LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 21 maart 2021, 5e zondag van de veertigdagentijd

Lezingen
Jeremia 31, 31-34
Psalm 51
Hebreeën 5, 7-9
Johannes 12, 20-33

Welkom
Welkom bij deze vijfde etappe van de veertigdagentijd. Het lijden van Jezus komt dichterbij en dat besef grijpt hem aan. Hij spreekt vandaag onomwonden van zijn ontroering en zijn angst. Anders dan bij de andere evangelisten te lezen valt, spreekt Jezus hierover volgens het Johannes evangelie in het openbaar. Hiermee wordt onderstreept dat de weg van Pasen een harde en pijnlijke weg is. Wie denkt dat hij/zij lijden en verdriet kan ontwijken in deze wereld, leeft in een droomwereld en een illusie.

Desalniettemin schenkt de eerste lezing van vandaag vertrouwen: het verbond dat in de schepping verankerd ligt, zal door God gerespecteerd worden. Het is niet vanzelfsprekend, maar God neemt ons mee. Deze laatste weken van de veertigdagentijd proberen we het lijden van Jezus mee te voelen, ook in het lijden van de vele mensen die in deze wereld snakken naar hulp en naar solidariteit. We ontwijken hen niet, integendeel we omarmen hen in gebed, in hulpverlening en in ondersteuning.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Winnen of verliezen zijn de twee meest gebruikte woorden deze week. Sommigen likken hun wonden en anderen kraaien victorie. Uitkomsten waren soms voorspelbaar en soms verrassend, maar wat het ons allemaal verder helpt, is nog onduidelijk. Winnen en verliezen zijn in verkiezingstijd heldere begrippen, maar in het evangelie zijn ze tegenstrijdig. We kunnen het koninkrijk van Jezus' verkondiging omschrijven als ‘het omgekeerde van deze wereld’. In die wereld gaat God een verbond aan met de losers van deze wereld, met de uitgestotenen en de vluchtelingen en degenen die tussen de machtigen en de rijken vermalen worden. Wat zegt dat over ons in datzelfde verbond? Denken wij dat het een instrument is om succesvol te zijn? Het verbond is geen garantie voor maatschappelijk succes.

Wie het Eerste Testament leest, maar ook de Evangeliën, weet hoe mensen zichzelf buiten Gods liefde kunnen plaatsen. Ook al kunnen we steeds op God vertrouwen, toch raken we regelmatig het zicht daarop kwijt. Het verbond waarin we gedoopt en opgevoed zijn, mag dan een onvoorwaardelijk verbond van liefde zijn, toch wordt het soms een dode letter, een vruchteloos ritueel.

We lezen dat het volk met Mozes in de woestijn het leven wil bouwen op zekerheden. Het gouden kalf is daar het dieptepunt van, maar er zijn zoveel andere passages waarin men van God de oplossing van problemen eist. Wanneer God niet aan de verwachtingen voldoet, dan keert men zich van Hem af: het Verbond levert blijkbaar te weinig op. Ook dat is een moderne verleiding. Hoeveel mensen hebben God niet de rug toegekeerd, omdat Hij niet beantwoordt aan het beeld dat we zelf van hem gecreëerd hebben en niet voldoet aan de eisen die wij Hem stellen? Wat hebben we aan het verbond als we daarmee niet kunnen winnen in het leven en daardoor niet succesvol zijn?

In het evangelie zien we hoe de farizeeën en schriftgeleerden de wet gebruiken als criterium om Jezus te beoordelen, terwijl zijn boodschap juist andersom is: in het leven van de mens die allerlei beslissingen moet nemen van barmhartigheid en tederheid, van vergeving en naastenliefde, blijkt hoezeer de wet van God, zijn onderwijzing, een voedende bron is. De schriftgeleerden zien het verbond echter als een instrument van macht, maar het verbond vraagt dienstbaarheid. Deze gaat voor Jezus zover dat Hij zijn leven geeft. Wordt dat van ons gevraagd? Het mag niet zo zijn dat we onze talenten in de grond stoppen. Jezus wil ook niet dat we ten onder gaan. Hij geeft een andere betekenis aan het woord verliezen. Hij verliest zijn leven, maar wat Hij er mee wint, is groter dan het leven.

Winnen en verliezen: de paradox van het evangelie doet ons nadenken over de kern van ons leven. Wat Jezus op Goede Vrijdag gaat verliezen is niet de essentie van zijn bestaan. Die essentie ligt in zijn verbond met God, zijn kindschap van God. Hij leeft uiteindelijk van wat de Vader Hem geeft en dat is meer dan dit aardse bestaan, dat sowieso betrekkelijk en beperkt is. Dat gaat allemaal voorbij.

Ook winst en verlies gaan voorbij: de winnaars van vandaag zijn de verliezers van morgen. Dat mag de huidige balans relativeren, maar we moeten het wel doen met de gegeven balans. Als gelovigen houden we vast aan het evangelie als richtsnoer en fundament voor ons geweten en wij laten ons daar niet zomaar vanaf brengen, noch door winnaars, noch door verliezers. We volgen Christus die ook in de aanblik van het lijden van het Kruis dat zich vandaag aan Hem toont, toch de weg van de liefde bleef gaan. Moge het ons gegeven zijn om in donkere tijden te leven vanuit het licht van Pasen dat ons wenkt en uitnodigt en vertrouwen geeft. Amen