LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 7 juli 2024, veertiende zondag door het jaar

Lezingen
Ezechiël 2, 2-5
Psalm 123
2 Korinthe 12, 7-10
Marcus 6, 1-5

Woord van welkom
Van harte welkom, u allen. Vandaag lopen de profeten van Israël aan tegen weerstand en onbegrip. In onze weerbarstige samenleving die graag harde taal bezigt, heeft de boodschap van menselijkheid en menswaardigheid het steeds moeilijker. De profeet wordt opgeroepen om niet te zwijgen, ook al zijn de mensen om hem heen, de gelovigen, niet meer vatbaar voor de boodschap van de God van Israël. Ook Jezus zelf loopt tegen een muur van onbegrip op, en wel in zijn eigen stad, bij zijn eigen familie en bekenden. Waar komt de weerstand tegen het goede vandaan? Waarom lijkt het goede het onderspit te delven en het kwaad steeds de aandacht op zich te vestigen? Ik denk dat het angst en onzekerheid is. Mensen zijn bang dat zij iets moeten inleveren. De evangelische boodschap is echter dat juist wie inlevert, meer zal ontdekken en vinden. Van christenen wordt een profetische houding gevraagd. Laten we een moment stil zijn om onszelf af te vragen of we wel profeet zouden durven zijn en op welke manier.

Homilie
Broeders en zusters,
Herinnert u zich nog het verhaal van de vorige weken? Het verhaal van de storm op het meer? De genezing van de twee vrouwen? Je zou toch denken dat de reputatie van Jezus zijn dorpsgenoten welwillend zou maken. Hij houdt een toespraak en toch overtuigt deze de inwoners van Nazareth niet. Ze hebben gehoord wat er elders is gebeurd, maar er lijkt een muur van ongeloof te zijn opgetrokken. We kennen de verhalen van het evangelie en kunnen ons niet voorstellen dat de mensen niet in Jezus zouden geloven. Als wij er hadden gestaan, was het vast anders gegaan: wij zouden Hem wel geloofd hebben! Maar ik denk dat het voor ons niet veel anders is. Zijn wij bereid de wonderen van Jezus te geloven? Denk we: “zulke wonderen gebeurden alleen maar in die tijd. Nu gebeuren er geen wonderen meer?” Dan hebben we ten eerste een verkeerd begrip van wonderen en ten tweede hebben we geen oog wat er werkelijk met mensen gebeurt.

Dit verhaal is opgenomen niet als een verwijt aan de domme inwoners van Nazareth, maar het is bedoeld als een spiegel voor ons. Aanvaarden wij de diepere boodschap onder de wonderen van Jezus? Zij zijn geen bovennatuurlijke gebeurtenissen die even de natuurwetten opheffen. Het zijn geen staaltjes van macht waardoor Jezus laat zien dat Hij alles kan. Het gaat om de transformatie van het innerlijk van de mens, iemand die werkelijk een nieuw mens wordt en op een nieuwe manier in het leven staat. Jezus’ boodschap bij de wonderen is: “je geloof heeft je gered. Niet het wonder heeft je gered, maar je geloof in de liefde heeft je gered.” Uiteindelijk is het niet Jezus die wonderen doet, maar het voorbeeld van Jezus doet ons de werkelijke liefde zien. Die liefde is geen emotie van vlinders in de buik, maar besef dat het Leven uit Gods liefde is voortgekomen; daardoor is ons perspectief altijd onze toekomst die bij God uitkomt. Als mensen werkelijk die weg gaan en vanuit de liefde voor de ander leven en dat belangrijker vinden dan hun eigen belang, dan is er ruimte voor het Koninkrijk van God.

