LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 24/25 december 2020, Hoogfeest van Kerstmis

Lezingen Kerstnacht
Jesaja 9, 1-3.5-6
Psalm 96
Titus 2, 11-14
Lucas 2, 1-14

Lezingen Kerstdag
Jesaja 52, 7-10
Psalm 98
Hebreeën 1, 1-6
Johannes 1, 1-18

Welkom
In de stilte van deze Kerstmis verlangen we naar een feestelijk moment met elkaar. In de afzondering van een kleine kring bewaren we een open en ruim hart voor de wereld waarin we leven. Meer dan andere jaren vraagt de samenleving om wat men noemt ‘het kerstgevoel’. Het is een verlangen om een bijdrage te leveren aan een wereld zonder duisternis, zonder eenzaamheid en ziekte. Ondanks de zogenaamde secularisering blijft dit een fundament in onze samenleving dat christelijk geïnspireerd is. Bij alle franje en buitenkant, is het verlangen naar de echte Kerst nog steeds levend. Voor ons hier krijgt het delen van de kerstgedachte gestalte in God die ons bestaan deelt en bij ons zijn intrek neemt. In het Christuskind wordt Gods nabijheid geboren. Op die manier baant Hij de weg voor ons om uiteindelijk ooit in zijn Licht gastvrijheid te ondervinden. Het feest is ook een uitnodiging om zelf gastvrijheid te betonen.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Wakker worden in een andere wereld. Een kind dat voor het eerst zijn ogen opent en zijn moeder en vader in de ogen ziet en langzamerhand een wereld om zich heen gaat ontdekken, kijkt gebiologeerd met grote open ogen naar die nieuwe wereld. Die eerste en vroege beelden hebben grote invloed op het kind. Ontwikkelingspsychologen maken ons duidelijk hoe wezenlijk die eerste periode voor een kind is: vertrouwen, vrede en harmonie. De basis daarvan wordt dan al gelegd.

Hoe zal dit Kind van Bethlehem zijn wereld en omgeving in zich hebben opgenomen? We weten dat dit Kind deze wereld waarin Hij is gekomen, zelf ook gemaakt heeft: Hij is Gods scheppende Woord dat mens geworden is. Maar dat is een theologische gedachte en we weten niet hoe bewust dit Kind zich daarvan was. De incarnatie vertelt ons dat het Kind volkomen mens was. Hij is tegelijk God, maar dit heeft zijn mens-zijn en zijn kind-zijn niet weggenomen. Het Kind zal ongetwijfeld verwonderd hebben gekeken naar die mensen om Hem heen. Zij hebben waarschijnlijk op hun beurt net zo verbaasd en verwonderd naar Hem gekeken. Een onmogelijke geboorte, op een onmogelijke plek, met een onmogelijke verzameling van bezoekers rond de kribbe in de stad van David, Bethlehem.

De afbeeldingen van Kerstmis laten een enorme tegenstelling zien tussen enerzijds de liefde van Maria en Jozef voor hun Kind en de aandacht van herders en wijzen die wat later op de stoep staan en anderzijds de desolate toestand van het huis of de stal waar zij verblijven. Of we zien naast het lieflijk geboorte-tafereel een verlaten landschap of een geruïneerd huis. Wie die tegenstelling op zich laat inwerken en het drama van de kerstnachtvertelling tot zich laat doordringen, ziet ineens de moderne aspecten van dit verhaal. Ook in onze tijd van grote welvaart en idyllische beelden, zijn er desolate plekken waar kinderen worden geboren in grote ellende, of waar kinderen die opgroeien worden uitgeleverd aan uitbuiting of misbruik.

In deze tegenstelling schuilt de Kerstboodschap: ondanks de desolate taferelen en treurige setting van deze geboorte, wijst de liefde van de omstanders voor dit pasgeboren kind ons de weg. Ondanks duisternis en armoede en verlatenheid roept de geboorte van dit Kind een ongekende liefde wakker bij alle mensen die in de ogen van dit Kind een nieuwe wereld zien. Kijken naar een kerstafbeelding is focussen, oriënteren. Natuurlijk zien we de duistere details, maar we richten ons op die nieuwe wereld die met dit Kind geboren is. We laten we ons niet meeslepen door de duistere en desolate achtergrond. We pakken we de kern van de boodschap op: juist in die duisternis is de liefde het krachtigst. Die gedachte wil het Kerstkind bij ons wakker roepen: die liefde kan weer opnieuw in ons geboren worden. Dit Kind wordt door Jesaja in de Kerstnacht een goddelijk wonder van vrede genoemd. Grote titels worden meegegeven en wij worden uitgenodigd om die titels in de mond te nemen en met deze overtuiging naar dit Kind te kijken.

We zijn met Covid in een nieuwe wereld wakker geworden dit voorjaar. Onze ogen hebben gezien welke gevolgen de crisis heeft gehad. Het heeft ook laten zien welke verborgen tegenstellingen en zwakheden in onze moderne, complexe samenleving zitten. Het laat zien dat we geen adequaat antwoord hadden op de crisis. Hoe kijken we naar deze wereld? Beschouwen we het leven van de mensheid in deze wereld als een donker tranendal, of spreken we onze overtuiging en ons geloof uit dat mensen in staat zijn om in de voetsporen van dit Kind leven te brengen waar dood heerst? In deze Covid tijd worden we vaker dan anders aangesproken om het contact met anderen en met name van kwetsbaren niet te verliezen. Ondanks het schijnbaar seculiere van onze samenleving is dat christelijk uitgangspunt nog wezenlijk aanwezig in het diepste verlangen van mensen. Juist de crisis van nu heeft dat weer sterker wakker geroepen bij de grote meerderheid van onze bevolking.

We zijn dit jaar wakker geworden in een nieuwe wereld van de mensheid, ongedacht en ongekend. Het Kind herinnert ons aan ons vermogen om gefocust te blijven op de boodschap van de liefde en de onderlinge zorgzaamheid, want dat is de weg, dat is waar dit Kind voor geleefd heeft en gestorven is. Mogen wij in ons denken over de toekomst van de mensheid in deze omstandigheden dit nooit vergeten en juist de krachten bundelen om zijn Licht te laten stralen op de plekken van desolate duisternis en eenzaamheid. Amen