LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 8 november 2020, 32e zondag door het jaar

Lezingen
Wijsheid 6, 12-16
Psalm 63
1 Thessalonicenzen 4, 13-18
Mattheüs 25, 1-13

Welkom
Het einde van het kerkelijke jaar confronteert ons met de duisternis van de geschiedenis. De verhalen helpen ons na te denken over het probleem dat het evangelie van Gods koninkrijk door de wereld niet alom aanvaard wordt. Hoe kan het zijn dat de wereld zich vastklampt aan allerlei verhalen en gedachten die voor ons ver af staan van waarheid en wijsheid? De meest wonderlijke complottheorieën en buitensporige verdachtmakingen doen de ronde. Hoe kunnen mensen met open ogen daarin trappen?

Wat is dan wijsheid? Hebben wij die in pacht? Bezitten wij de ware wijsheid? De eerste lezing helpt ons uit die droom: de wijsheid van God zoekt ons en die kunnen we slechts ontdekken wanneer we onderweg blijven. Vandaag zetten we weer een stap op onze levensweg. Het is een stap om onze lamp brandend te houden en met goede moed onze levensweg te gaan, met elkaar.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
De wijsheid is heilig. Wijsheid in Bijbelse verhalen is vooral de manier waarop we naar de wereld en de gebeurtenissen kijken. Wijsheid heeft alles te maken met levensbeschouwing, met visie, met zicht op wat er gebeurt in de wereld. We lezen de verhalen van grote mannen en vrouwen in de Bijbelse geschiedenis, die allemaal een ontdekkingstocht moeten doormaken van duisternis naar licht. De wijsheid laat zich niet zomaar vinden in een boekenkast of in de krant en nog minder op het internet. Het is een lange ontdekkingstocht die ook geduld vraagt en periodes van lang wachten en diepe duisternis kent. Dat lezen we uit de parabel van de tien meisjes. Laten we daarom de eerste lezing goed lezen: de wijsheid verwerven is niet een kwestie van je huiswerk goed maken en de feiten uit je hoofd leren. Het gaat niet om de cijfers waarmee we onze werkelijkheid kunnen meten. Cijfers zijn natuurlijk niet onbelangrijk, allerminst. Wie de Amerikaanse verkiezingen volgt, weet dat cijfers wel degelijk het verschil kunnen maken. Maar met cijfers is nog geen wijsheid verworven. Ook als we de uiteindelijke stemverhoudingen in de VS kennen, wil dat nog niet zeggen dat we de ontwikkelingen in deze democratie begrijpen. Er is meer aan de hand dat niet simpelweg door cijfers en feiten te begrijpen valt.

De wijsheid, de Sofia, is een scheppend geschenk van God. Elders in de Bijbel wordt de schepping verbonden met het spreken van God. Gods Woord brengt onze werkelijkheid tot stand. Wij zelf zijn ook de vrucht van Gods levenwekkende woord. Dat besef, die levensbeschouwing is de eerste stap op weg naar het ontdekken van de wijsheid. De boodschap van het boek Wijsheid, dat amper een eeuw voor Christus is ontstaan, is dat wijsheid de perfectie van kennis is. Het is een geschenk van God voor de mens die op zoek gaat, de mens die zich vragen stelt, die met een gelovige houding de wereld en de geschiedenis beschouwt. Deze tocht is eerder een ontdekkingstocht dan een zoektocht. Een zoektocht betekent voor mij een eenzijdige inspanning. De mens is onrustig omdat hij de wereld wil beheersen en begrijpen, in de letterlijke zin van ‘grijpen’. Een zoektocht suggereert dat er feitelijke kennis ligt te wachten totdat die gevonden wordt, zoals je sleutels kunt zoeken die je niet meer weet te liggen of zoals je een natuurverschijnsel wilt begrijpen en de wetmatigheden van de natuur.

De ontdekkingstocht van de wijsheid is een dynamische weg waarin wij zelf ook gevonden worden. We lezen het in de eerste lezing: we denken dat we dikke boeken moeten lezen of uren besteden op het internet om kennis op te doen, maar de boodschap van vandaag is dat de wijsheid al aan onze deur is en op zoek is naar ons. Wijsheid vraagt dus ook rust, bezinning en contemplatie en niet zozeer letters verslinden.

Ware wijsheid is ontmoeting. Dat wordt in onze samenleving bemoeilijkt: wanneer ontmoeten mensen elkaar nu echt? We zien versterking van de polarisatie. De politieke spanningen in de VS lopen op. In onze eigen samenleving leeft irritatie en agressie. Elkaar beledigen en bedreigen gaat ons beter af dan de verschillende visies en meningen gebruiken als bouwstenen voor een samenleving die nu eenmaal een complex en gevarieerd bouwwerk is.

Het oecumenisch vredesgebed van afgelopen vrijdag op het plein voor de Jacobuskerk was gewijd aan de aanslagen in Parijs, Nice en Wenen en had bijzondere gasten. Net alleen diplomaten van de betrokken landen waren aanwezig, maar ook moslims en vertegenwoordigers van andere levensbeschouwingen. Wat was de boodschap? Dat we naast elkaar staan en dat we elkaar niet laten uitspelen tegen elkaar. Dat levensbeschouwingen en religies geen bezitters zijn van de waarheid, maar allen een ontdekkingstocht ondernemen. De waarheid laat zich niet door ons manipuleren, maar openbaart zich aan ons. Het samenzijn rond het vredesgebed is een boodschap voor de samenleving; als religies en levensbeschouwingen elkaar weten te vinden, dan moet dat toch voor alle mensen mogelijk zijn? Dat is dus een hoopvol teken.

De vijf meisjes van het evangelieverhaal lijken onbarmhartig door hun olie niet te delen met de anderen: maar de olie staat voor Wijsheid en ieder heeft de opdracht om Wijsheid te ontvangen. Dat kun je niet aan anderen overlaten. Dat mensen in onze samenleving voldoende olie van Wijsheid bewaren om ons voor te gaan op de weg is hoopvol. Laten wij op die manier ook onze oliekruiken vullen met ware wijsheid die ons door God geschonken is. Amen