LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 28e zondag door het jaar, 13 oktober 2019

Lezingen
2 Koningen 5, 14-17
Psalm 98
2 Timotheüs 2, 8-13
Lucas 17, 11-19

Welkom
Vandaag vieren we ons patroonsfeest van Maria Sterre der Zee. De vraag die de lezingen vandaag oproepen is of we dankbaar zijn met deze plek van gebed, ontmoeting en inspiratie. Wordt ons gebed verhoord? Soms zijn het buitenstaanders die beter beseffen hoe buitengewoon en kostbaar het is dat we met elkaar deze parochie in Den Haag hebben waar we zelfs God mogen ontmoeten. We krijgen mooie voorbeelden vandaag van mensen die ontdekken hoe bijzonder het is te kunnen geloven in en te vertrouwen op een God die de nabijheid zoekt van mensen. Bidden we God om ontferming en vrede.

Homilie
Broeders en zusters,
Tien jaar geleden werd een eenvoudige Vlaamse priester heilig verklaard. Pater Damiaan de Veuster. In de tweede helft van de negentiende eeuw werkte hij bij de melaatsen op Hawaï. In plaats van deze uitgestoten zieken aan hun lot over te laten, bleef hij bij hen werken en maakte van deze afgelegen kolonie Molokai een bloeiende christelijke gemeenschap waar mensen voor elkaar zorgden.

In tegenstelling tot het verhaal van het evangelie vandaag, bracht hij geen fysieke genezing en bevrijding van hun ziekte. Integendeel, hij werd zelf ziek door lepra en hij stierf op 49 jarige leeftijd. Ondanks alles was Damiaan een dankbaar mens en heeft hij enorm veel betekend voor de mensen. Nog steeds is hij in Vlaanderen een icoon van menslievendheid en barmhartigheid. Een beroemde tekst van hem geeft aan dat we niet altijd van God krijgen wat we vragen, maar wel wat we nodig hebben. De vraag is of we dit kunnen zien en onderscheiden als een grote gave. Damiaan vroeg God om kracht, maar hij kreeg moeilijkheden die hem sterk maakten, hij vroeg om voorspoed, maar hij kreeg hersens en spieren om mee te werken. Ik heb het gebed achter in de kerk laten leggen om mee te nemen.

In ons gebed kunnen we ons met allerlei vragen tot God richten. Als we niet uitkijken, valt ons gebed samen met een vragenuurtje in de richting van de hemel. Gebed wordt eenrichtingsverkeer. Bovendien blijft het een roepen op afstand. Zoals de tien melaatsen op afstand van Jezus blijven staan, wordt ons gebed een roepen op afstand. Kunnen we die afstand overbruggen? Het blijkt dat Jezus daartoe in staat is. De tien melaatsen worden genezen. Voor Jezus is dit geen vraag: “zijn niet allen genezen?” vraagt Hij aan de Samaritaan de uit dankbaarheid teruggekomen is. Jezus heeft de afstand die tussen mensen en God was ontstaan, overbrugd. Het is het initiatief van de Schepper zelf, die geen genoegen kan nemen met die afstand. Het overbruggen ervan is zichtbaar geworden in de menswording van Christus. Zo heeft ook Damiaan de afstand overbrugd: hij deelde zijn leven met de melaatsen en gaf hun de menswaardigheid terug die zij door hun ziekte en de reactie van de samenleving waren verloren. Zo heeft in Suriname Petrus Donders ditzelfde gedaan met de melaatsen in de kolonie in het afgelegen Surinaamse Batavia.

De Samaritaan in het evangelie en de Syriër Naäman overbruggen de afstand. Zij hebben immers beseft dat zij van verre komen. Hun dankbaarheid is geworteld in het besef dat God gastvrij is. God wil de afstand overbruggen, Hij wil mensen bij zich halen. De Samaritaan en de Syriër nemen vol dankbaarheid dit geschenk aan. Zij maken ons duidelijk dat God voortdurend de afstand tot ons wil overbruggen en ons tegemoet wil komen. Herkennen wij Hem? Herkennen wij zijn gaven? Of zijn we pas tevreden als we krijgen waar we exact om vragen? Soms is het nodig dat we met wat meer afstand terug kijken naar ons leven en daar zien wat ons geschonken is, ook al hebben we daar niet om gevraagd. Gebed moet ons namelijk niet passief maken en ons de regie over ons leven uit handen nemen. Integendeel: God wil ons sterken om ons met al onze talenten aan het werk te zetten. Dat ontwikkelt zich ook in ons leven: als we jong zijn hebben we andere instrumenten dan wanneer we ouder zijn.

