LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 13 december 2020, derde zondag van de Advent

Lezingen
Jesaja 61, 1-2a.10-11
Tussenzang Lucas 1
1 Thessalonicenzen 5, 16-24
Johannes 1, 6-8.19-28

Welkom
Wachten duurt lang. We wachten al maanden op uitzicht op terugkeer naar een meer ontspannen omgang met elkaar. De restricties gaan zwaar wegen, dat betreft natuurlijk niet alleen het economische leven, maar ook het sociale en het religieuze leven.

De Advent weerspiegelt het lange wachten op uitzicht. Vandaag wordt dat wachten verlicht omdat er een tipje van de sluier wordt opgelicht en de redding in zicht komt: “Hij is er al, maar je kent hem nog niet.” Heel vaak ben ik met mensen in gesprek die zich afvragen of je nog wel zinvol over God kunt praten. Ik probeer hen zo te helpen, dat zij zicht krijgen op God die dichter bij is dan zij denken. En hoe is het met ons eigen geloof? Vertrouwen wij er nog op dat God ons nabij is, of zitten we te somberen en negatief te doen en angstig te zijn, zoals veel mensen die slechts angstige verhalen kennen en die verspreiden? Laten we de ruimte van de Advent beschouwen als de ruimte om God opnieuw te leren kennen.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Het lijkt een raadseltje te worden: wie bent u? Er volgt geen antwoord, er komen alleen ontkenningen en poëtische beelden. De ondervragers worden aangesproken op hun Bijbelkennis, meer nog: ze worden aangesproken op hun vermogen de oude teksten te interpreteren. Begrijpen zij wat er aan de hand is en wat er nu van gelovigen gevraagd wordt? Dat de Schriftgeleerden hierdoor in verwarring zijn, laat nog duidelijker hun leegheid zien. Leiderschap vraagt ook erkenning van een nieuwe leider die opkomt, je eigen grenzen erkennen en begrijpen dat er nieuwe wegen moeten worden ingeslagen. In de ontkenningen van Johannes de Doper wordt duidelijk gemaakt dat hij een andere weg kiest dan Adam en Eva ooit ingeslagen zijn. De weg van iedere mens mag natuurlijk een weg van zelfontplooiing zijn, het is de bedoeling om zelf iemand te worden. Dat is mooi, maar het ging bij hen verder dan dat: ze wilden als God zijn. Zij wilden de top bereiken en niemand meer boven zich dulden. Ze wilden zich het leven en de wereld toe-eigenen. De moderne mens is er, net als Adam en Eva, mee aan de haal gegaan: “wij zijn autonoom en wij bepalen de toekomst van de wereldgeschiedenis” aldus de levenshouding en het ethos van vandaag. Maar we moeten erkennen dat dit een illusie is: wie denkt dat de wereld veilig in zijn handen is, komt van een koude kermis thuis. Of het nu om internationale spanningen gaat, om de ecologische crisis die we niet in de hand krijgen, of de huidige gezondheidscrisis; de mens moet zijn grenzen erkennen. Is de mens daarom machteloos en overgeleverd aan onbekende krachten en machten? Er is een andere weg!

Johannes de Doper wijst van zich af. Hij zegt zelfs: ik moet kleiner worden en hij groter. Die dienstbaarheid wordt al duidelijk in de ontkenningen in dit eerste hoofdstuk van Johannes: hij baant de weg, hij baant een nieuwe weg. In het doopsel dat hij verkondigt maakt hij duidelijk dat de mens wordt ondergedompeld in een nieuw bestaan en mag opstaan. Die nieuwe mens neemt zijn/haar verantwoordelijkheid op zich.

Daartoe pakken we de tekst van Paulus in het slot van zijn brief aan de Thessalonicenzen een aantal laatste aansporingen: “blus de Geest niet uit.” De God van vrede zal de mens heiligen in geest, ziel en lichaam. We mogen rekenen op Gods trouw. Wanneer wij onze band met Hem in ere houden en ons laten leiden door de wijsheid van zijn Geest, zullen er nieuwe wegen gevonden worden.

De weg die Johannes wijst is de weg van de vreugde, Gaudete heet deze zondag. Het is de vreugde van de nederige mens die beseft dat hij/zij een bijdrage kan leveren aan de ontwikkeling van de mensheid, het is de vreugde van de mens die beseft dat hij/zij onderdeel uitmaakt van een groter geheel, een broeder/zusterschap van de mensheid die een gezamenlijke weg gaat. Is dat een droom? Jazeker! Een profetische droom die echter tot handelen kan aanzetten. We beseffen dat een droom niet zomaar gerealiseerd zal worden. Toch kan de droom voor deze wereld de richting zijn waarin we leven, werken, denken, bidden en handelen. Let us dream is de titel van het jongste boekje van paus Franciscus. Het profetische dromen waar Johannes van getuigt is niet een dromen dat zich van de wereld verwijdert, maar dat de wereld dichter wil brengen bij de wil van God, bij zijn voorzienigheid.

We zijn geen Adam en Eva die dromen van onszelf en ons eigen succes, maar we staan in het voetspoor van Johannes de Doper en als gedoopten dromen we van Gods wereld die heel de mensheid omvat en van die mensheid een wereldgemeenschap maakt. Ik weet dat er nog veel te doen is en er nog veel duisternis is, maar op deze zondag Gaudete mogen we even van de vreugde proeven omdat deze droom ons inspireert, ons motiveert en steeds weer voort drijft. Amen