LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 11 oktober 2020, 28e zondag door het jaar

Lezingen
Jesaja 25, 6-10a
Psalm 23
Filippenzen 4, 12-14.19-20
Mattheüs 22, 1-14

Welkom
Het lijkt alsof de liturgie er mee speelt. Nu de coronamaatregelen aangescherpt worden, spreekt de liturgie ons van een bruiloft. Ja, wrijf het er maar in. Het beeld van het Koninkrijk is een bruiloft waar mensen worden uitgenodigd, waar overvloed is, waar mensen samenkomen, talloze. Geen dertig, maar ontelbare mensen. Dat verlangen naar deze overvloedige maaltijd is des te groter wanneer de realiteit dit tegenspreekt. De samenleving lijkt nu allerminst op een bruiloft. Integendeel thuisblijven en afstand houden is het motto. Zelfs de kerkelijke vieringen staan weer onder druk. Wat is dan ons gesprek: er wordt veel gesproken over de maatregelen die genomen worden, over de effectiviteit van beleid en de vraag wat de kerken met het advies van minister Grapperhaus moeten doen. Hier houden we desalniettemin de hoop levend op die bruiloft die komen gaat. Daartoe onderzoeken we ons hart met de vraag of we voldoende openstaan voor God, die ons ook in deze moeilijke tijd nabij blijft. Houden we dat vertrouwen vast en verkondigen we dat in de wereld om ons heen?

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Een sluier is over de wereld gelegd. Jesaja spreekt van een sluier over de volken, een floers dat alle naties bedekt. Hoe herkenbaar voor onze tijden. Rampen gebeuren meestal ver weg, maar nu realiseren we ons dat het echt serieus is. In de krant las ik dat de felheid van de pandemie omgekeerd evenredig is met het zelfvertrouwen van een natie. Juist de landen die dachten alles op orde te hebben, komen bedrogen uit. Zij staan in de hoogste regionen in scorelijsten van de besmettingsgraad. Dat geldt ook voor Nederland samen met de VS en het VK. Terwijl deze landen zo trots zijn op hun gezondheidssysteem, is het besmettingspercentage hoog. Andere landen, de voorbeelden Vietnam en Italië worden genoemd, waarvan in Nederland wel schamper wordt opgemerkt dat de mensen daar achter lopen, doen het beter. Zij beseffen hun kwetsbaarheid en snappen dat alleen ander gedrag het virus kan stoppen.

Veel mensen die denken vooraan te zitten in de bruiloftsmaaltijd van deze wereld met haar rijkdom en overvloed, komen bedrogen uit. De parabel vertelt hoezeer de blik van de genode gasten vertroebeld is en op de verkeerde dingen gericht. Zij richten zich op hun nieuwe akkers en hun economische zaken. De rijken van het evangelieverhaal snappen de betekenis van de uitnodiging niet. Zij denken gewoon door te kunnen gaan met hun akkers en hun zaken terwijl zij niet beseffen dat het ware leven ergens anders te vinden is. De armen, de kwetsbaren van deze wereld snappen dat wel: zij weten hun leven een nieuwe inhoud en vorm te geven en zo scharen zij zich aan de tafel van de bruiloft. Zij beseffen wat ware vreugde is.

Paulus wijst ons een weg in de korte tekst van de brief aan de christenen van Filippi. Het slot van de brief loopt uit op een lofprijzing aan het adres van God de Vader. We beseffen dat Paulus een turbulent leven heeft gehad: van Schriftgeleerde die de christenen vervolgde, werd hij een grote verkondiger van het evangelie, juist aan de volken die zich op grote afstand bevonden. De Joden waren gevoeliger voor de boodschap van de Joodse rabbi. Deze sloot ook goed aan bij het Eerste Testament. Paulus trekt echter de wijde wereld in van het Middellandse Zee gebied en weet de Griekse cultuur te bereiken. Maar tegenslagen komen op zijn pad. Het is allerminst een gemakkelijke triomftocht. Hij moet zich voor de Romeinse rechter verantwoorden, hij wordt gevangen gezet, hij lijdt schipbreuk, hij ontkomt aan lynchpartijen. Hij voelt zich bedreigd en onbegrepen. Hij moet zijn weg zoeken in een onrustige wereld. Onzekerheid over de toekomst was zijn deel.

Paus Franciscus heeft dergelijke zorgen beschreven in zijn encycliek Fratelli tutti. Hij noemt in zijn eerste hoofdstuk - “Donkere wolken over een gesloten wereld” - een groot aantal problemen: ongelijke verdeling van rijkdom, migranten en vluchtelingen, moderne vormen van slavernij, aantasting van mensenrechten. Maar bovendien constateert de paus dat de methoden om de problemen aan te pakken verschraald zijn en hun effectiviteit verloren hebben: leiderschap faalt. Democratie is ten prooi geworden aan populisme. Het begrip ‘volk’ wordt misbruikt om grenzen te sluiten en eigen belang voorop te stellen. De pauselijke boodschap is geen gemakkelijke boodschap.

Toch is hoop de leidraad die mensen verbindt. Niet alleen katholieken en andere gelovigen, maar hoop kan heel de mensheid verbinden. De hoop is voor Paulus en hopelijk voor ons allen geworteld in de kracht van Christus. Hij is ons immers voorgegaan op de weg door de dood heen. Hij heeft de eeuwige duisternis van binnen gekend. Maar wie is Christus? Zijn evangelie is niet een mooi oud verhaal over een bijzondere man. Het is het herstel van de mensheid die door God geschapen is, maar die zijn oorsprong is vergeten. Christus is het herstel van die oorsprong omdat hij in de aanblik van de dood het leven van God heeft bewaard. In de trouw en zijn liefde, die hij toonde op het kruis, bleef het leven van God in zijn hart aanwezig.

Wat doen wij in de realiteit van onze dag? Laten we ons verduisteren door de sluier die over de volken ligt? Of bewaren ook wij dat leven dat God ons gegeven heeft in Christus, ook in de aanblik van de pandemie en alle maatregelen die we moeten nemen? Bewaren wij dat leven door ons gebed, door deze eucharistie, door onze daadwerkelijke naastenliefde? Laten we ons hart niet afsluiten ondanks de beperkingen die we weer meemaken: de kern van ons leven is immers niet gelegen in de bezigheden van deze wereld, met haar akkers en haar zaken, maar in de rijkdom die van God komt en die de bron van ons bestaan is. Amen