LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 6 maart 2022, eerste zondag Veertigdagentijd

Lezingen
Deuteronomium 26, 4-10
Psalm 91
Romeinen 10, 8-13
Lucas 4, 1-13

Welkom aan u allen,
De eerste stap is gezet in de veertigdagentijd. Ik hoop dat het teken van de as u heeft geïnspireerd om zelf keuzes te maken voor de komende weken. We zijn natuurlijk enorm bezorgd vanwege de oorlog in de Oekraïne, maar we hebben ook de opdracht om de onrust in ons eigen hoofd en hart aan te pakken. In deze veertigdagentijd is het de opdracht om de vrede in ons eigen leven te hervinden. De duivel presenteert zich vandaag aan Jezus met zijn verleidingen, zoals hij zich ook aan ons regelmatig presenteert met allerlei verleidelijke mogelijkheden. Wat is ons antwoord? Het evangelie wil onze blik verhelderen om te zien waar de duivel zich ophoudt. Moge deze viering ons sterken en ons inzicht geven in ons eigen leven.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer
De weg naar vrede lijkt afgesloten. Tanks, artillerie en raketten bedreigen het leven van miljoenen. Mensen kruipen in schuilkelders. Honderdduizenden zijn op de vlucht. Nog even en we zullen vluchtelingen uit Oekraïne in onze steden en dorpen kunnen begroeten. De beelden zijn afschuwelijk. Vrede is zo kwetsbaar. Niet alleen vrede in Oekraïne en Rusland, maar ook de vrede in Europa, maar ook in ons eigen leven en ons eigen hart. We voelen ons betrokken en we voelen ons bedreigd.

Vanaf 24 februari ziet ons Europees continent er anders uit. Over en weer klinken verwijten. Putin ziet in Oekraïne en het Westen duivelse krachten aan het werk die de mens schade toebrengen. Voor hem is het westen decadent en losgeslagen van fundamentele christelijke waarden. Hij acht zich de hoeder van deze traditionele waarden die hij ook terugziet bij de patriarch van Moskou. Deze patriarch Kyrill is zelf blij met de machtige positie die hij dankzij Putin kan spelen. Is het een oprecht geloof en een oprechte zorg van Putin? Of is dat misbruik van het christendom? Komt Putin daadwerkelijk op voor een christelijke samenleving of heeft hij zijn ziel als het ware verkocht aan de duivel om een machtige rol te spelen op het wereldtoneel en tenminste voor het oude, oorspronkelijke Rusland de redder des vaderlands te zijn?

Aan onze kant beweren mensen Putin krankzinnig is geworden, of tenminste geradicaliseerd. Sommigen gaan zo ver dat zij alles wat Russisch is afwijzen. De felheid waarmee partijen elkaar benaderen belooft weinig goeds voor de korte termijn.

In het evangelie van vandaag presenteert de duivel zich met zijn verleidelijke voorstellen van eigenbelang, hoogmoed en hebzucht. De duivel richt zich met drie verleidingen aan het adres van Jezus om zijn goddelijke kracht te misbruiken voor zijn eigen voordeel. De afwijzing door Jezus zet de toon voor zijn hele leven. Paulus heeft die houding van Jezus in zijn Filippenzenbrief herkend: “Hij die bestond in goddelijke majesteit, heeft zich niet willen vastklampen aan de gelijkheid met God, maar heeft het menselijke bestaan op zich genomen tot in de dood, de dood aan het kruis.”

Als God ons te hulp komt, gebeurt dat niet door zijn macht in den hoge te gebruiken, maar juist door ons bestaan te delen. In deze crisis waarin we nu verkeren is het verleidelijk om God aan te spreken op zijn goddelijke interventie. “God, red ons uit de nood en grijp in met uw macht.” Als we het evangelie van vandaag goed verstaan, dan kan dat niet ons gebed zijn. Een goddelijke interventie vanuit de hoogte zal niet het probleem oplossen dat de oorzaak is van het probleem: mensen kunnen de aarde blijkbaar niet met elkaar delen. Mensen zien elkaar onvoldoende als broeders en zusters, kinderen van éénzelfde Vader. Zij kunnen dat gelovige fundament niet vertalen naar een vredelievend samenleven. Dat zien we niet alleen in Rusland. Als we eerlijk zijn, herkennen we dat ook bij onszelf. De hardheid en agressiviteit van onze eigen samenleving mogen we niet onderschatten.

Ons gebed vandaag is om krachtig te blijven in het aangezicht van de duivelse machten die we aan het werk zien, in onze wereld en in ons bestaan. Wat doen die duivelse machten? De duivel is degene die blokkades opwerpt: blokkades tussen de mens en God, tussen mensen onderling en blokkades in de mens zelf, die de toegang verliest tot zijn/haar geweten en ziel. Die zich bij zijn/haar handelen onvoldoende laat leiden door wat het geweten voorhoudt en geen acht slaat op de naaste of op God.

Jezus laat zich geen blokkades opleggen: de ruimte die de duivel lijkt te bieden, is een illusie: als Jezus die weg van de macht zou kiezen, zou het hem losmaken van de leerlingen, de mensen die hij gaat ontmoeten, de kwetsbaren, de zieken en bezetenen. Hij zou geen echte boodschap meer hebben voor degenen die zich willen bekeren.

Wij zijn de veertigdagentijd begonnen met as op ons hoofd en we beseffen dat we net zo min als Jezus onze hoop moeten stellen op machtig en heroïsch optreden. Net als Jezus putten we uit het Woord van God. En we vieren de eucharistie als teken van onze nabijheid aan elkaar en onze nabijheid aan de mensen in nood. Die ruimte willen we met elkaar creëren. Dat zal uiteindelijk vruchtbaarder zijn: een geloofsgemeenschap zijn die gastvrijheid biedt aan vluchtelingen, die hier een plek van vrede creëert als tegenwicht tegen de oorlog elders, die hier vrede bewaart als tegenwicht tegen oorlogsgeschreeuw. Onze boodschap is dat er geen weg naar de vrede is, maar dat alleen vrede zelf de weg is. Amen.