Pater Damiaan heeft zijn jonge leven uit handen gegeven. Pater Peerke Donders is op Goede vrijdag om drie uur gestorven. Zij beiden spiegelden zich aan Christus en hebben ervaren dat Christus de afstand had overbrugd zonder dat hun leven daarmee gemakkelijk werd. Laten we net als zij en net als de Samaritaan in beweging komen; niet meer afwachten, maar gesterkt door wat God ons heeft geschonken ook de afstanden tussen mensen overbruggen. Amen.

EEN BEANTWOORD GEBED

Ik vroeg om kracht,
en God gaf me moeilijkheden om mij sterk te maken.
Ik vroeg om wijsheid,
en God gaf mij problemen om op te lossen.
Ik vroeg om voorspoed,
en God gaf mij hersens en spieren om mee te werken.
Ik vroeg om moed,
en God gaf mij angst om te overwinnen.
Ik vroeg om liefde,
en God gaf mij mensen met moeilijkheden om te helpen.
Ik vroeg om gunsten,
en God gaf me kansen.

Ik kreeg niets waar ik om vroeg.
Ik kreeg alles wat ik nodig had.

Pater Damiaan de Veuster
1840-1889,
heiligverklaard 11 oktober 2009, feestdag 10 mei.

Verkondiging kerkwijding en gedachtenis H. Jacobus , 29 september 2019

Lezingen
Jesaja 56, 1. 6-7
Psalm 83
1 Petrus 2, 4-9
Lucas 19, 1-10

Welkom
Welkom op dit hoogfeest van kerkwijding. We vieren dat we ons hier thuis voelen, in dit godshuis. Sommigen staan misschien op de drempel, anderen hebben hier al vele jaren van vieringen en vrijwilligerswerk liggen, maar dat onderscheid doet er niet toe: het is een huis voor ons allen. We denken vandaag na over onze band met dit huis: waarom ben je ooit, lang geleden of juist recent pas, over de drempel van dit huis gekomen? Wat heb je hier gevonden, wat hoop je nog steeds hier te vinden? Zoveel mensen, zoveel verschillende redenen om in dit huis te komen. Jacobus, de patroon van dit huis, is ook de patroon van de pelgrims. Dat betekent dat we de betekenis van dit huis ook relativeren: het is niet meer dan een halteplaats op de pelgrimage van ons leven. Niettemin is het een geliefde halteplaats, een plek waar we graag komen voor bezinning en vrede, als inspiratiebron voor de andere dagen van ons leven.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van Christus,
Een flinke groep parochianen is gisteren teruggekeerd van een inspiratiereis naar Assisi. We traden in de voetsporen van de H. Franciscus van Assisi. We bezochten de plekken van zijn leven en zijn levenseinde, we hoorden de verhalen van zijn bestaan en zijn keuzes, en we hebben teksten van zijn hand gelezen en gebeden. U heeft het kunnen volgen op de website, u kunt het ook nog terugzien. In Umbrië bezochten we vele kerken en we vierden dagelijks de eucharistie op cruciale plekken in het leven van Franciscus. Drie lezingen spijkerden ons bij over armoede, roeping en de persoonlijke invulling van de evangelische idealen van Franciscus. We zagen het kruis van San Damiano, dat tot Franciscus de oproep deed om de kerk te herbouwen. Wat begon als een bescheiden herstel van een paar fysieke gebouwen, liep uit op een herstelbeweging van de hele kerk tot in alle uithoeken van de aarde. Franciscanen, Clarissen en andere leden van de Franciscaanse familie zijn overal te vinden. We hebben zelfs in onze kerk nog een bescheiden teken daarvan in het vaandel rechts tegen de zijwand. Ook in onze parochie waren mensen geraakt door het verhaal en het voorbeeld van Franciscus. We hebben met deze bedevaart de draad weer even opgepakt.

