LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 25 december 2021, Hoogfeest van Kerstmis

Lezingen Kerstnacht
Jesaja 9, 1-3.5-6
Psalm 96
Titus 2, 11-14
Lucas 2, 1-14

Lezingen Kerstdag
Jesaja 52, 7-10
Psalm 98
Hebreeën 1, 1-6
Johannes 1, 1-18

Welkom
In de stilte van deze Kerstmis verlangen we naar een feestelijk moment met elkaar. In de afzondering van een kleine kring bewaren we een open en ruim hart voor de wereld waarin we leven. Meer dan andere jaren vraagt de samenleving om wat men noemt ‘het kerstgevoel’. Opnieuw leven we onder beperkingen. In plaats van een ontspannen samenzijn rond kerststal en kerstdis, moeten we lastige beslissingen nemen: wie nodigen we uit en wie niet? Toch kiest God zijn woning bij ons. Ook in Coronatijd vieren we dat God nabijheid heeft gekozen bij de mensheid. Dat is een karaktertrek van God: hij blijft niet op afstand, maar woont bij ons. Waar herkennen wij Hem aan? Voor de herders is het kleine Kind het teken. Voor de wijzen is het grote verschil tussen het koningschap van Herodes en de angstige stad Jeruzalem en het vredige samenzijn in Bethlehem de sleutel om God te begrijpen. Voor Maria is de komst van de herders en de wijzen de bevestiging van wat haar en Jozef overkomen is. Kerstmis betekent voor hen een omslag in hun denken over God en dus over de mens. Hoe zit dat met ons? In de beperkingen worden wij uitgenodigd om de grenzeloosheid van de liefde van God te ervaren. Op onze beurt mogen wij deze ervaring delen met elkaar en doorgeven aan anderen: grenzeloze gastvrijheid. Ondanks de beperkingen verliezen we niet het zicht op die grenzeloosheid die bij God altijd mogelijk is.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
De hemel ligt voor de mensheid open. Er zijn meer projecten dan ooit om het heelal te verkennen en de maan weer te gaan bezoeken. Zelfs bestaat het plan om Mars te koloniseren en verdere planeten en hun manen te onderzoeken. Er zijn rijke hobbyisten die een vermogen uitgeven om even in het luchtledige te zijn. Geld speelt blijkbaar geen rol en de vraag of er niet iets beters gedaan kan worden met al dat geld wordt niet gesteld. Ik moet zeggen dat ik er onrustig van word: het gemak waarmee bakken geld worden uitgegeven voor dit soort elitaire uitstapjes roept bij mij morele vragen op. Het universum wordt steeds meer in kaart en in beeld gebracht. Sommige mysteries worden opgehelderd en andere worden alleen maar groter. Het heelal is fascinerend: de kracht van de zon, de groeiende afstand tussen de sterrenstelsels, zwarte gaten. Het is de mens ingegeven om te ontdekken en om grenzen te verleggen. Het is een talent van nieuwsgierigheid en creativiteit. Het heeft de mens veel kennis en macht opgeleverd en de mogelijkheid zich te ontwikkelen en ontplooien. Twee jaar geleden werd er een spectaculaire foto gemaakt van een zwart gat. Goed te zien was de cirkel van materie die opgeslokt wordt door het zwarte centrum waar de onzichtbare ster zich ophoudt. De Nijmeegse onderzoeker Heino Falcke, die deze foto gemaakt heeft, blijkt een gelovig christen te zijn en zelfs lekenpredikant in de Lutherse kerk. Zijn wetenschappelijke ontdekkingen betekenen voor hem een versterking van zijn geloof in een scheppende God. Omdat hij in de ruimte van het heelal een scheppende en liefdevolle God ervaart, is oneindigheid voor hem geen angstwekkende ervaring. Een koning herken je aan zijn paleis, zegt hij. God heeft als scheppende koning het heelal als zijn paleis geschapen: ontzagwekkend en oneindig.

Nu met Kerstmis kiest Hij voor een ander paleis: dat is de stal van Bethlehem. Zijn Zoon die vannacht tussen herders en hun schapen geboren wordt, verschijnt niet met de luister van het heelal: geen eeuwige glorie is zichtbaar in de kribbe. Het is pure menselijkheid. Het is kwetsbaarheid: een klein kind dat afhankelijk is van de voeding door zijn moeder en de bescherming van zijn vader. God gaat hier een grens over: zijn eeuwigheid en zijn oneindigheid treden binnen in onze wereld en in onze beperkte en onvolmaakte menselijkheid. Het is de stal van Bethlehem die God als zijn paleis gekozen heeft: Hij wil wonen te midden van mensen. God is voortdurend bezig grenzen te overstijgen. Zijn bedoeling daarmee is niet om te overheersen of macht uit te oefenen. Juist in het levensverhaal van het Kind van Bethlehem lezen we dat dit Kind voortdurend macht aflegt en de weg van de dienstbaarheid kiest. Deze leidt uiteindelijk tot de dood, de dood aan het kruis. Het paleis dat God in deze nacht kiest, is een plek waar geen ruimte voor Hem is. Hij kiest voor een plek waar Hij eigenlijk niet hoort te zijn. Jozef en Maria vinden geen plek om het Kind ter wereld te brengen. God wordt niet ontvangen; de mensheid accepteert niet dat Hij onze grens overkomt. Het is alsof de wereld uitroept: God, blijf jij maar aan jouw kant en kom onze wereld niet verstoren!” En toch kan de mens niet verhinderen dat God onze wereld binnen komt.

Er is een derde paleis dat God gekozen heeft. God blijft grenzen verleggen en dat is met Bethlehem 2000 jaar geleden niet tot een einde gekomen. Door zijn Woord wil Hij intrek nemen in de mens van vandaag. Ook bij de moderne mens lijkt geen plaats te zijn voor God: gevuld door rationaliteit, door autonomie, door kennis en macht. De mens kan zo vervuld zijn met zichzelf en zijn/haar eigen problemen, dat er geen ruimte meer is voor iets anders, laat staan voor Iemand anders. Deze God nodigt ons uit om als zijn schepselen in zijn voetspoor te gaan en grenzen over te gaan: de grens naar de ander, de grens naar het universum van mensen die een andere leefwereld hebben dan wij, een andere herkomst en achtergrond. Als God bij ons zijn intrek heeft genomen, waarom zou Hij dan ook niet bij anderen willen wonen? De wonderlijke verzameling mensen in de stal van Bethlehem, is net zo wonderlijk als alle mensen die nu voor het scherm gekluisterd zijn of elders in de kerk zitten. Heino Falcke wordt geroerd door het mysterie van het zwarte gat en andere geheimen van het heelal: die grenservaring brengt hem bij zijn eigen ziel, zijn eigen hart. Hij erkent zich als een geschapen kind van God. Die ontdekking maakt dat zijn eigen hart geen eigen zwart gat wordt, dat voortdurend onvervulde wensen heeft, maar juist een hart dat zichzelf wegschenkt. Laten we in die Geest Kerstmis vieren.
Ik wens U Zalig Kerstmis. Amen