LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 18 juli 2021, zestiende zondag door het jaar

Lezingen
Jeremia 23, 1-6
Psalm 23
Efeze 2, 13-18
Marcus 6, 30-34

Welkom
De beelden van het allesverslindende water spoelen langs onze ogen. Duitsland, België, Oostenrijk en Limburg zijn zwaar getroffen. Er zijn veel blijken van medeleven en hulpvaardigheid tussen mensen. Het is een prachtig teken dat mensen elkaar te hulp snellen. Aan de andere kant wordt een journalist op klaarlichte dag in Amsterdam doodgeschoten. Het zoveelste slachtoffer in een lange reeks van geweld. Gisteren werd in de Grote Kerk stil gestaan bij het vele geweld. Een tegenwicht is nodig. Burgers met een religieuze en levensbeschouwelijke achtergrond namen het voortouw om de goede krachten bij elkaar te brengen. Onze viering van de eucharistie is ook zo’n tegenwicht. In ons herdenkingsmaal van de gestorven Christus, komt Hij in ons midden en voedt ons met zijn Geest van verzoening en vrede. Laten we in deze viering stil staan bij wat het betekent om met Paulus Christus de Vrede van ons leven te noemen!

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
De vier lezingen (inclusief de psalm) verrijken ons vandaag met namen voor God. Deze namen zijn pijlers onder ons Godsbeeld en helpen ons niet alleen om beter over God te denken, maar evenzeer om onze eigen verantwoordelijkheid in deze wereld op ons te nemen. De vier woorden zijn: Gerechtigheid, Herder, Vrede en Tederheid. God maakt zich kenbaar als wachter voor het samenleven van mensen, met kracht en met tederheid. Twee eigenschappen die tegengesteld lijken, maar bij God in evenwicht zijn.

De profeet Jeremia ziet de Koninkrijken Juda en Israël ten onder gaan door ontbrekend leiderschap. Er wordt geen verantwoordelijkheid genomen en de zittende leiders verschuilen zich achter strategieën om de macht te bewaren en voor hun eigen hachje te zorgen. God heet bij de profeet Gerechtigheid. Het is God er blijkbaar alles aan gelegen om de schapen van zijn volk samen te brengen en te houden. En het zijn vooral de kwetsbaren die Hij hierbij in het oog wil houden. De zorg voor hen is de lakmoesproef van een samenleving die zich rechtvaardig wil noemen. We weten dat Israël Gods oefentuin is opdat heel de mensheid begrijpt wat het betekent om samen te leven. Zijn we net als Israël niet gezakt voor dit examen de laatste jaren? God ziet de misdaden van zijn volk (hoe actueel kan een oudtestamentische profeet zijn!), maar dat belemmert Hem niet om zijn volk te herstellen. Wij mogen daarom ook geloof hebben in dat herstelvermogen: de ramp in Limburg laat ook zien dat er veel goeds tussen mensen bestaat. Wie haalt dat naar boven? Is daar een ramp voor nodig? Maar gelukkig zijn we die onderlinge hulpvaardigheid niet vergeten. Daar zien we dat gerechtigheid en hulpvaardigheid nog bestaan.

Voor psalm 23 is het dal van doodse duisternis het dieptepunt waar een mens in kan verkeren. Blijkbaar is dat dal niet te vermijden. Een Herder is dan nodig. Lees de psalm aandachtig en dan ontdek je dat op het meest beroerde moment, het moment van de grootste eenzaamheid de psalmist overgaat van de derde persoon naar de tweede: van een beschrijving van wie God is, wordt het een gebed. Dit is een mooi teken voor ons geloofsleven: we kunnen wel óver God praten, maar kunnen we ook mét Hem praten? Ook in deze psalm wordt onze weg een weg van gerechtigheid genoemd. Ons spreken over God en met God is niet vrijblijvend: het vraagt handelen. De samenkomst gisteren in de Grote Kerk was voor ons als Haagse Gemeenschap van Kerken dan ook een goede kans om aan deze opdracht inhoud te geven.

Paulus brengt de titel Vrede naar voren: we weten dat vrede het evangelische herkenningswoord van de verrezen Christus is. Paulus benadrukt dat Christus door zijn levensoffer heeft laten zien dat de Liefde van God de Vader een scheppende en leven gevende liefde is. Daar waar dood en verderf heersen, toont Christus de kracht van Gods liefde. Kunnen wij in dat voetspoor van vrede gaan? Dat is geen naïeve alles-komt-wel-goed mentaliteit, maar een weerbare vrede, die krachtig genoeg is om geweld en agressie te weerstaan. We laten ons geloof in de goede God die Vrede schenkt niet afnemen door gewelddadige krachten in de samenleving. Onze keuze om bij de kerk te horen en naar de kerk te gaan, is een krachtig getuigenis dat daartegen in gaat. Als ik u nog moet uitleggen waarom het zin heeft naar de kerk te gaan, dan doe ik dat nu!

Jezus sluit in het evangelie vandaag aan bij de ervaring van Jeremia: de mensen zijn de weg kwijt en ze hebben hun oriëntatievermogen verloren. Naast de strenge en veeleisende dimensie van gerechtigheid die Jeremia naar voren schuift, legt Jezus de nadruk op de Tederheid van God: Jezus is begaan met de mensen en dat bepaalt zijn handelen en spreken. De vertaling spreekt van medelijden; ik vertaal dat met tederheid. Daarin klinkt door dat God begaan is met onze wereld: al in Exodus 3 maakt God aan Mozes duidelijk dat Hij het lijden van zijn volk in Egypte ziet. In Christus, zijn Zoon maakt Hij dat weer duidelijk: het onderricht van Christus verbindt, bemoedigt en versterkt. Wij kunnen daaruit putten, bemoediging en inspiratie halen. Dat is het fundament van onze kerk.

Gerechtigheid, Herder, Vrede en Tederheid: vier woorden die we mogen koppelen aan ons beeld van God. Moge deze beelden ons inspireren om met deze God verbonden te blijven. Amen.