LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 8 december 2019, tweede zondag van de advent

Lezingen
Jesaja 11, 1-10
Psalm 72
Romeinen 15, 4-9
Mattheüs 3, 1-12

Welkom
Goedemorgen
Vandaag neemt de liturgie ons mee de woestijn in. Wij worden hier geconfronteerd met een antiheld, die zich tegelijk als een echte leider ontpopt: Johannes de Doper. Hij is de wegbereider van de ware koning. Johannes leert ons te letten op de tekenen waaraan we de ware koning kunnen herkennen. Tussen de vele stemmen van mensen die een publiek ambt bekleden moeten we zoeken naar signalen die echt leiderschap onderscheiden van prietpraat en blufgedrag. Integriteit, onbaatzuchtigheid, visie en dienstbaarheid zijn waarden die Johannes hoog houdt.

We ervaren onze samenleving soms als een woestijn waar echt leiderschap met nog geen kaarslicht en zelfs geen schijnwerper valt te ontdekken, We blijven in deze advent verlangen en zoeken naar authenticiteit, oprecht leiderschap. Mensen laten hun ware aard zien als ze blijken te profiteren van allerlei voordelen. “Het was me niet opgevallen” wordt als excuus gebruikt. Mea culpa komt er niet uit. Christus naar wie wij uitzien, zal ons een spiegel voorhouden van echt leiderschap. Mogen wij door die spiegel gevoed worden en zelf groeien in onze eigen overtuigingen en eerlijke keuzes, geworteld in de boodschap van Johannes, die op het evangelie gebaseerd is.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van Jezus,
De details van het evangelie vandaag brengen ons in de woestijn. Ook als de woestijn dichtbij is, zoals in Israël, is het geen vanzelfsprekende tocht. Wie gaat er nu de woestijn in? Waarom zou je dat willen? Het volk was toch de woestijn ontvlucht? De herinnering aan veertig jaar woestijn zit diep in het geheugen geprint en als je weer de woestijn opzoekt, betekent dat eigenlijk: terug bij af! Alles wat het volk de afgelopen eeuwen heeft geleerd en meegemaakt, staat in het geheugen van Israël gegrift. Een geschiedenis van succesvol, maar ook van falend leiderschap, de grote rechters die vanaf Jozua met vallen en opstaan moesten leren dat ze vanuit geloof leiding moesten geven en niet met een legerovermacht. Denk aan Gideon, daarna de grote koningen David en Salomo: zij weken regelmatig af van het rechte pad in overspel en afgoderij. Vervolgens is er een lange reeks van koningen van wie slechts een enkeling blijk gaf van geloof en vertrouwen in de ware God. Nu is het volk opnieuw in een crisis. Het is een machtscrisis en een identiteitscrisis. Gaan we mee op de weg van de Romeinen en hun cultuur of blijven we stijfkoppig en eigenzinnig trouw aan onze traditie? Is er een uitweg uit het dilemma?

Welke mensen komen er trouwens bij Johannes? Blijkbaar zijn er veel Farizeeën en schriftgeleerden die bij hem komen. Wat zoeken ze bij hem? Wat zoeken zij in de woestijn? Ik vermoed dat zij Johannes aan een soort inquisitie willen onderwerpen. Is hij echt een profeet? In plaats daarvan liggen zij zelf onder het vergrootglas van de profetische woorden van deze profeet Johannes, die de brug slaat van het Oude naar het Nieuwe Testament: zij krijgen publiekelijk een spiegel voorgehouden: adderengebroed. Een heerlijk woord, vind u niet? Johannes heeft een hoger doel dan alleen maar de Farizeeën de mond te snoeren. Hij heeft een nieuwe boodschap. Of beter gezegd: hij geeft de oude profetische boodschap een nieuwe stem. De manier waarop Johannes spreekt, brengt de mensen tot zichzelf. We kunnen vol van boosheid en onvrede zijn over anderen, maar de opdracht is om zelf rechte wegen te gaan. De opdracht is om vruchten voort te brengen en tarwe te zijn. We hebben de roeping om voedsel voor de samenleving te zijn.

Er blijkt veel kaf in onze wereld te zitten. Met verontwaardiging daarover kunnen we energie verliezen, maar elders zegt Jezus: schudt het maar als stof van je voeten. Het kaf van de wereld zal weggeblazen worden en in vergetelheid raken. Slechts de mensen die als tarwe, als voedsel voor anderen zijn, worden bewaard en gekoesterd. Mensen met visie, mensen die anderen weten mee te nemen op de weg van de woestijn naar het beloofde land. Ook onze wereld verkeert in een crisis van leiderschap. Wie moeten we volgen? Welke visie houden zij ons voor, welke integriteit zien we bij hen? Je zou er moedeloos en, zoals velen, cynisch en boos van worden.

Als kerkgemeenschap hebben we een opdracht om een ander geluid te laten horen en een ander voorbeeld te geven. Paulus geeft ons in zijn brief aan de Romeinen een signaal van eensgezindheid. Dat klinkt mooi, maar eensgezindheid kan pas groeien wanneer we elkaar aanvaarden, wanneer we verschillen weten te accepteren en te integreren. Om elkaar te aanvaarden als leden van één gemeenschap, vieren we eucharistie en delen we het ene brood. Zoals de verschillende kaarsen op de adventskrans uiteindelijk één cirkel vormen, vormen wij samen als mensen van verschillende achtergronden, nationaliteiten, rassen en talen ook één kring van de vrienden van Jezus, de vrienden van het evangelie. We houden die eenheid vast rondom paus Franciscus, die de stem van het evangelie laat horen en in daden zichtbaar maakt. Ook wij maken die eenheid zichtbaar in dit samenkomen en het samen vieren. Hier is geen woestijn, hier staat de woestijn al in bloei. De groene takken op de krans zijn daar het teken van. Dat vertrouwen helpt ons voort te gaan op de weg naar Kerstmis, de weg naar de ontmoeting met het Kerstkind, met God zelf die in onze wereld komt, Immanuel. Amen