Voor een bedevaart hoef je niet naar Assisi: u weet misschien nog wel dat ik iedere kerkgang op zondag of door de week een eigen soort bedevaart heb genoemd. Het is telkens weer een stap om je leven in beweging te brengen, soms een stap die je vertrouwd is, maar soms een stap die grensverleggend is. Ik weet dat er mensen onder ons zijn, voor wie deze stap vandaag een redelijk nieuwe stap is. Weet je welkom!

Franciscus van Assisi zette grote stappen. Anderen zetten kleine stappen, zoals op een wandeling een groot verschil zichtbaar wordt tussen mensen met lange benen die grote stappen zetten en mensen die wat korter zijn en dus kleinere stappen zetten. Zij blijven sneller achter, maar dat betekent niet dat hun inspanning minder is. Evenzeer geldt dat voor de geestelijke weg. Er zijn lieden zoals Franciscus, die grote radicale stappen zetten: grote geloften, radicale keuzes. Zij gooien hun leven compleet om en nemen afstand van alles wat hun vertrouwd is. We zagen in verschillende kerken afbeeldingen van de dramatische episode waarin Franciscus afstand doet van alle bezittingen die hij van zijn rijke vader heeft gekregen: alles legt hij af, tot en met zijn kleding. Naakt zegt hij ten overstaan van zijn verbouwereerde vader en de leiders van de stad dat hij alleen God nog zijn Vader wil noemen. Zijn aardse vader belemmert hem immers in het volgen van zijn roeping. Indrukwekkend grote stappen, te groot voor de meesten van ons! Onze kleine stappen kunnen echter evenzo betekenisvol zijn. Als wij God Vader durven noemen, plaatst dit ons anders in de verhouding met de wereld, die we voortaan een geschenk van de Vader noemen. God Vader noemen maakt dat we andere mensen die we ontmoeten, onze broeders en zusters noemen. Dat Vaderschap maakt ons duidelijk dat we onszelf als een kind van zijn eeuwige liefde mogen beschouwen. We zetten kleine stappen op onze pelgrimage in onze leven en voelen ons misschien wel beschaamd door de kleinheid van die stappen: “Zal dan de wereld nooit echt veranderen?” We beseffen dat onze mogelijkheden beperkt zijn, zoals sommigen tijdens een bedevaart hun fysieke beperkingen ervaren om het hele programma mee te maken, maar dat herinnert ons alleen aan de kleinheid van de stappen die we zetten op onze geestelijke weg. We blijven desalniettemin in beweging.

Tijdens de bedevaart kon ik tussendoor nog enkele bladzijden lezen van een biografie over paus Franciscus die ook grote stappen wil zetten met de kerk om haar te herbouwen. Ook hij loopt tegen beperkingen aan. Het boek maakt duidelijk waar de inspiratie voor die grote stappen van paus Franciscus vandaan komt. Volgens paus Franciscus zijn velen in de kerk hun eigen bron vergeten, hun vertrekpunt voor de levenspelgrimage. Voor Franciscus is het geloof in de opstanding, het geloof in de bevrijding van het kwaad de opdracht om zelf instrument te zijn van dat evangelie. Onze verantwoordelijkheden in ons leven, in ons gezin, in ons werk, met vrienden en allen die we ontmoeten, worden daardoor getekend: mensen helpen opstaan uit situaties van dood en duisternis. Daarom vieren we in dit huis van licht deze dag van kerkwijding. Dit huis van stenen en ramen is een huis van leven omdat we hier het Brood van de opstanding ontvangen en bewaren en ontvangen. Deze opstanding dragen we mee in ons leven en mogen we van hieruit uitdragen. Amen

Verkondiging achtste dag inspiratiereis Assisi 2019

Broeders en zusters, vrienden van Christus,
Op deze laatste dag van onze pelgrimage wordt de eucharistie naar voren geschoven als thema. Dit is anders dan de andere dagen een uitdrukkelijk theologisch begrip, een sacrament. Een sacrament is volgens een klassieke traditie: een uitwendig teken, door Christus ingesteld, waardoor genade wordt aangeduid en gegeven. We zien een handeling en we geloven dat God zijn genade schenkt: we zien tekenen van daadwerkelijke nabijheid van God, die we niet kunnen zien en bevatten, tekenen van zijn aanwezigheid. De eeuwige treedt binnen in onze menselijke werkelijkheid.

