LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 2 februari 2020 – opdracht van de Heer in de tempel

Lezingen
Maleachi 3, 1-4
Psalm 24
Hebreeën 2, 14-18
Lucas 2, 22-40

Welkom
Welkom op deze dag van het licht. We zijn getuigen op deze veertigste dag na Kerstmis dat er opnieuw getuigen opstaan die het licht in Jezus herkennen. Na de herders en de wijzen, bezingen Simeon en Anna dit Kind. De ontmoeting speelt zich af op de drempel van het Godshuis, de tempel van Jeruzalem, de plek van het verbond. In tegenstelling tot wat Lucas ons vertelt was het helemaal geen algemeen gebruik dat ouders met hun pasgeboren kinderen naar de tempel gingen voor hun reiniging. Er was wel een reinigingsritueel in Leviticus voor moeders. Dit verhaal krijgt van Lucas de dimensie van de opdracht van Jezus als profeet, als wegbereider van de profetische gerechtigheid. Hij zal de weg banen voor het Koninkrijk. Een nieuw tijdperk is aangebroken. Terecht legt de liturgie van vandaag nadruk op de betekenis van deze ontmoeting voor het Kind zelf. Wij zijn net als Simeon en Anna getuigen van de komst van Christus: nu kunnen we echt de kerststal opbergen, omdat wij zelf getuigen zijn van het nieuwe tijdperk. Wij hebben die figuren van engelen, herders en wijzen niet meer nodig: het tafereel is in ons hart gegrift. Moge dat licht ons hart en ons spreken vervullen, opdat we met Simeon en Anna zingen van het licht dat over ons is opgegaan.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Is er voor Europa een nieuw tijdperk aangebroken? De afgelopen jaren lieten een worsteling zien om dit nieuwe tijdperk aan te laten breken. Nu is het dan zo ver, voor sommigen de vervulling van een diep verlangen, voor anderen een teken dat we op de weg terug zijn. De mensheid staat regelmatig voor grote beslissingen, maar wie kan overzien welke gevolgen dergelijke beslissingen hebben? Wat zal de toekomst brengen? Zal het een succes zijn, of zal de teleurstelling weer groeien en de scepsis bezit nemen van mensenharten? Onze aandacht gaat vandaag niet uit naar de politieke kant van genomen beslissingen, dat is niet aan ons, maar het gaat hier om de betekenis van de woorden van Simeon en Anna die een nieuw tijdperk van licht aankondigen.

Voor alle duidelijkheid: in Lucas wordt alleen Simeon geciteerd. Anna lijkt een meer passieve rol te spelen. Toch is hier sprake van een profetenpaar dat samen de oude verwachting van het Joodse volk verwoordt, zij treden samen op. We zien op ons Maria-altaar dat zij samen Jezus ontvangen. We hebben daarom het hele verhaal gelezen en zijn niet gestopt bij vers 32. Anna herinnert aan de moeder van de profeet Samuël die de weg baant naar een nieuw tijdperk voor Israël: het koningschap van David en de tempel van Salomo in Jeruzalem: symbolen van eenheid die bedoeld zijn om de grenzen van Israël te overstijgen, Maar de tijd was er toen nog niet rijp voor! Het nieuwe tijdperk, dat de twee profeten Simeon en Anna verkondigen, is de overwinning van het particuliere denken: het licht dat in Christus verscheen is niet alleen voor ons, maar voor alle volkeren en voor alle mensen. Het licht bewaren voor jezelf, het licht opsluiten in de eigen ruimte van je uitverkorenheid, doet het geweld aan. Maar hier schuilt juist de voortdurende verleiding voor de mensheid: grenzen stellen aan het licht, het licht claimen als privé bezit en exclusief voorrecht. Of dat nu de vorm heeft van het beschermen van je materiële bezit, of vormen van nationalisme of van eigendunk: het particularisme heeft vele vormen, zowel op individueel en persoonlijk vlak, zowel op het niveau van groepen en naties en volken als op het niveau van confessies en religies en andere groepen. Het nieuwe tijdperk dat wordt verkondigd, wil daar een eind aan maken.

