LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 14 maart 2021, 4e zondag van de veertigdagentijd

Lezingen
2 Kronieken 36, 14-16.19-23
Psalm 137
Efeziërs 2, 4-10
Johannes 3, 14-21

Welkom
Welkom bij deze vierde etappe van de veertigdagentijd. Bij hun nachtelijke ontmoeting spreken Nicodemus en Jezus over de weg van Licht. Hoe kunnen we in onze duistere tijden de waarden van ons geloof overeind houden? In tijden van verkiezingen vallen vaak harde woorden en onthullen mensen hun ware aard. Daar worden we somber en verdrietig van. We zijn onderweg naar het kruis van Christus, dat ons waarschuwt voor het geweld dat steeds weer de kop op steekt. Zijn we waakzaam? Zijn we alert? In het vieren van de eucharistie waarin we het Brood van Christus delen, weten we ons uitgenodigd heel de wereld te laten delen. Daarom bidden we om gerechtigheid en vrede.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Zelden wordt er voorgelezen uit het boek Kronieken, dat - zoals de naam zegt - de geschiedenis van het Joodse volk vertelt en alle gebeurtenissen in Israël op een rijtje zet. Zomaar een neutrale geschiedschrijving bestaat niet. De auteur ziet er Gods hand in. Er wordt betekenis gegeven aan de ondergang van Israël: men heeft dat aan zichzelf te danken. Niet alleen heeft men God verlaten, maar het evenwicht tussen arbeid en rust, tussen handel en ontspanning, tussen economie en natuur is verstoord. Het sabbatsgebod wordt niet meer nageleefd, slaven worden niet meer vrijgelaten, het evenwicht tussen mensen, rijk en arm, kansrijk en kansarm, wordt niet meer hersteld.

In moderne termen zouden we zeggen: de menswaardigheid staat op het spel. De mens heeft zijn/haar verlangen naar macht, welvaart en onbegrensd genieten tot grote hoogten gevoerd. Het gaat ten koste van de natuur, ten koste van de armen en kwetsbaren. Soms lijkt het of grote delen van de mensheid allerlei waarden van solidariteit en naastenliefde en keuzes voor soberheid en matigheid heeft laten varen. Wij zullen in onze tijd niet zo gemakkelijk meer de verantwoordelijkheid op God afschuiven. Ons beeld van God is veranderd: Hij is juist degene die ons tot vrije mensen heeft geschapen met een geweten om verstandige keuzes te maken, keuzes om uit liefde de wereld als een rechtvaardige en gezonde samenleving op te bouwen. Als zaken fout gaan zoals het boek Kronieken beschrijft, zal de mensheid zich moeten afvragen: wat hebben we laten liggen en welke waarden zijn we vergeten?

Het ideaal, de droom van Mozes van het beloofde land, waar het volk jarenlang naar op zoek is geweest, is in rook opgegaan. Men is vergeten dat men de slavernij ontvlucht is en dat het nieuwe Israël is opgebouwd door gezamenlijke inspanningen, door elkaar ruimte te gunnen en voor elkaar op te komen, door zichzelf het een en ander te ontzeggen voor het geluk van de ander.

Hoe staat het nu met onze beschaving? Tijden van verkiezingen zijn een uitdaging om het gesprek en het debat op beschaafde wijze te voeren. De bisschoppen hebben een brief geschreven met daarin adviezen en een beschrijving van waarden, die we ter harte kunnen nemen in onze gewetensvolle afwegingen. Zo zijn er ook andere religieuze leiders die burgers wijzen op hun verantwoordelijkheid: de toekomst van onze wereld en het klimaat, het herstel van menswaardigheid, en het opkomen voor kansarmen. Naast de bescherming van waarden en het evenwicht in onze samenleving, is het hooghouden van de beschaving een grote uitdaging. Wie zich op sociale media begeeft en eens de moeite neemt om door te lezen wat er achter tweets en posts van mensen die hun nek uitsteken, verschijnt als reactie, weet wat ik bedoel. De hoeveelheid scheldwoorden en haatmails die met name vrouwen treft, maar ook andere opiniemakers, de felheid waarmee mensen bedreigd worden die bepaalde meningen verkondigen of voor hun eigen persoonlijke weg kiezen: het is weerzinwekkend. Debatten waar mensen onderuit gehaald worden en voor leugenaar, dictator of fascist worden uitgemaakt, leggen een groot probleem bloot waar we vooralsnog geen antwoord op hebben. Het gebrek aan beschaving en eerbied is zo giftig als de slang in de woestijn waar Johannes naar verwijst.

In het teken van Christus zien we waar een dergelijk gebrek toe leidt: tot de ondergang van de mens, tot zijn kruisiging. Dat is het oordeel dat de mens dan over zich afroept. Durven we dat onder ogen te zien: durven we het kruis van Christus te zien als een waarschuwing aan het adres van onze samenleving om de eerbied jegens de mens, iedere mens, ook als zij/hij anders denkt en leeft dan wij, hoog te houden? Protesteren we wel genoeg tegen beledigingen en haatmails? Durven we afstand te nemen van mensen die langs de zijlijn staan te schelden en die mensen en groepen veroordelen? Het kruis van Christus laat zien wat er gebeurt, als mensen zich door haat en vooroordelen laten meeslepen. Daarop volgt op de een of andere manier altijd de dood, in welke vorm dan ook. Als wij kijken naar het kruis van Christus, mogen wij de boodschap verstaan dat er een uitweg is in het evangelie, een uitweg van eerbied, van aandachtige zorg voor anderen, een leven van verantwoordelijkheid voor de arme en kwetsbare, ook als het onszelf wat kost en als we daarvoor iets van onszelf moeten inleveren. Dat is ware en duurzame gerechtigheid, dat is was Christus bedoelt met de weg van Licht. Amen