Er is iets anders aan de hand waardoor deze mensen niet naar elkaar kunnen luisteren. Het is een fundamenteel probleem waar ook de profeten van onze tijd mee te maken hebben. Zij zeggen de waarheid, maar de mensen willen de waarheid niet horen. Wat is dan die waarheid over onze samenleving? De boodschap is dat de mens erg kwetsbaar is. Het leven is niet vanzelfsprekend. Volgens de profeten kunnen die vragen naar de betekenis van ons leven slechts beantwoord worden vanuit het verbond dat God met de mensheid heeft gesloten. Hij heeft het, en dat is het vernieuwende van het evangelie, niet met een bevolkingsgroep gesloten, met een stam van uitverkorenen. Nee, het verband is universeel. Daar waar goedheid en gerechtigheid begrensd wordt tot alleen maar “wij”, wordt Gods gerechtigheid geweld aangedaan. Daar waar in de samenleving de roepstem klinkt: wij eerst, en de kruimels voor de anderen, daar waar mensen zeggen: blijven jullie maar achter de hekken en de grenzen van onze eigen veilige en welvarende wereld staan, daar zal het Koninkrijk onzichtbaar blijven.

De profeet Jezus, Gods eigen Zoon, daagt ons uit grenzen te verleggen: zijn stad Nazareth heeft geen voorkeurspositie. Zijn familie en vrienden zijn niet degenen die vooraan staan in het Koninkrijk. Niemand zit vooraan in het Koninkrijk. Wij zijn de profeten voor onze tijd en we waarschuwen voor grenzen en muren; we waarschuwen mensen die anderen op afstand houden en weigeren die werkelijk te ontmoeten. Het Koninkrijk van God is een andere manier van leven. Dat zien we ook bij Paulus. Hij aanvaardt zijn zwakheid en pijn en laat daardoor de Geest van God in zichzelf werkzaam zijn. Het is de Geest die ook ons hier voedt, met het Woord en met het Brood. Het heeft pas effect als wij samen het Woord horen en het Brood delen, Zo is het in onze samenleving: die kan pas gelukkig zijn als we samen het leven delen en de vruchten van de aarde samen delen. Als we mensen buiten houden zal dat Koninkrijk nooit zichtbaar of voelbaar worden. Wij hier samen delen dat visioen van het koninkrijk. Ons samenzijn hier is een profetisch teken: door ons samenkomen van week tot week tonen wij de wereld dat wij in iets anders geloven dan in de duisternis in de wereld. Moge dat teken verstaan worden. Amen

Verkondiging 30 juni 2024, dertiende zondag door het jaar – Keti Koti

Lezingen
Wijsheid 1, 13-15; 2, 23-24
Psalm 30
2 Korinthe 8, 7.9.13.15
Marcus 5, 21-43

Van harte welkom, u allen, parochianen en gasten vanwege Keti Koti,
De Stichting Slavernijherdenking Zoetermeer in de persoon van Mevrouw Vlet vroeg of we als parochie deze viering aan de herdenking van Keti Koti wilden wijden. Graag verlenen we u gastvrijheid deze dag. We denken samen na over deze donkere periode in onze geschiedenis waar menselijkheid werd ontnomen en mensen als objecten werden verhandeld en met wie mishandelingen en moord toegelaten werden. Als christenen dienen we ons te realiseren dat er in de Bijbel rechtvaardigingen werden gezocht en helaas ook gevonden om deze praktijk goed te keuren, maar de Bijbel moet goed gelezen worden en telkens weer herlezen worden. Het verhaal van vandaag uit het evangelie vertelt hoe twee vrouwen hun menselijkheid waren verloren en hoe zij deze weer terug ontvingen. Jezus handelt daarbij tegen een vijandige of sceptische omgeving in. De boodschap is dat ieder mens door God bemind wordt en dat zijn/haar waardigheid onaantastbaar is. Laten we deze viering in een moment van stilte de slachtoffers van de slavernij herdenken. We denken aan degenen die in de geschiedenis slachtoffer waren, aan hun nazaten die deze geschiedenis als trauma meedragen. We staan ook stil bij slachtoffers van moderne slavernij want die is nog zeker niet uit onze wereld uitgebannen. Laten we hen allen in stilte gedenken.

