LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 29 november 2020, eerste zondag van de advent

Lezingen
Jesaja 63, 16b-17.19b; 64, 3b-8
Psalm 80
1 Korinthe 1, 3-9
Marcus 13, 33-37

Welkom
De eerste kaars brandt: een bescheiden licht dat de weg wijst. Wie wil dit kaarsje zien? Wie kan dit kaarsje zien in deze onrustige, donkere tijden? Er wordt teveel gepraat vanuit het verlangen dat de wereld weer terug moet naar zoals die was, de goede oude tijd voordat het coronavirus ons in de greep had en heel ons leven bepaalde.

Waar is onze geestelijke weerbaarheid en ons vermogen om te leven vanuit onze bron van vertrouwen, vanuit onze verwachting dat God zal komen? We mogen die verwachting weer inoefenen deze vier weken. We gaan op weg en we krijgen onderweg allerlei kaarsjes die worden ontstoken op onze weg naar Kerstmis. Deze vier kaarsen die onze weg verlichten zijn symbool voor de vele kaarsjes die we in ons leven ontmoeten. Ik wens u veel van die ontmoetingen toe. Vanaf komende dinsdag, 1 december, gaat de adventskalender van de Haagse Kerken open: dagelijks geestelijke verrassingen op de krans van de advent.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Veel deskundigen spreken hun verwachtingen uit over de toekomst van het virus en het vaccin. Zij spreken verwachtingen uit over de lengte van de periode waarin we nog onder restricties zullen leven, verwachtingen over de gevolgen voor de economie en voor de gehele samenleving. Wanneer kunnen we weer terug naar ons oude leven? Verwachtingen worden regelmatig bijgesteld en nieuwe feiten halen verwachtingen onderuit. Verwachtingen komen vaak niet uit. Geleerden en politici worden daarop afgerekend. Mensen verliezen hun vertrouwen en worden wantrouwig en sceptisch. Als verwachtingen te hoog oplopen, dan leidt dat tot teleurstellingen. Het uitspreken van verwachtingen die gebaseerd zijn op kennis en feiten, moet veiligheid bieden. Het geeft kaders voor ons denken en ons leven.

De Advent gaat over verwachting. het lijkt alsof deze verwachting weinig spectaculairs heeft. Ieder jaar hetzelfde patroon: vier weken met telkens een kaarsje en dan Kerstmis. Jesaja kondigt aan dat de hemel open zal gaan. In zijn tijd wordt het einde van de ballingschap verwacht: de ballingen hopen op afzienbare tijd weer terug te mogen naar hun land van herkomst. Ze kunnen er hun oude leven weer oppakken. U zult begrijpen dat die ballingen van een koude kermis thuis komen. Het land is niet het ideale land waarvan ze gedroomd hebben. Het is niet hetzelfde land als ze hebben achtergelaten. De mensen die gebleven zijn vormden de eenvoudige onderlaag van de bevolking. Zij hebben zeventig jaar lang de boel aan de gang gehouden, en zij hebben niets op met die betweterige idealistische ballingen die bij hun terugkeer de dienst weer uit willen maken.

Advent gaat eerder over het uitzien naar wat níet verwacht wordt. Deze weken van wachten willen ons oefenen in het ontdekken van wat ons leven nieuw en anders maakt. Advent geeft niet de bevestiging van het oude patroon, maar maakt juist ruimte voor nieuwe mogelijkheden in je leven. Het onverwachte staat centraal. Dat betekent dat God niet komt op de manier waarop je het verwacht. God heeft een onverwacht gezicht, op een onverwacht moment doet Hij een appel op je leven.

De boodschap van de advent kan deze zijn in deze tijden van coronacrisis: ons leven zal nooit meer hetzelfde zijn. Ook al kunnen we straks weer ruimhartig mensen ontvangen en kunnen allerlei voorzorgmaatregelen afgeschaald worden (ook al zal dat nog wel een aantal maanden duren, heb ik begrepen), onze samenleving is fundamenteel veranderd. Kunnen we het goede daarvan vast houden en onder woorden brengen? Kunnen we andere accenten leggen in de balans van onze tijd en aandacht?

Als voorbeeld: thuisliturgie. De weg naar de kerk is beperkt. Wat vieren we thuis? Al vaker is gezegd dat het geloof begint bij het gebed thuis: ‘van huis uit katholiek’. Noodgedwongen brengen we meer tijd thuis door. Nu is dus een adventskrans of een adventskalender thuis een noodzakelijk element voor ons gebed en onze bezinning. We lezen het boek Jesaja door, zin voor zin, woord voor woord. We nemen iedere dag een andere persoon in onze gedachten om voor te bidden.

Gisteren ontving ik van de Lutherse gemeente een Adventsbox: daarin zitten bouwstenen voor thuisliturgie. Die wordt door de hele gemeente uitgereikt om mensen te helpen bij hun thuisliturgie: een onverwacht geschenk en tegelijk een goed gesprek met de predikante die het kwam brengen: een onverwachte ontmoeting op een rustige zaterdag. Een onverwacht geschenk, een moment van verbondenheid tussen voorgangers, tussen hun kerken, een verbodenheid over de verdeeldheid heen, met op mijn tafel de biografie van kardinaal Willebrands, de kardinaal van de oecumene. Zo komen elementen bij elkaar die voor mij zelf weer inspirerend zijn. De advent is dus wat mij betreft goed begonnen. Ik wens u ook mooie onverwachte momenten toe waarbij het Kind zich even aan u laat zien! Amen