LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging vijfentwintigste zondag door het jaar, 20 september 2020

Lezingen
Jesaja 55, 6-9
Psalm 145
Filippenzen 1, 20c-24.27a
Mattheüs 20, 1-16a

Welkom
Welkom op deze vredeszondag. We ontsteken een kaars: de verschillende kleuren symboliseren de verscheidenheid aan mensen in onze samenleving. Zij dragen het ene licht dat ons herinnert aan God en aan onze opdracht om samen dat licht te dragen en uit te dragen. Wij zijn allen werker in die ene wijngaard en onze beloning is dat we het licht van Gods vrede zien en herkennen. We bezinnen ons op de vraag of wij werkelijk vertrouwen hebben in Gods gave van vrede.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
“Vrede verbindt verschil” is het motto van de vredesweek 2020. In de evangelielezing van vanmorgen wordt de vrede verstoord, omdat de arbeiders het verschil in het aantal werkuren vertaald willen zien in een verschil in uitbetaling. Ons rechtvaardigheidsgevoel is in strijd met de beslissing van de landeigenaar om iedereen hetzelfde uit te betalen. Zo stimuleer je toch dat mensen voortaan pas het elfde uur komen opdraven? Dat is inderdaad onze menselijke economische reactie, juist het teken dat het Koninkrijk nog niet is aangebroken.

Wij worstelen met verschillen: er zijn economische verschillen, tussen degenen met hoge salarissen en die met een kleine uitkering of pensioen, verschillen tussen de extreem rijken en de armen, mensen met schulden, mensen die maar amper rond kunnen komen. Er zijn religieuze verschillen. We hebben in de Jacobuskerk afgelopen dinsdag in de Prinsjesdagviering die verscheidenheid kunnen meemaken. Anders dan op veel plaatsen het geval is, werd die verscheidenheid tussen religies en levensbeschouwingen juist getoond als rijkdom en kracht, als een rijkdom aan inspiratie. Verscheidenheid is dan niet bedreigend. Ik kan u verzekeren; tussen de mensen die dit hebben voorbereid, bestaat inmiddels werkelijk een vriendschappelijke band. Dat gaat niet vanzelf; dat vraagt tijd en aandacht. Het vraag dialoog, luisteren en een eerlijk gesprek.

Er zijn culturele verschillen in Nederland, de verschillen in herkomst: mensen komen overal vandaan. Nederland is Nederland niet meer en dat is soms vervreemdend. De grenzen van de overbrugbare verschillen lijken soms bereikt. Dan zijn de grenzen van de vrede tussen burgers bereikt en kan men verschillen niet meer verdragen. We zien dit gebeuren in de demonstraties als uiting van irritatie.

De boodschap van de vredesweek is dus minder vanzelfsprekend dan je zou denken. Hoever gaat onze verdraagzaamheid van het anders zijn van de ander? Natuurlijk kunnen we niet alles goed vinden: gedrag moet beantwoorden aan standaarden van rechtvaardigheid en gerechtigheid. Die worden ons door Schrift en Traditie ook aangereikt en daarmee komen dan ook morele oordelen om de hoek kijken: niet alles kan goed gevonden worden. In de termen van de profeten van het Oude Testament wordt dat omschreven als afgoderij. De heidenen die er andere waarden op na houden, worden scherp afgewezen. Het Oude Testament lijkt dus veel minder verdraagzaam dan het Nieuwe Testament. Maar ook bij Jesaja wordt de wereld van de heidenen niet beschouwd als een verloren gebied. Een mens is nu eenmaal geen stilstaand water. Een mensenleven is dynamisch: er gebeurt van alles, ook een ontwikkeling ten goede in het leven is mogelijk. De terugkeer naar God is altijd mogelijk. Want God is nabij.

Dat is de brug naar het Nieuwe Testament in de prediking van Jezus: Gods Koninkrijk is nabij. Het is bereikbaar voor iedereen. Bovendien is dat Koninkrijk groter dan wij denken: het is de onbegrijpelijke rechtvaardigheid van de landeigenaar die guller is dan wij ons kunnen voorstellen, dan wij kunnen accepteren. Er is meer ruimte in dat Koninkrijk dan onze menselijke en kerkelijke criteria toelaten. Ook al kunnen wij die criteria niet zomaar op onze werkelijkheid en onze samenleving toepassen, kunnen we dit ideaal, dit perspectief vasthouden? Uiteindelijk zijn we naar zo’n wereld onderweg. Dit is het doel van de eenvoudige kaars van deze vredesweek: in ons houdt God dat vlammetje van die wereld levend.

Durven wij het aan om dat vlammetje te koesteren? Durven wij het aan om de samenleving te herinneren aan het Koninkrijk dat ons geschonken zal worden en waar andere criteria van rechtvaardigheid worden gebruikt dan de gebruikelijke van economie en politiek? De vredesweek nodigt ons uit om een voorschot te nemen op dat Koninkrijk en getuigenis af te leggen van de houding van de landeigenaar, hoe moeilijk dat ook is. Amen