Homilie
Broeders en zusters,
Het boek Wijsheid laat er geen onduidelijkheid over bestaan: dood en verderf mag niet met God geassocieerd worden. Hij is de kracht ten leven, de bron van al wat geschapen is. Hij is de bron van licht en leven. Dit boek, vlak voor de geboorte van Christus geschreven door geleerde Joden in het oude Egypte, in Alexandrië, weerspiegelt het humane denken van die tijd. Net als in onze tijd lijken duistere krachten de toon te zetten. En onze samenleving zelf lijkt niet veel verdraagzamer en gastvrijer te worden. Waar zijn de goede krachten die de menselijkheid hoog houden? De gelovige Joden van die tijd worstelden net als wij vandaag met de vraag hoe we het kwaad in onze wereld, onze geschiedenis, ja zelfs het kwade in ons eigen hart moeten begrijpen. Als er een goede God is, waarom kan er dan zoveel kwaad in de wereld zijn?

De belangrijkste sleutel om dit te begrijpen zit in de mens zelf. De vrijheid die de mens heeft, geeft niet vanzelfsprekend een goede uitkomst. Maar naast de individuele verkeerde keuzes die mensen soms maken, zitten er in de mensheid en geschiedenis structuren van kwaad en onrecht. Die structuren kunnen soms zo diep geworteld zijn dat het decennia en soms eeuwen duurt voordat we begrijpen hoe zij tegen Gods schepping in gaan. Dat geldt vandaag in het bijzonder voor de structuren van slavernij. Helaas is de term slavernijverleden niet een adequate term. En ik spreek hier de bisschop van Paramaribo na, mgr Choennie, die wijst op het slavernijheden. De vraag die hij in dit jaar van herdenking meermalen gesteld heeft is, of dit slavernijverleden wel echt voorbij is.

De ketenen zijn verbroken. In 1863 volgde Nederland schoorvoetend de meeste andere landen waar slavernij al was afgeschaft. Men hield de slaafgemaakten nog tien jaar vast op de plantages en uiteindelijk werden alleen de eigenaars financieel gecompenseerd voor hun verlies. We vieren dat sinds 1873 er een einde kwam aan die onderdrukkende verhoudingen. De zichtbare ketenen van de slaafgemaakten in de koloniën, Suriname, de Caribische eilanden en Indonesië, werden verbroken. Maar hoe staat het met de onzichtbare ketenen? Er zijn nog steeds achtergestelde bevolkingsgroepen, ik denk wat Suriname betreft aan de inheemse bevolking die met lede ogen moet toezien hoe hun leefgebied wordt leeggeroofd en vergiftigd. Er zijn nog steeds beelden en vooroordelen die het denken, spreken en handelen van mensen bepalen en die de menswaardigheid en de gelijkwaardigheid belemmeren. Wat dat betreft is een voortdurend gewetensonderzoek nodig, zowel van witte als van zwarte mensen.

Het evangelieverhaal vandaag vertelt van twee vrouwen die buiten het leven zijn geplaatst. Zij zijn afgeschreven. De een wordt als onrein beschouwd, een mens die op afstand moet worden gehouden, een vrouw die haar vruchtbaarheid heeft verloren. De ander, het jonge meisje, is al afgeschreven door haar familieleden. Dat geldt niet voor haar ouders die blijven geloven dat dit meisje bestemd is om te leven. De omgeving van beide vrouwen is vijandig en sceptisch. Tegen de stroom in, schept Jezus ruimte om te leven. De woorden die door Hem aan het jonge meisje gericht zijn, hebben blijkbaar zoveel indruk gemaakt dat ze in het Hebreeuws zijn opgetekend. Ze brengen ons heel dicht bij de woorden zelf van Jezus: Talita Koemi, meisje sta op.