Licht is moeilijk te definiëren: is het straling, zijn het deeltjes? Licht beweegt en heeft een snelheid. Licht verandert de wereld: het opgaan van de zon geeft kleur en toont ons het gelaat van onze medemensen. Als het licht van de zon over ons is opgegaan, is het moeilijk om ons leven nog te verduisteren. We merken het aan ons kerkgebouw: als de zon naar binnen schijnt, zien we het kleurenspel dat niet alleen de rijkdom van het gebouw laat zien, maar evenzeer de variatie aan mensen, hun verscheidenheid aan herkomst, en toekomst, hun verscheidenheid aan kwaliteiten en verhalen. Het licht gaat op over allen, zonder een oordeel. Jezus zegt dat later: het licht gaat op over alle mensen, goeden en slechten. Het licht is niet voorbehouden aan uitverkorenen, maar Gods licht is nabij aan alle mensen in dit leven.

Het licht is ook symbool van het innerlijk licht, onze binnenkant waarmee onze visie op onszelf, onze wereld en de toekomst verlicht wordt. Het is het licht van het inzicht dat ons helpt keuzes te maken. Volgens dat licht zijn keuzes om het particularisme te overwinnen juister dan het terugtrekken achter grenzen. Dat innerlijk licht spoort ons aan een uitgestoken hand te zijn die afstanden overbrugt en die mensen verbindt. Dat dit lastige uitdagingen zijn, hoef ik niet uit te leggen: kunnen we de ander wel begrijpen en aanvaarden?

Het anders zijn van de ander bevraagt onze eigenheid. Hoe moeilijk dat is, zien we aan internationale verhoudingen zoals in Europa en in het Heilig Land, maar evenzeer op het persoonlijke vlak waar het soms moeilijk is om vrienden in nood te hulp te komen of hun problemen op te lossen. In zulke situaties is gebed een fundament. Gebed begint dan niet met woorden, maar met het beschouwen van het licht, contemplatie en bezinning, stilte. Zoals John Henry Newman in zijn gebed: Lead kindly light. Hij erkent dat het Gods Licht is dat hem de weg wijst en hem inspireert tot de lastige en moedige beslissingen die hij heeft moeten nemen. Het heeft hem moeite gekost om zich daaraan toe te vertrouwen, maar het heeft hem een nieuw tijdperk gebracht in zijn leven. Zo kan het nieuwe tijdperk dat Simeon en Anna aankondigen ook daadwerkelijk voor onszelf een nieuw tijdperk betekenen als we dit Licht herkennen. Moge dat Licht ons wijsheid schenken om de juiste beslissingen te nemen en te zien hoe het nieuwe tijdperk van Jezus ons leven verlicht. Amen

Gebed van John Henry Newman (1801-1890)

Lead, Kindly Light

Lead, Kindly Light, amidst th'encircling gloom,
Lead Thou me on!
The night is dark, and I am far from home,
Lead Thou me on!
Keep Thou my feet; I do not ask to see
The distant scene; one step enough for me.

I was not ever thus, nor prayed that Thou
Shouldst lead me on;
I loved to choose and see my path; but now
Lead Thou me on!
I loved the garish day, and, spite of fears,
Pride ruled my will. Remember not past years!

So long Thy power hath blest me, sure it still
Will lead me on.
O'er moor and fen, o'er crag and torrent, till
The night is gone,
And with the morn those angel faces smile,
Which I have loved long since, and lost awhile!

Meantime, along the narrow rugged path,
Thyself hast trod,
Lead, Saviour, lead me home in childlike faith,
Home to my God.
To rest forever after earthly strife
In the calm light of everlasting life.

Nederlandse vertaling (vertaling in Youcat, gebedenboek)

Leid me, U mild licht!
Leid me, als ik omringd word door duisternis.
Duister is de nacht, en ik ben ver weg van thuis.
Leid me en bescherm mijn voet.
Ik wil helemaal niet zien wat nu nog veraf is.
Voor mij is iedere volgende stap voldoende.

Zo heb ik niet altijd kunnen bidden:
Leid me!
Ik dacht dat ik mijn weg alleen kon gaan.
Ik hield van de rooskleurig voorgestelde, ijdele dag,
mijn hart was ingenomen door trots.
Ach, Heer, vergeet het,
maar leid me nu naar uw weg.

U was altijd bij mij met uw zegen.
En ik ben ervan overtuigd dat U me verder zal leiden –
door modder en moeras, over rotsen
en door snelstromend water,
tot mijn duisternis voorbij is en op de morgen
de glimlach van uw engel mij ontvangt, die me zo lief is
en die ik onderweg kwijt was geraakt.
Amen