LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 15e zondag door het jaar, 14 juli 2019

Lezingen
Deuteronomium 30, 10-14
Psalm 69
Kolossenzen 1, 15-20
Lucas 10, 25-37

Welkom
Welkom op deze zondag die een halte plaats is op onze reis. Wat brengt onze levensreis: of beter bij wie brengt onze levensreis ons? Welke ontmoetingen veranderen ons leven? Wie levert een onuitwisbare indruk op ons hart en onze geest? Jezus roept ons op om alle mogelijkheden open te houden en niet aan mensen en situaties voorbij te lopen. Je loopt het risico cruciale ontmoetingen mis te lopen die je leven kunnen vernieuwen. Het verhaal van de barmhartige Samaritaan dat alom bekend is, is een kritische vraag aan ons leven. Vragen we God ons te openen voor wie onze naaste is.

Homilie
De zomerperiode nodigt mensen uit om te genieten van het goede der aarde. De natuur is vriendelijker, er is meer licht, we hebben ook meer tijd. Deze periode betekent een uitnodiging om een paar weken anders in het leven te staan en oog te hebben voor andere mensen en zaken. Het is een periode die ons los wil maken van de gebruikelijke routine en verantwoordelijkheden. De aandacht die we hebben voor de wereld is in de ogen van Christus niet zomaar vrijheid en ontspanning. Het is met nieuwe ogen kijken naar onze wereld. Het lukt de priester en de leviet van de parabel van Jezus echter niet om met de ogen van hun hart te kijken. Zij realiseren zich niet de bevrijdende kracht van de wet van God. Zij blijven vast zitten in hun wetmatigheden. Er zijn twee wetten die het verhaal lijken te regeren totdat de Samaritaan ten tonele verschijnt.

Er is het recht van de sterkste: de arme sloeber die overvallen wordt, is onvoorzichtig geweest. Het gebied van de woestijn tussen Jeruzalem en Jericho was bekend vanwege het grote aantal overvallers dat er rondhing, belust op buit van kwetsbare reizigers. Het is een bochtige weg die vanaf de grote hoogte van de stad Jeruzalem leidt tot de diepe vallei, diep onder zeeniveau, van de stad Jericho en de Dode Zee. Deze afgang wordt inderdaad een neergang. De zwakke, eenzame man is slachtoffer van anderen die sterker zijn dan hij. Nog steeds zijn er in onze samenleving lieden die de rechtvaardigheid denken te kunnen manipuleren door macht en geld, door hooggeplaatste vriendjes. Het zijn mensen die menen hun straffen te ontlopen of anderen te kunnen intimideren. In onze moderne samenleving proberen we de wet van het recht van de sterkste te ontkrachten door een rechtssysteem en door een sociaal vangnet. Dat kan echter alleen door mensen gedragen worden die zich verantwoordelijk weten. De priester en de leviet menen dat het niet hun verantwoordelijkheid is en dat hun hoge roeping hen vrijstelt om in te grijpen. Daardoor geven ze feitelijk toe aan het recht van de sterkste.

De andere wet waartegen Jezus zijn parabel vertelt is het legalisme, het wetticisme. Het is de theorie die zegt dat de geschreven wet altijd nagevolgd moet worden. De priester en de leviet weten dat zij moeten voldoen aan zuiverheidsregels. Zij kunnen pas dienst doen in de tempel indien zij rein zijn. Zij zien de man liggen die misschien wel dood is: een dode is onrein en een aanraking met hem zou hen verhinderen dienst te doen in de tempel. Immers Gods-dienst vraagt toch om zuiverheid? Er is echter een hogere wet waar Mozes al van vertelt in zijn boek Deuteronomium. Het gehele boek staat in het teken van de vernieuwing van de relatie tussen God en zijn volk, tussen God en de mensen: dat verbond wordt in mensenharten geschreven. De kern is de wet die door God bij mensen als het ware ingefluisterd wordt en die boven alle menselijke wetten staat. Die wet hebben de priester en leviet het zwijgen opgelegd.

De Samaritaan belichaamt de wet van God. Dat is des te verwonderlijker omdat in de verhalen die aan deze parabel voorafgaan Jezus en zijn leerlingen door de Samaritanen negatief bejegend zijn. Weet u het nog: de Samaritanen wilden Jezus toch niet ontvangen? De apostelen riepen Jezus toch op om vuur over de Samaritanen te laten neerdalen? En nu vertelt Jezus deze parabel, waar een Samaritaan de wet van God belichaamt!

De wetmatigheid van de Samaritaan is die van Christus zelf. Christus zelf is de belichaming van de Wet van God. Het voorbeeld van de Samaritaan maakt duidelijk wie Jezus is. Paulus maakt dat duidelijk in zijn discussie met de Kolossenzen. Een moderne discussie: wie is Christus? In Hem wordt de wet van God duidelijk, dat is geen uiterlijke wet, maar het is het wezen van het mens zijn. Uiteindelijk wordt de Samaritaan meer mens door zijn ontmoeting met de man in de goot: die is immers zijn naaste. De Samaritaan die in actie komt – let op de vele werkwoorden in het verhaal – heeft zijn agenda aangepast omdat zijn hart door medelijden bewogen was. Dat is een avontuur omdat het zijn route en zijn levensweg verandert. Dat is de Christus die in actie is gekomen om de mensheid te redden. Durven wij in zijn voetsporen te treden? De wet die in ons hart is gegrift moeten we steeds herontdekken en niet het zwijgen opleggen door wat de wereld met haar routine van wetmatigheden steeds van ons vraagt. Misschien leidt deze periode van bezinning wel tot nieuwe keuzes en nieuwe wegen. Laten we Christus in deze bezinning voor ogen houden. Amen.