Deze woorden vormen voor mij de kern van de boodschap van het evangelie, waar ik ook in mijn pastoraat vorm aan probeer te geven: mens, sta op. Door allerlei redenen, gebeurtenissen, door wat mensen elkaar aandoen, kunnen zij belemmerd worden, klein gehouden worden, opzij gezet worden. De menselijkheid zelf is hierbij in het geding. Maar die menselijkheid vindt naar mijn overtuiging zijn fundament in de Liefde waaruit wij geschapen zijn. Die is de Bron. Je kunt die Bron God noemen; misschien heeft u andere woorden voor die Bron. We delen hier met elkaar dat we die menselijkheid moeten respecteren en dat we geroepen zijn om elkaar te ondersteunen om die menselijkheid en die menswaardigheid weer op te bouwen waar die wordt ontnomen of afgebroken. Zoals Paulus schrijft aan de Korintiërs: wij zijn geroepen om een gemeenschap op te bouwen van mensen, die evenwichtig is, waar ruimte is voor allen, waar ieders eigenheid wordt erkend.

Straks na de viering en de koffie gaan we naar de herdenkingsplaquette waar de tekst geschreven staat: Laat het verleden niet doorleven in het heden. Dat is uiteindelijk het doel van herdenken: dat het heden vervuld is van gerechtigheid en menswaardigheid. Mens sta op, je mag leven je mag gelukkig zijn, je hebt de opdracht om dat geluk met anderen te delen. Laten we in die geest Keti Koti vandaag herdenken. Omwille van de toekomst. Amen

Voorbede
In vertrouwen op de Eeuwige, de Barmhartige die de bron is van liefde en leven, brengen we onze gebeden en intenties naar voren.
Voor allen die vandaag Keti Koti herdenken en dit morgen vieren. Dat dit herdenken van slavernij ons allen waakzaam maakt én houdt om op te komen voor de menswaardigheid van de ander, dat we in denken, spreken en handelen bouwen aan een samenleving van verdraagzaamheid, gastvrijheid en menswaardigheid. Laat ons bidden.
Voor allen die slachtoffer zijn van onderdrukking en moderne vormen van slavernij. Voor mensen die uitgebuit worden, die mensonwaardige arbeid moeten verrichten, voor mensen die niet mogen opstaan om als mens te leven. Dat er voor hen gerechtigheid zal zijn. Laat ons bidden.
Voor allen die leven in oorlogsgebieden, voor kinderen en ouderen die de eerste slachtoffers zijn. Dat misdadige redenringen van dictatoriale en autocratische regimes ontmaskerd en ontwapend worden. Laat ons bidden.
Voor allen die leven in natuurgebieden. Voor hen van wie het levensgebied, bedreigd, beschadigd of vergiftigd wordt. Om beschermende wetgeving en maatregelen. Dat wij hier beseffen welke druk ons niveau van leven op de schepping legt. Dat we ons bekeren tot een sobere levenswijze. Laat ons bidden.
Voor regeringsleiders en politici wereldwijd, dat zij de mogelijkheid tot vrede en verzoening oppakken. Voor onze nieuwe regering, dat de leden van het kabinet het grondwettelijk welzijn van allen die in Nederland verblijven voor ogen houden en in hun spreken en hun verborgen denken de menswaardigheid van de ander voor ogen houden. Laat ons bidden.
Voor onze geloofsgemeenschap bidden we…

Intenties
Goede God, uw zoon Jezus heeft mensen doen opstaan. Hoor ons gebed opdat wij de kracht vinden op te staan voor gerechtigheid en anderen kunnen doen opstaan. Op voorspraak van Maria, op voorspraak van Petrus Claver, patroonheilige van slaafgemaakten, door Christus, onze Heer. Amen

