LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 24 januari 2021, 3e zondag door het jaar

Lezingen
Jona 3, 1-5.10
Psalm 25
1 Korinthe 7, 29-31
Marcus 1, 14-20

Welkom
In deze week van gebed voor de eenheid, horen we Jezus zijn eerste leerlingen roepen. Hij verzamelt deze leerlingen en maakt hen tot een groep. Het wordt een groep van twaalf: symbool van Israël, het volk dat trouw wil zijn aan de belofte van God. Deze groep is de kern van de kerk die uit hen is ontstaan. Die kerk staat niet op zichzelf; zij heeft een roeping om symbool van de eenheid van de gehele mensheid te zijn. Ook wij willen in die voetsporen gaan en als leerlingen in de wereld leven en mensen verzamelen en verbinden. Ook wij zijn geroepen om dienstbaar te zijn aan die eenheid van de mensheid. Laat deze viering een moment van nieuwe bezinning op die taak zijn. Bidden wij om ontferming en vergeving.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Het plaatje dat u bij het ingang van de kerk gekregen hebt, lijkt een abstracte tekening. En u vraagt zich misschien af: “wat betekenen die stralen en die kern?” Ik heb het ontleend aan de website die de Raad van Kerken in Nederland voor de Week van Gebed voor de Eenheid heeft gemaakt. Het plaatje visualiseert de overdenkingen van Dorotheüs van Gaza uit de zesde eeuw: een jonge man en monnik die nadacht over de wereld en God en hoe de mens de eenheid kan versterken: hoe dichter de mens bij de kern komt, hoe dichter hij/zij ook bij de ander komt. Voor hem is die kern ‘God’.

Het woord eenheid is de laatste weken veel gevallen, niet alleen in de kerken, die deze week meer dan anders uitdrukkelijk bidden om eenheid, maar ook in de politiek, nu de regering is gevallen, terwijl er toch ingrijpende maatregelen genomen moeten worden, zoals de avondklok. Maar ook horen we de roep om eenheid in de Verenigde Staten waar politici en burgers moeten zoeken naar herstel van de nationale eenheid.

Voor onze katholieke kerk zijn de Eucharistie en de Paus de belangrijkste tekenen van eenheid: zolang we samen de Eucharistie vieren en het Brood van Christus delen met elkaar en daarbij de naam van onze Paus noemen, dan weten we ons verbonden met alle katholieken wereldwijd. Hoe vaak staan we er eigenlijk bij stil wanneer de naam van de Paus genoemd wordt in het Eucharistisch gebed? Het is een teken van eenheid met hem en met elkaar. Het is geen voorbede voor hem, maar aan de tafel van Christus noemen we de naam van de Paus als uitdrukking van onze eenheid. Eenheid krijgt een gezicht en een naam. Het is geen abstract, subjectief gevoel, maar krijgt concrete gestalte in degene die dit ambt draagt. Natuurlijk kennen we de turbulente geschiedenis van dit ambt, maar daar gaat het hier niet om: eenheid vraagt keuze en commitment, eenheid vraagt toewijding en trouw.

Dat we de naam van de Paus noemen in de Eucharistie, geeft gestalte aan die eenheid. Christus roept ons tot eenheid en dat krijgt in de Paus een gezicht in onze tijd, dat de katholieke kerken van heel de wereld verbindt; een wereldwijde eenheid met allen die in de Eucharistie zijn naam noemen. Als we dit toepassen op het plaatje: de plaatselijke katholieke kerken zijn de stralen en de Eucharistie en de Paus vormen de kern.

Voor de eenheid met de andere kerken spelen het doopsel en het evangelie de centrale rol. Ook die brengen ons tot eenheid met elkaar. We erkennen elkaars doopsel als het in de naam van de Drie-ene God is toegediend en we lezen hetzelfde evangelie. Dan zijn de verschillende christelijke confessies, protestants, orthodox, katholiek, anglicaans en evangelisch, allemaal stralen die voortkomen uit de kern van doopsel en evangelie.

Breder kan dit plaatje ook toegepast worden op de wereld waarin we leven en op de gehele mensheid. Dan wordt het moeilijker te formuleren waar de kern voor staat. In zijn mystieke benadering zal Dorotheüs zeggen dat het er niet toe doet welke naam je geeft aan die kern. Het verlangen naar die kern brengt ons tot eenheid, maakt ons tot een geheel, houdt ons gericht op die kern en op elkaar. Het woord ‘God’ staat dan voor die kern, die eenheid. Wie niet erkent dat er zo’n kern bestaat, loopt het risico dat het plaatje uiteenspat en dat de stralen los van elkaar komen te staan. Of je die kern God noemt of anders, dat maakt niet echt uit: geloof in het bestaan van die kern is garantie van eenheid. Misschien associeert u het plaatje met de zon: de kern is bron van licht en de stalen geven dat licht door aan de omgeving. Ook dan staat het plaatje niet op zichzelf; de kern is immers bron van licht voor heel de wereld en de mensheid. Als nu de kern vergeten wordt of veronachtzaamd, dan raken de stralen los van elkaar en kunnen zij geen licht meer geven en verdwijnt de wereld in duisternis.

Voor ons als christenen is God de zon, de bron van licht en wij zijn geroepen door de roepstem van Christus, die we in het evangelie hoorden om de lichtdragers te zijn, het licht op de kandelaar te zetten. Laten we beseffen dat onze wereld en de mensheid die kern nodig heeft, met welke naam die ook genoemd wordt. Laten wij getuigenis afleggen van die kern en de eenheid die daarmee gewaarborgd wordt. Dat getuigenis mag een versterking van de eenheid geven tussen kerken, confessies, religies en alle mensen. Amen