Bij dit afscheid van Assisi - we hebben de stad al verlaten - is het goed om ons te realiseren dat Christus bij zijn afscheid de eucharistie aan zijn leerlingen toevertrouwde. In Christus, zo geloven wij, was God zelf zichtbaar en tastbaar aanwezig: Gods Zoon, onvoorstelbaar. In geen godsdienst is God zo nabij aan zijn schepselen, zijn kinderen, maar die aanwezigheid was eindig, zoals het menselijk leven eindig is. Die eindigheid werd bovendien tragisch en gruwelijk, omdat de mens Christus uit de weg geruimd heeft. Net als de profeten voor Hem, werd Christus vervolgd en vermoord. Voor God was er geen plaats in onze wereld. Op de laatste avond van zijn leven heeft Jezus de weg gewezen om toch die aanwezigheid van God vast te houden en telkens weer opnieuw te ontvangen.

In de traditie van het Joodse volk dat jaarlijks de verlossing van de slavernij in Egypte herdenkt, heeft Jezus het teken gegeven van de bevrijdende liefde die Hij de mensen geeft. Aan het kruis laat Hij immers zien dat Hij zijn leven opoffert, omdat Hij van de mensen houdt, van alle mensen. Terwijl de machthebbers van de Romeinen en een aantal schriftgeleerden Hem de mond willen snoeren vanwege zijn verkondiging en zijn handelen, weigert Jezus zich van deze weg af te houden en wil daarvoor zelfs de dood aan het kruis ondergaan. Dat is ware liefde: Hij die zijn leven geeft voor zijn vrienden.

Franciscus was daar zo van onder de indruk dat hij ernaar verlangde zelf dat lijden te ondergaan en met zijn broeders een teken te zijn van diezelfde liefde. Het wassen van de melaatsen was er een concreet voorbeeld van. Ook voor Franciscus was Christus zichtbaar aanwezig in de eucharistie. Daar lag zijn inspiratiebron. Daar ontving hij de kracht om het lijden te dragen. Daar ontving hij de liefde om met zijn broeders te leven. De stigmata waardoor hij meer op Jezus ging lijken, zijn tekenen van die liefde. Wij dragen geen stigmata, zelf pater Johannes-Pio niet. Maar we hebben onze eigen kleine of grote tekenen van wonden, die we met ons mee dragen. De eucharistie geeft ons Gods liefde om deze wonden te laten helen. De eucharistie versterkt onze verbondenheid, geeft gezondheid en vrede. Als wij luisteren naar Christus' stem in de eucharistie, in de lezingen, in de gebeden en in ons hart, zijn we met hem verbonden als met de wijnrank. Zo komen in de eucharistie alle thema's van deze pelgrimage bijeen!

Wij nemen afscheid van Assisi, maar als we weer thuis zijn, kunnen we in iedere eucharistie Assisi laten opleven. We denken aan Franciscus, we denken aan de kerken waar we vieringen beleefden, we denken aan het kruis van Damiano dat tot ons spreekt en zo wordt Assisi een deel van ons leven, een bouwsteen in de opbouw van ons gelovig en geestelijk leven. In de eucharistie komt God ons nabij met zijn liefde. Het Brood is vervuld van zijn genade en wordt door ons lichaam opgenomen, zoals zijn liefde door onze geest wordt ontvangen. De tekenen van de wonden, die we zelf meedragen, worden tekenen van liefde. De liefde is immers sterker dan het lijden en de dood en van die liefde leven wij. Amen