Verkondiging 2 juni 2024, Sacramentsdag

Lezingen
Exodus 9, 3-8
Psalm 116
Hebreeën 9, 11-15
Marcus 14, 12-16.22-26

Woord van welkom
Welkom op dit feest van de eucharistie. God wil bij ons aanwezig zijn. Hij heeft zijn Zoon gezonden die zijn Woord van barmhartigheid en liefde heeft gesproken, die dit getoond heeft aan de wereld. In de eucharistie mogen we deze woorden opnieuw verstaan en aanschouwen. Deze woorden mogen we in ons opnemen, zoals we het Brood zullen ontvangen. We mogen ons laten voeden door dit woord van Christus.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Als je een cadeau hebt gekregen, ben je er natuurlijk blij mee, zeker als het op je verlanglijstje heeft gestaan. Maar afgezien van het geschenk zelf, ben je degene dankbaar die dit gegeven heeft omdat hij/zij besefte dat je dit wilde hebben. Misschien heeft het niet op je lijstje gestaan en overtreft het zelfs je verwachtingen. Dan ben je de schenker nog meer dankbaar omdat hij je zo goed begrepen heeft. Dus door dit geschenk wordt je vriendschap versterkt en verdiept. Er is meer dan alleen maar het cadeautje dat je hebt gekregen. Om het in Bijbelse termen te zeggen: er is een soort verbond dat gesloten is en dat door het geschenk versterkt is. Dat is het meest waardevolle omdat we beseffen dat geen mens kan leven zonder relaties met anderen.

Vandaag vieren we dat God aan de mensheid een geschenk heeft gegeven. Stond het op ons lijstje? Ieder mens heeft voedsel en drank nodig. Maar dit voedsel en deze drank die hij in Jezus heeft gegeven, zijn meer dan we verwacht hadden. Het zijn gaven ten leven. Vandaag denken we na over de gedachte dat als we telkens als we dit Brood delen, beseffen dat Jezus zelf onder ons aanwezig is. Wezenlijk daarbij is dat het Brood dat we delen een gebroken brood is. De wijn die we delen -helaas is het wat onpraktisch en onhygiënisch om in de kerk met zijn allen uit één beker te drinken- is vergoten wijn. Gedenk de woorden van Jezus: dit is mijn lichaam dat voor u gegeven, gebroken wordt, dit is mijn bloed dat voor alle mensen wordt vergoten. Wanneer bij het Lam Gods het brood gebroken wordt, moet u goed opletten: dat hoort bij het teken dat gegeven wordt. Eigenlijk zouden we allen een gebroken stukje moeten ontvangen. Het lichaam van Jezus wordt gebroken, zijn bloed wordt vergoten. Het is het teken van het kruis, waar Paulus van zegt dat het een schande is.

Het is Gods barmhartigheid zelf die op het kruis geofferd wordt. Dat maakt de Hebreeënbrief duidelijk: Terwijl de mensheid dacht een misdadiger het zwijgen op te leggen, was het Gods liefde die zichzelf heeft weggeschonken. Dat geschenk brengt leven, omdat het laat zien wat het God waard is om de mensheid weer te laten delen in zijn liefde. Terwijl de mens steeds weer vervalt in de neiging om voor zichzelf te kiezen, laat Jezus zien dat zijn keuze om zijn leven te geven voor de mensen, door God bevestigd wordt.

Op twee details wil ik nog wijzen. U ziet dat we altijd wat water in de wijn gieten: ons menselijk bestaan gaat op in het goddelijke: de wijn staat voor het goddelijke en het water voor het menselijke, maar de wijn is zo krachtig dat het goddelijke blijft overheersen. Het betekent dat als wij in de voetsporen van Jezus onze liefde aan elkaar en anderen geven, Gods liefde ons deel wordt, dan is het eigenlijk Gods liefde die we uitdelen. Bovendien ziet u bij het Lam Gods dat een stukje Brood in de wijn wordt gedaan: dat verbeeldt eenheid van de kerk. Vroeger werd het geconsacreerde brood gebruikt om de wijn te consacreren, zo werd de eenheid van de centrale bisschopskerk met de deelkerken elders in de stad gesymboliseerd. Op die manier drukte de eucharistie dus de verbondenheid van God met de mensheid uit en de eenheid van de hele kerk die over de wereld verspreid is.

Dat is het eigenlijke geschenk dat God geeft in de eucharistie: in die verbondenheid is Hij zelf aanwezig. Zo laat Hij ons niet meer los en zal Hij trouw zijn aan zijn volk en zal hij ons niet in de duisternis laten opgaan. Amen