietigd.

Wat is ons mensbeeld? Wat willen we bereiken in het leven? Hoe willen we onze kinderen opvoeden? Dan horen we adviezen: je moet groot en sterk zijn, je moet je de kaas niet van het brood laten eten, je moet net zo hard zijn als de anderen. Het zijn bekende uitdrukkingen die begrijpelijk zijn en ook verstandig, maar het evenwicht dreigt in onze tijd verloren te gaan. Dan verworden deze adviezen tot wetten van de jungle, tot opkomen voor het eigen belang en voor het materieel belang.

Titus Brandsma onderkende al vroeg al vóór de oorlog het gevaar van het nationaal socialisme. Hij analyseerde dat mensbeeld: de übermensch is degene die overwint, “afwijkende soorten” van mensen passen daar niet in en die moeten verwijderd worden. Voor Titus is de optimale mens juist degene die de ander te hulp snelt, die zijn eigenbelang achterstelt ten opzichte van het belang van de ander. Het is de mens die beseft dat hij/zij slechts mens kan zijn als een broeder/zuster die zich verantwoordelijk weet voor de ander en voor het geheel van de samenleving. Dat is een heel ander mensbeeld! Dit is geen algemeen menselijk inzicht: dit is evangelie. Dit is christendom. Dit is wat wij belijden als wij zeggen dat Christus Gods Zoon is, die mens geworden is, die geleden heeft en verrezen is. Wij belijden dat de mens geroepen is om in de voetsporen van Jezus te gaan. Ons leven is niet een voortdurend pogen om ongeluk te vermijden en in een pretpark te leven, maar onze opdracht is om in solidariteit en gemeenschap te leven. Dat proberen we in de kerk te doen als oefenplaats voor de samenleving.

Naast het mensbeeld is ook het Godsbeeld aan de orde. Voor Titus is dat geen vaag gevoel of abstracte gedachte: God is een Vader die leven geeft, God is Christus die in de gevangeniscel in Scheveningen bij hem is, het is de Geest die hem in Amersfoort en Dachau tot spreken en inspiratie brengt terwijl zijn lichaam afgebroken wordt. Zo wordt God concreet in zijn handelen, zoals hier zichtbaar wordt in het brood dat gebroken wordt. Het is Christus die gebroken wordt, maar wij die Hem ontvangen, komen tot nieuw leven. Deze eucharistie is zoals altijd een Paasmaaltijd die ons leven geeft. Dat is echt leven, volkomen leven, een leven uit de liefde van Christus die sterker is dan oorlog en geweld. Ik nodig u uit om zich te verdiepen in het leven van Titus Brandsma en ons geloof te spiegelen aan dat van hem. Amen